Cultuur in Groningen en omgeving

Ondoordacht handelen van stedelijke wethouder

2012-01-30T10:59:00.000-08:00

Het gesprek van de dag in Stad en Ommelanden was de oproep die Karin Dekker van Groen Links, wethouder in de vroede stad Groningen, heeft geplaatst op een van die, vooral antisociale, media die de wereld 'rijk' is, en waarin zij alle vrouwen oproept een boerka te gaan dragen als straks de wet m.b.t. het verbod, zo'n (al te zeer) onderscheidend kledingstuk te dragen, van kracht wordt.
Helaas doet het Haagse kabinet allerlei volstrekt overbodigs en doet het te weinig tot helemaal niets aan belangrijke zaken, en daarom is (vriendelijk uitgedrukt) niet ieder gelukkig met dat verbod. Zolang het echter tot stand komt via democratische weg, moet men zo'n verbod respecteren en anders langs parlementaire weg trachten deze wet van tafel en uit de Nederlandse samenleving te bannen.
Mevrouw Dekker doet dan ook wel iets heel onverantwoordelijks. Hoe zou ze het eigenlijk vinden als alle tegenstanders van haar tramplannen nu eens in DubbelDekkers naar de Grote Markt in de noordelijke metropool rijden, om tegen die eendimensionele mevrouw Dekker te protesteren, door de thans nog denkbeeldige treintramrails te bezetten.
Moet je haar dan eens horen.
__________
Bij het Stadhuis schijnen reeds enkele dubbeldekkers te zijn gearriveerd. Zie hier.

29 januari 1928 overleed Titia de Haas-Okken

2012-01-29T05:45:00.000-08:00

Op 29 januari 1928 stierf de toen bekende Titia (Klazina Elisabeth) de Haas-Okken, die was geboren in 1853 te Solwerd als dochter van de alom bekende, zogeheten Moderne predikant Ds. Okken. Toen ze twintig jaar was, trad ze in het huwelijk met ds. De Haas te Kuinre, waarna ze verhuisden naar Friesland. Daarna heeft ze niet weer in onze regio gewoond. Desondanks maakte Titia de Haas-Okken naam als schrijfster van schetsen uit het Groninger volksleven, in Damster dialect. Ze tekent de mensen daarin zeer nauwgezet. Tot het schrijverschap is ze in 1902 gekomen toen ze ziek en bedlegerig was geworden.
Haar bundel Olle Vrunden in het Grönnegerlaand is in 1905 uitgekomen. Daarna zouden er nog diverse volgen.
In het jaar van haar heengaan werd ze te Appingedam herdacht met de plaatsing van een gedenksteen in de muur van de Solwerder kerk.

Dramatische daling in verkoop poëziebundels

2012-01-27T21:39:00.000-08:00

In de Kleine Pelsterstraat, in het centrum van Stad, is Café Marleen gevestigd, de thuisbasis van een groep van twaalf (soms elf of tien) [1] poëten, welke zijn verenigd in De Dichtclub. Elke eerste woensdag van de maand, tussen 20:30 uur en 22:00 uur, een optreden van deze groepering.
Voorafgaande aan de Gedichtendag, die de afgelopen week werd gehouden, droegen dichters uit die club voor uit eigen werk, en daarvan werden flitsen uitgezonden door OOG-TV. Tussen die korte impressies van optredens door werden gedeelten uitgezonden van een gesprek met André Degen, één van de leden.
Hoewel het een niet alleen nationaal, maar wereldwijd verbreid gegeven is dat in principe niemand van de dichtkunst kan leven, vroeg de OOG-presentatrice er toch naar. Dat gaf André Degen de gelegenheid om te wijzen op de nieuwste ontwikkelingen in de afzet van bundels met poëzie: deze was recentelijk met een vijfde tot een kwart afgenomen.
In aanmerking genomen dat er gemiddeld van een bundel vijfhonderd exemplaren worden gedrukt en dat daarvan, alweer gemiddeld, de helft onverkocht blijft, mag de stelling worden geponeerd dat die situatie dramatisch is. André Degen meldde dan ook relativerend, dat het mooie van het dichterschap er onder meer in ligt dat je ernaast gewoon kunt blijven werken.
Elk jaar wordt in januari, omstreeks de landelijke Poëziemarathon, een bundel uitgegeven met werk van de clubleden: ieder van hen is met vier gedichten vertegenwoordigd. Meer daarover op de website van Café Marleen.
__________
[1] Op bovengenoemde website staan, onder het hoofdstuk Dichtclub, tien namen van deelnemers; tijdens de OOG-flitsen zagen we echter ook nog Coen Peppelenbosch optreden.

Orkest Vrije Universiteit kreeg te weinig publiek

2012-01-23T00:44:00.000-08:00

Eerste van twee jubileumconcerten
Op de dag dat het orkest van de Vrije Universiteit te Amsterdam exact vijftig jaar bestond ─ op zaterdag 21 januari jongstleden ─ werd het eerste van de twee geprogrammeerde jubileum-optredens gerealiseerd in de grote concertzaal van het Cultuurcentrum De Oosterpoort in Stad. In het inleidende woord, door één der bestuursleden van het ensemble, werd gerept van concerteren in de mooiste zalen van ons land. Hoewel dat ietwat over-complimenteus klonk, is die grote Ooosterpoort-zaal sedert het begin van het lopende seizoen flink opgestoten in de vaart der gebouwen voor concerten met een vooraanstaande outillage, doordat men er eindelijk, na bijna vier decennia, afscheid heeft genomen van de agressief-oranje stoelen, en deze heeft vervangen door waarachtig luxe fauteuils. Het gevolg is wel dat nu heel wat plaatsen meer dan tot dan toe tot de eerste rang behoren, met het daaraan onverbrekelijk verbonden, hogere prijskaartje.

Het symfonieorkest van de Vrije Universiteit te Amsterdam.

Symfonische muziek op zaterdagmiddag
Geheel tegengesteld aan Amsterdam, waar in het Concertgebouw de ZaterdagMatinee een groot succes is, kan men in genoemde Oosterpoort-zaal in Groningen beter niet op zaterdagmiddag een symfonisch concert organiseren, aangezien dit, inmiddels traditioneel, op (al te) weinig belangstelling mag rekenen. Zelfs medio jaren zeventig, toen een entreekaart relatief een krats kostte, trok zelfs het Concertgebouworkest ─ dat bijna altijd voor een uitverkocht huis in Groningen speelde ─ tijdens een concert op een zaterdagmiddag geen half volle zaal. Tegenwoordig liggen die toegangsprijzen veel te hoog, en dat is uitsluitend te wijten aan een regering van cultuurbarbaren met ─ op de voor cultuur blijkbaar meest belangrijke post binnen die kongsi ─ een volleerde cultuurbeul, die de begrippen niveau en beschaving niet eens kan spellen, en daarnevens niet het geringste historische besef heeft met betrekking tot onze cultuur in het algemeen en al evenmin omtrent het functioneren van de symfonieorkesten in ons land in het bijzonder.

Neerwaartse spiraal
Een dergelijk, al te pijnlijk, gegeven kan niet anders dan leiden tot een conglomeraat van destructieve maatregelen met ingebouwd sneeuwbaleffect. Die ingrepen worden, tot overmaat van gebrek aan grandeur en inzicht, verkocht met het niet alleen tenen- maar tegelijkertijd alle andere lichaamsdelen ernstig krommende, respectievelijk wapperende, cliché snoeien om te groeien. Een ergerlijke gotspe, die volkomen haaks staat op de werkelijkheid van alledag binnen de Nederlandse muzieksector. Daar wordt gesnoeid tot en met de wortels, waardoor groei definitief blijft uitgesloten. Zulke maatregelen hebben eveneens tot gevolg dat de toegangsprijzen ─ naast de, zelfs tegen de zin van de Eerste Kamer doorgevoerde, BTW-verhoging ─ blijven stijgen, hetgeen inmiddels ook al contraproductief is gebleken.

Matige belangstelling
Van een te hoge toegangsprijs voor dit concert van het grote en tevens grootse ensemble kon geen sprake zijn: deze was met vijftien euro (en tien euro voor studenten) zeer laag gehouden.
Eigenlijk had ik verwacht ─ meer nog: de hoop gekoesterd ─ dat er aardig wat musici van het Noord Nederlands Orkest waren komen luisteren naar, vooral, het omvangrijk bezette opus van Richard Strauss (1864-1949) Eine Alpensinfonie.
Van die professionele musici heb ik er niet één gezien, daarentegen wel diverse, vergevorderde amateur-musici van de KamerFilharmonie Der Aa, voornamelijk zulke, die tevens als bestuursleden aan dat ensemble zijn verbonden. Dat siert hen, en gaf hun meteen de gelegenheid, de bezoekers te attenderen op een eigen, binnenkort te spelen, concert in diezelfde zaal.

Te weinig publiciteit
Ik heb kunnen vaststellen ─ ondanks posters, die ik in boekhandels en antiquariaten heb zien hangen, en voor de verspreiding waarvan enkele mensen van het VU-orkest zelf begin deze maand naar Groningen waren gekomen ─ dat er niet veel aan publiciteit is gedaan door de plaatselijke media. Dat zo'n ensemble niet aan buitenreclame op strategische plekken in deze stad heeft gedaan, is begrijpelijk, want de kosten daarvoor zijn niet (meer) op te brengen. Ook trof ik, nog zaterdagochtend, mensen die graag naar zo'n concert zouden gaan, maar helemaal niet op de hoogte waren van de komst van het VU-orkest en daarnaast verbintenissen elders hadden op zaterdagmiddag. Aan de duidelijke grafisch goed doordachte posters kan het niet gelegen hebben.
__________
Zie tevens een recensie/concertverslag op onze zustersite Tempel der Toonkunst.

Zwijgende film Carmen met harmoniumbegeleiding

2012-01-22T04:50:00.000-08:00

Twee speelfilms
Op vrijdag 27 januari biedt de Lutherse Kerk in Stad, in de reeks Orgel Anders, weer een zwijgende film, die met muziek zal worden begeleid. In mijn jeugd werd dat fenomeen betiteld als stomme film. Met enige regelmaat kunnen we in genoemd godshuis een dergelijke presentatie bijwonen, en deze keer is dat Carmen uit 1915 van de internationaal vermaarde regisseur Cecil B. de Mille (1881-1959).
In die tijd werd, in bioscopen en andere theaters waar films werden voorgesteld, de begeleiding verzorgd door een piano, een bandje ─ in de grote theaters door een echt orkest ─ of een harmonium.
In de Lutherse Kerk gebeurt dat, door de Belgische organist die zich heeft gespecialiseerd in dit genre: Wannes Vanderhoeven.
Er wordt niet alleen op het Van Oeckelen-orgel uit 1902 gespeeld, maar tevens op een harmonium.
Na de pauze volgt een tweede film, die eveneens bijna een eeuw oud is: One Week, uit 1920 van Buster Keaton (1895-1966). Daarin speelt de regisseur zelf de rol van Bruidegom.

Buster Keaton.

Bijzonderheden
De avond begint om 20:15 uur; de toegangsprijs bedraagt 10 euro, respectievelijk 8 euro voor degenen, die gewoonlijk korting genieten op basis van hun status. Gedurende de pauze krijgt men thee of koffie naar keuze aangeboden.
Na afloop is er nog een bijeekomst in de Art Deco Lutherzaal naast de kerk, waar de dan aanwezigen kunnen napraten bij een glas wijn dat hun eveneens wordt aangeboden.

Orkest Vrije Universiteit speelt in De Oosterpoort

2012-01-17T13:17:00.000-08:00

In verband met het vijftigjarig bestaan van het Orkest van de Vrije Universiteit ─ gevestigd in Amsterdam ─ geeft dit ensemble, onder leiding van Daan Admiraal, de komende dagen twee concerten: het eerste in de onlangs qua meubilair aanmerkelijk verfraaide ─ want eindelijk niet meer voorzien van die pijnlijk agressieve oranje stoelen en rode, witte en blauwe indeling ─ grote zaal van het cultuurcentrum De Oosterpoort in de Stad Groningen.
Het concert wordt gegeven op zaterdag 21 januari, vanaf 14:15 uur. Op het programma staan twee werken: de uit 22 onderdelen bestaande, alleen in een waarlijk grote concertzaal tot zijn recht komende ─ compositie Eine Alpensinfonie, opus 64 voor orgel en groot orkest, geschreven in de jaren 1911-1915, van de veelzijdige Duitse componist en dirigent ─ tevens enige tijd politiek actief in de jaren van Duitse duisternis ─ Richard Strauss (1864-1949), alsmede de Muziek voor snaarinstrumenten, slagwerk en celesta uit 1936 van de Hongaar Béla Bartók (1881-1945).
Maandag 23 januari wordt het optreden 's avonds herhaald in het Concertgebouw te Amsterdam.
__________
Zie ook het artikel op onze zustersite Muziek en mensen, van dinsdag 17 januari.

Geboortedag Johan van der Woude: 6 januari 1906

2012-01-06T10:55:00.000-08:00

Deze dag, maar dan een eeuw en zes jaar geleden, werd de latere schrijver Johan van der Woude te Groningen geboren. Hij publiceerde niet alleen onder zijn burgerlijke naam, maar tevens onder enkele pseudoniemen, zoals J. C. Falke. Van diens hand is de roman over Groningen Stad, spelend kort vóór, gedurende en onmiddellijk na de Tweede Wereldoorlog, Een groene lantaarn, verschenen. De flaptekst meldt dat de schrijver tot dan toe, onder eigen naam vrijwel uitsluitend journalistiek werd zou hebben gepubliceerd.
De man heeft op tal van plekken op dit ondermaanse enige tijd doorgebracht: Engeland, Italië, Zuid-Afrika en Duitsland.
Onder het pseudoniem Martijn Cort is in 1944 in een speciale reeks van De Bezige Bij de bundel Zeven brieven uitgekomen, welke later onder de burgerlijke naam van de schrijver opnieuw werd uitgegeven.
Na de Tweede Wereldoorlog zijn er nog tal van romans van de hand van Johan van der Woude gepubliceerd.

Afbeeldingen
1. Voorzijde van de roman Een groene lantaarn. Het betreft een later gecreëerde paperbackeditie uit plano's en losse stofomslagen.
2. Titeletiket van de Zeven Brieven uit 1944, welke in een kleine oplage (525 exx.) door De Bezige Bij in bezet Nederland werd gepubliceerd.

Josef Cohen werd op 2 januari 1886 geboren

2012-01-02T13:36:00.000-08:00

Tal van functies

Honderdzesentwintig jaar geleden, op 2 januari 1886 werd de schrijver, dichter, en latere bibliotheekdirecteur, Josef Cohen te Deventer geboren. Ook in de journalistiek heeft de man zijn sporen verdiend. Achtentwintig jaar oud was hij toen hij, in 1914, werd benoemd tot directeur van de Openbare Leeszaal te Groningen. Die benoeming heeft grote gevolgen gehad voor de kwaliteit van het instituut: hij zorgde ervoor dat vooraanstaande schrijvers uit het buitenland in de collectie werden opgenomen. Hij zou tot 1951 in die functie blijven, al moest hij tijdens de oorlogsjaren, vanzelfsprekend, wel onderduiken.
Legendarisch is het verhaal dat Josef Cohen, staande in één van de toentertijd frequent rijdende trams in Groningen, een conversatie voerde met collega-auteur Ab Visser (1913-1982). Laatstgenoemde beklaagde zich erover dat de kritiek niet al te vriendelijk was geweest voor zijn laatste publicatie, waarop Cohen vergoelijkend zou hebben gezegd: "Over jouw boeken schrijven ze tenminste nog."
Hij publiceerde enige romans, novellen en gedichten. De tocht van den dronken man werd in 1949 bekroond met de Prozaprijs van de Gemeente Amsterdam. In 1954 werd Josef Cohen onderscheiden met de hendrik de Vries Prijs voor zijn gehele oeuvre.
Zijn roman Een aap danst op het Rembrandplein uit 1958 zorgde voor enige hilariteit, vooral doordat sommige mensen zich afvroegen wie toch die aap was.

"Mensen, komt u er even bij. . . . ."
Tijdens de (her)opening van een nieuwe ramsjboekwinkel annex antiquariaat, De Groninger Boekenbeurs, na een verhuizing van de Steentilstraat naar de Oude Ebbingestraat, kwam de auteur met een bos judaspenning voor de eigenaar. Die dag kreeg ieder die ook maar één boek kocht, een exemplaar van De Ballade van Jaap van deze schrijver cadeau. Er was speciaal voor die gelegenheid een nieuwe oplage gedrukt. Winkelier Jan Bloemsma verzocht Josef Cohen om zijn meesterwerk voor te dragen. De dichter reageerde met intensief afwimpelen dat zonder pauze overging in het aannemen van een exemplaar en met prachtige gebaren de woorden om zich heen te roepen: "Mensen, komt u er even bij."

Op gedragen toon liet Josef Cohen de tientallen aanwezigen kennisnemen van het meest drakerige stuk tekst dat hij ooit ten beste had gegeven en dat zeker de betiteling poëzie niet verdiende. Met de verkoop van diens gedichten liep het toch al moeilijk: een in harde kaft uitgevoerde bundel op opdikkend papier was reeds toen voor 49 cents nauwelijks meer te slijten.
De judaspenning op de schoorsteenmantel in de boekwinkel heeft de schenker ruimschoots overleefd. Josef Cohen stierf in 1965.
__________
Afbeeldingen
1. Auteur Josef Cohen. Foto overgenomen van de site Wie is wie in Overijssel.
2. Tekst op de achterzijde van de Tweede druk van De Ballade van Jaap van Josef Cohen, januari 1961. De eerste druk was door Uitgeverij NV Boek en Wereld op geschept papier uitgegeven in een oplage van 50 exemplaren, ter gelegenheid van de Jaarwisseling 1960-1961.

Op tweede kerstdag 1966 stierf Ina Boudier-Bakker

2011-12-26T13:24:00.000-08:00

Op tweede kerstdag in 1966 is de toen nog net redelijk befaamde Nederlandse schrijfster Ina Boudier-Bakker overleden te Utrecht, 91 jaar oud. Ze heeft enige tijd in Groningen gewoond toen haar echtgenoot directeur van een der postkantoren in Stad was. In haar Groningse tijd ging ze, zeker in de winter, niet veel buitenshuis, aangezien ze steen en been klaagde over de koude die in de noordelijke metropool zou heersen. In het huis aan de Noorderhaven zuidzijde ─ met zicht op de erker op de hoek van de Ossenmarkt waar W.F. Hermans later zou wonen ─ heeft ze de zeer omvangrijke roman De klop op de deur geschreven. Dit boek is voor het eerst in 1930 uitgekomen, en heeft een tijdlang aanleiding gevormd om het voormalige huis van de heer en mevrouw Boudier in literaire stadswandelingen door Groningen op te nemen.
Later, na haar overlijden, is het in een sterk bewerkte versie als serie op de Nederlandse televisie vertoond.
Ina Bakker werd 15 april 1875 te Utrecht geboren. Haar debuut ─ Najaar ─ werd gerealiseerd in het juni-nummer 1899 van het tijdschrift Nederland. Naast het vele proza dat ze in de loop van zo'n zes decennia heeft gerealiseerd, heeft ze enkele drama's en gedichten geschreven. Haar laatste proza, Honger, is in 1962 uitgekomen en werd beschouwd als een geschiedenis die "uit haar krachten (was) gegroeid".
De oorlogsherinneringen van mevrouw Boudier ─ Met de tanden op elkaar: Dagboeknotities '40-'45, posthuum verschenen in 1975 ─ geven een redelijk beeld van haar leven en dat van diverse van haar vrienden en kennissen gedurende die gruwelijke periode in de Nederlandse geschiedenis.
De auteur heeft zich op twee manieren met het fenomeen sprookje ingelaten: in het korte essay De verschijningen der menschenziel in het sprookje (1932), acht jaar later door middel van Uren met Andersen. Tevens had de 'vrouwenkwestie' haar aandacht. In 1921 verscheen haar brochure De moderne vrouw en haar tekort.

Bijna vier eeuwen geleden overleed Ubbo Emmius

2011-12-09T13:09:00.000-08:00

Op deze dag in 1625 is de in 1547 geboren Ubbo Emmius ─ mede-oprichter en eerste rector magnificus van de Hogeschool te Groningen, de latere Rijksuniversiteit ─ overleden. Naast die leidende functie aan de Hogeschool was hij hoogleraar Geschiedenis en Grieks. Voordien was hij rector in het Oostfriese Norden en Leer geweest. Tevens was hij cartograaf en in die hoedanigheid maakte hij niet alleen beschrijvingen van Ostfriesland en van onze provincie Friesland, maar tevens van Stad en Lande.

Ubbo Emmius, portret van een onbekende meester.

Ubbo Emmius was in het Oostfriese Greetsiel geboren als zoon van een predikant. Zowel in plaatsen aldaar alsook in Groningen zijn straten naar hem genoemd: in Stad zijn dat de Ubbo Emmiussingel en de Ubbo Emmiusstraat.

Opera Zuid: Katja Kabanova in Stadsschouwburg

2011-11-30T01:57:00.000-08:00

Scène uit Katja Kabanova door Opera Zuid. Regie van Harry Kupfer.
Karin Strobos en Johanni van Oostrum. Foto: Morten de Boer.

Sedert twee weken is Opera Zuid op tournee met de opera Katja Kabanova uit de periode 1920-1921, gecomponeerd door de Tsjechische meester van Leoš Janáček (1854-1928). Het libretto daarvoor heeft hij zelf geschreven, op basis van een toneelstuk Het onweer uit 1859, van de hand van de Russische auteur van voornamelijk drama's Aleksandr Ostrowski (1823-1886).
Opera Zuid heeft voor de regie de internationaal vermaarde Harry Kupfer aangetrokken.
Meer over de achtergronden van Janáčeks muziekdrama hebben we in een artikel van 12 oktober gepubliceerd op onze zustersite Tempel van het Muziektheater.
Aanstaande zaterdag, 3 december is de voorstelling te zien in de Stadsschouwburg van Groningen. De voorstelling wordt gezongen in het Tsjechisch en van Nederlandse boventitels voorzien.

Johanni van Oostrum in een scène uit Katja Kabanova door
Opera Zuid, in de regie van Harry Kupfer. Foto: Morten de Boer.

Jules Verne gaf in 1887 een lezing in Groningen

2011-11-29T11:16:00.000-08:00

Op deze dag, 29 november, in het jaar 1887 ─ alweer even geleden dus ─ heeft de Franse auteur, die internationale roem zou vergaren, vooral door zijn reisverhalen met fantasie-elementen, waarvan er vele vrij snel werkelijkheid zijn geworden ─ die hem de naam hebben gegeven dat hij de vader van de Science Fiction-literatuur was ─ Jules Verne (1828-1905) een lezing gegeven in het gebouw Harmonie in de Oude Kijk in 't Jatstraat te Groningen. Dat was weliswaar een gebouw met dezelfde naam als dat uit 1891, waarvan de gevel aan de voorzijde op het plein (met het standbeeld van Aletta Jacobs) nog in tact gebleven is, maar dat nog niet was voorzien van de concertzaal met de wereldwijd geroemde akoestiek.
__________
Afbeelding: Auteur Jules Verne, op de gevoelige plaat vastgelegd door de roemruchte Franse fotograaf Félix Nadar (1820-1910). Die naam was een pseudoniem van Gaspard-Félix Tournachon.

Dirigent en organist Charles de Wollf overleden

2011-11-24T01:21:00.001-08:00

Dirigent/organist Charles de Wolff, die al decennialang in Vierhouten woonde, is op 23 november in een zienhuis te Zwolle overleden. Hij werd 79 jaar: op 11 juni 1932 was hij te Onstwedde geboren.

Dirigent Charles de Wolff in actie voor het Noordelijk
Filharmonisch Orkest te Groningen.
Tekening van Elzo Smid uit 1987. Collectie Heinz Wallisch.

Bijna een kwart eeuw was hij vaste dirigent van het Noordelijk Filharmonisch Orkest te Groningen (1966-1989), voorafgegaan door vijf jaar gastdirecties in de tijd dat Roelof Krol de baton van Jan van Epenhuysen had overgenomen. Tegelijkertijd dirigeerde De Wolff het Toonkunstkoor Bekker in Groningen, eveneens ongeveer gedurende een kwart eeuw.
De Wolff vervulde gastdirecties over geheel Europa, van Noord tot Zuid. Met de Matthaeus Passion trad hij eveneens veel op buiten onze landsgrenzen.
Voordat hij vaste dirigent in Groningen werd, was hij reeds ─ als opvolger van de internationaal vermaarde Anthon van der Horst (1898-1965) ─ en op speciaal verzoek van die voorganger, dirigent geworden van de Nederlandse Bachvereniging met een jaarlijkse Matthaeus Passion in de Grote Kerk te Naarden. Later kwam er een splitsing in die vereeiging en vertrok De Wolff met een deel van de koorleden naar het nieuw op te richten Bachkoor Holland dat zich in de Pieterskerk te Leiden manifesteerde, onder meer met eveneens een jaarlijkse uitvoering van de Matthaeus Passion, die diverse keren rechtsreeks te zien was op onder meer de Nederlandse televisie.
Zelf vond De Wolff dat hij twee heel bijzondere mijlpalen in zijn carrière had: als eerste de uitvoering van de Krönungsmesse van Mozart, ter gelegenheid van de inhuldiging van Beatrix von Lippe-Biesterfeld als Koningin der Nederlanden, op 30 april 1980. Dat deed hij met het Concertgebouw Kamerorkest.

Charles de Wolff aan de speeltafel van het Schnitger/Ahrend-orgel
in de Martinikerk te Groningen. Foto uit 1987 (Heinz Wallisch).

De tweede bijzonderheid vond hij het optreden in de Leidse Pieterskerk, zowel als organist alsook als dirigent van het Bachkoor Holland, ter gelegenheid van het bezoek van VS-president Bush (senior) in 1989.
Al heel jong trad Charles de Wolff op als organist, en ook in die functie heeft hij een enorme reputatie opgebouwd. Zijn meest geliefde orgel was het instrument van Franz Caspar Schnitger, in de St. Michaëlskerk te Zwolle, waar hij veel optredens heeft verzorgd, en waar hij diverse grammofoonplaten, onder meer voor het label Diskanto heeft opgenomen. Enkele van die opnamen zijn bekroond met een Edison. Tevens heeft hij, samen met de toenmalige eerste concertmeester van het Noordelijk Filharmonisch Orkest, Jacques Meyer (geb. 1924), werk van oude meesters ─ Georg Friedrich Händel (1685-1759) en Tomasso Vitali (1663-1745) ─ eveneens voor Diskanto opgenomen.

In Lutherse Kerk: Severijn ─ geniaal of gestoord?

2011-11-16T21:53:00.000-08:00

Een veelzijdig duo
Musica Antiqua Nova presenteert op zaterdag 19 november het laatste concert van 2011 in het seizoen 2011/2012, zoals gebruikelijk in de Lutherse Kerk te Groningen. Daarin treedt het duo Severijn op met het programma Geniaal of gestoord?

Severijn werd opgericht in 1998 door de tweeling Judith en Tineke Steenbrink. Laatstgenoemde speelt orgel en klavecimbel, de andere helft van het eeneiige stel heeft de viool als instrument.

Muzikale achtergronden
Sedert het bovengenoemde jaartal vormen de beide vrouwen een officieel duo, maar hun muzikale achtergrond bestaat sinds hun vroegste jeugd: doordat ze in een muzikaal gezin zijn opgegroeid met een groot huis waarin diverse instrumenten verspreid waren opgesteld ─ harp, accordeon, cello en een Gaveau-piano ─ en de menselijke stem eveneens als instrument werd ingezet, was het scala aan mogelijkheden zeer gevarieerd.Het seizoensprogramma van MAN vermeldt dat de muziek "direct bij je binnen" dringt en je "niet meer loslaat". Muzikale ideeën volgen elkaar zodanig op dat de indruk zou kunnen ontstaan geen van de onderdelen met de andere te maken heeft. Een spannend avontuur!

Bloemsierkunst
De vaste bezoekers van de concerten van Musica Antiqua Nova in de Lutherse Kerk in Stad zullen hebben vastgesteld dat er op de linker hoek van het podium steeds een staaltje bloemsierkunst is geplaatst. Beeldend kunstenares Joukje Pees verzorgt dit element.

Directe gevolgen van wereldpremière in Groningen

2011-11-13T02:47:00.001-08:00

Vioolconcert
Goed twee weken geleden, op vrijdag 28 oktober, werd in de Immanuëlkerk aan het Overwinningsplein in Groningen Stad de wereldpremière gegeven van het Vioolconcert van Stephen Melillo in de oorspronkelijke versie voor symfonieorkest. In de dagen die vielen in december 1999 en januari 2000 heeft de componist dit werk voltooid, maar helaas was er niet zodanige belangstelling voor dat het ook kon worden gespeeld. Daarom heeft Stephen Melillo besloten er ook een versie voor viool en harmonieorkest van te maken. Die versie is wel uitgevoerd: in Duitsland, onder leiding van de componist (zie foto).

Stephen Melillo dirigeert een uitvoering van zijn Vioolconcert in de
versie voor harmonieorkest in maart 2006 te Ehehingen, BRD.

Het in Nederland gevestigde instituut Stormworld Europe, dat beschikt over de rechten van alle composities die Steven Melillo voor Band (harmonieorkest) heeft gecomponeerd, is ─ samen met de uitgever van deze partituur ─ met succes op zoek gegaan naar een ensemble en een violiste die het in de vingers heeft: Carla Leurs. Het resultaat daarvan was te horen en te zien in Groningen op 28 oktober, in Assen op 30 oktober.

Tuba-duet
Enige dagen voordat de première werd gerealiseerd, heb ik contact opgenomen met de componist, omdat ik enkele vragen, op- en aanmerkingen had. Op de dag voor de eerste uitvoering verzocht Stephen Melillo mij, één van zijn composities, een Tuba-duet, aan dirigent Joost Smeets te geven als blijk van erkentelijkheid voor het feit dat hij met zijn orkest, de KamerFilharmonie Der Aa de première wilde realiseren van Steve's Vioolconcert, elf jaar nadat de componist deze oorspronkelijke versie had afgerond.
Binnen twee weken nadien liet Stephen Melillo me weten dat Joost Smeets, vanzelfsprekend samen met een andere tubaspeler, dit Duet voor cd zal opnemen, en die zal vervolgens deel uitmaken van een box met 21 cd's met werken van dezelfde componist, die in voorbereiding is.

Reacties in VS
Van de Engelse versie van de recensie, evenals de Nederlandse opgenomen op deze site, op zaterdag 29 november, heeft de componist naar tal van relaties in de Amerikaanse muziekwereld de link opgestuurd, en daarop kwamen al binnen enkele uren na verzending enthousiaste reacties. Inderdaad, voornamelijk van musici die vertrouwd zijn met het werk van deze componist, en die in de recensie precies dat meenden terug te vinden wat ze zelf aan opvattingen over veel meer composities ─ dan alleen dit Vioolconcert ─ van Stephen Melillo koesteren.

Luthers Bach Ensemble: Hohe Messe in kleine bezetting, tijdens de komende dagen tweemaal

2011-11-09T03:15:00.000-08:00

Abdijkerk Aduard.

Twee dagen achtereen
Het Luthers Bachsensemble, onder leiding van Tymen Jan Bronda, voeren de komende dagen tweemaal de h-Moll Messe (Mis in b-klein) van Johann Sebastian Bach (1685-1750) uit, op zaterdag 12 november, vanaf 19:30 uur, in de Abdijkerk van Aduard. De zondagochtend daaropvolgend wordt de uitdaging voor een tweede keer aangegaan, in de ─ voor vele concertbezoekers in Stad en Ommeland vertrouwde ─ entourage van de Lutherse Kerk in de Haddingestraat van Groningen, binnen de Cantatedienst welke op die zondag de dertiende november, zoals gebruikelijk, om 10:00 uur zal beginnen.
Het Luthers Bachsensemble zou die naam niet (moeten) dragen indien de musici niet in eerste instantie belangstelling voor het oeuvre van Papa Bach zouden koesteren en wel zodanig dat die ook leidt tot actieve deelname in projecten.

Omvangrijk doch bescheiden

Ornament ter
rechterzijde op
de website van
Luthers Bach
Ensemble.

Reeds eerder ─ gedurende de afgelopen vijf jaar; ergo: vanaf het begin van het bestaan van dit ensemble ─ hebben de instrumentalisten en vocalisten van het hier genoemd ensemble reeds vier Lutherse missen van geringere omvang gezongen en gespeeld; nu is de tijd gekomen om de "grootste en mooiste mis" van deze componist "op de lezenaar" te leggen en voor de gevolgen van die, zo simpel lijkende, daad in te staan, met een interpretatie die in zowel de Abdijkerk van Aduard, alsook in de vertrouwde omgeving van de eigen gebeds- en eveneens concertruimte, op de juiste wijze tot klinken zal komen.
Men heeft gekozen voor een kleine bezetting, en dat is in ieder geval dichtbij Bach. Het barokorkest zal voor u spelen in enkele bezetting, het kleinkoor bestaat voor deze gelegenheid uit zestien zangers. Solistische medewerking zal worden verleend door
Stefanie True ─ sopraan
Satoshi Mitsukoshi ─ tenor
Andrew Hallock ─ altus
Jussi Lehtipuu ─ bas

Twee concerten in verband met tienjarig bestaan van kamerkoor Moderato Cantabile in Groningen

2011-11-07T14:01:00.001-08:00

Thunderous success for the world premiere of Stephen Melillo's Violin Concerto in Groningen

2011-10-29T14:24:00.000-07:00

Carla Leurs: flawless performance.

Great style
Normally I never begin a review or a concert-report with the soloist and her/his capacities in combination with an ensemble ─ not even when the performance is the first of a series ─ but for the first time in four decades I have put aside that principle, simply because (Dutch) violinist Carla Leurs, as well as the orchestra KamerFilharmonie Der Aa (ChamberPhilharmony Der Aa) in Groningen, The Netherlands, have established quite a performance with the Violin Concerto by the American composer Steven Melillo (*1957) which not only exceeds every form of amateur-artistry, but to which many professional orchestras could look at and listen to in envy.
In taking the risk of programming a concerto by an ─ at least in our region and up to the first performance ─ unknown American composer, the KamerFilharmonie Der Aa did display courage, the right policy and loyalty ─ if not high fidelity ─ to the phenomenon music. The publisher of this opus ─ who was present at this first performance ever, in the Immanuel Church in Groningen ─ had asked Carla Leurs to play the concerto, which she did with an admirable, striking approach, here and there disregarding possible threats or dangers: with great success.
The acoustics in the church are, at best, acceptable in the Romance (the second movement of the Concerto), in which much of the best by Sibelius could be found, although composer Stephen Melillo, up to that day, never heard music by Jean Sibelius (1865-1957; in the last of these two years Stephen Melillo was born). In the preceding Tormentations we encountered, next to the above mentioned Finnish master, rather much from the atmosphere in the oeuvre by Sergei Prokofiev (1891-1953), which Stephen Melillo accepts as a compliment. [1]

Composer Stephen Melillo.

We hope Steve will feel the same when I state that the Finale, a roaring allegro assai molto, evokes reminiscence to another, very important, Russian master of music: Dmitri Shostakovich (1906-1975) and his second Concerto for that same instrument.
Carla Leurs and the orchestra under the baton of chief-conductor Joost Smeets did not only become a standing ovation, but some Bravo-calls as well from the audience in a practically full church hall at the Overwinningsplein (Place of Victory ─ how adequate) in Groningen.
A violinist should have what it takes to show the courage to present the world's first performance of a piece as roaring, and therefore as difficult, full of changes of tempi and measures and changes in atmosphere, which do create a unity, especially under Carla's capable fingers and a sublime bowing, supported by a fabulous instrument from 1808 by Nicholas Laporte.
This opus out of the by now 1030 pieces by Stephen Melillo is a great gain for the repertoire and an eventual challenge for other violinists later on, and for the ChamberPhilharmony Der Aa, which now could take an option on the First Symphony by the same composer for the next season, especially since the audience gave his Violin Concerto such a warm acclaim.

Joost Smeets, conductor of the
KamerFilharmonie Der Aa in
Groningen, The Netherlands.

To realize a performance of these Melillo-symphonies the orchestra Der Aa has enough musicians (some 65), only the number of percussionists needed is larger than usual [2], but that already has been the case in the program Uit de nieuwe wereld (From the New World) of which this violin concerto has been a part.
(See also our article ─ only in Dutch ─ about the other three works of the same concert on our site Tempel der Toonkunst of today.)
Stephen Melillo's Second Symphony possibly will be played soon in Vienna, and I have been told that thoughts have been given, and will be given again, to a program with Carla Leurs and this very same Violin Concerto, to be performed in the Austrian capital as well.
__________
[1] Personal communication between composer and critic.
[2] idem.

Ovationeel succes voor de wereldpremière van het Vioolconcert van Stephen Melillo, met Carla Leurs

2011-10-29T08:38:00.000-07:00

Carla Leurs: feilloze vertolking.

Grootse allure
Normaal gesproken begin ik een recensie of concertverslag nooit met de solist en diens verrichtingen in combinatie met een ensemble ─ ook niet als dat optreden als eerste op een programma voorkomt ─ maar in vier decennia wijk ik nu eens van dat principe af, simpelweg omdat zowel violiste Carla Leurs alsook de KamerFilharmonie Der Aa met het Vioolconcert van de Amerikaan Stephen Melillo (*1957) een prestatie heeft geleverd die niet alleen elke amateurkunst ver te boven gaat, maar waarnaar menig professioneel ensemble met afgunst kan omzien.
Het getuigt van moed, beleid, trouw aan de muziek en de durf om het risico te nemen, zoals de programmasamenstellers van de KamerFilharmonie Der Aa hebben gedaan, dit concert van een in Groningen en wijde omstreken tot enkele dagen geleden vrijwel onbekende componist op de rol te plaatsen. Carla Leurs had het verzoek gekregen van de uitgever van dit opus ─ die zelf tijdens de wereldpremière in de Immanuëlkerk aanwezig was ─ om het te spelen, en dat heeft ze met een bewonderenswaardige aanpak van grootse allure gerealiseerd, hier en daar zelfs met niet geringe doodsverachting: de akoestiek van de kerk in kwestie is hooguit aanvaardbaar in de Romance (het tweede deel van het Concerto), waarin veel Sibelius te horen viel, al heeft componist Stephen Melillo zelf nog nooit muziek gehoord van Jean Sibelius (1865-1957: in dat laatste jaar werd deze Steve geboren). In het aan de Romance voorafgaande deel, Tormentations kwamen we, naast genoemde Fin, ook flink wat van de sfeer uit het oeuvre van Sergej Prokofjev (1891-1953) tegen: voor de maker van het vioolconcert een compliment. [1]

Componist Stephen Melillo.

Hopelijk vindt hij dat ook als het razende Allegro assai molto veel reminiscenties blijkt op te roepen aan een andere, zeer grote Russische meester: Dmitri Sjostakovitsj (1906-1975) en diens tweede concert voor dat instrument.
Carla Leurs en het orkest onder leiding van chef-dirigent Joost Smeets kregen niet alleen een staande ovatie, maar tevens enig Bravo uit het relatief talrijke publiek in de bijna geheel gevulde kerkzaal aan het Overwinningsplein in Groningen.
Als violiste mag je van goeden huize zijn als je het aandurft de wereldpremière te geven van zo'n razend moeilijk stuk vol tempo- en maatwisselingen en veranderingen qua sfeer die wonderwel tot een eenheid werden gesmeed onder Carla's bekwame vingers en een zeer vakkundige stokvoering, ondersteund door een geweldig instrument van Nicholas Lupot uit 1808.
Dit opus uit de inmiddels 1030 stukken van Stephen Melillo is een aanwinst voor het repertoire en een eventuele uitdaging, voor andere violisten in een later stadium, en in tweede instantie voor de KamerFilharmonie Der Aa, die nu de Eerste Symfonie van deze zelfde componist in het komende seizoen op het programma zou kunnen zetten, helemaal nu de toehoorders zo enthousiast bleken.
Voor de uitvoering van die symfonieën beschikt het ensemble over voldoende musici, alleen het aantal slagwerkers is groter dan gebruikelijk [2], maar dat was in het programma Uit de nieuwe wereld ook al het geval.
Stephen Melillo's Tweede Symfonie wordt mogelijk binnenkort in Wenen gespeeld, en ik heb vernomen dat er wordt nagedacht over een programma met Carla Leurs en dit Vioolconcert, eveneens in de Oostenrijkse hoofdstad.
__________
[1] Dat liet Stephen Melillo me in privé-correspondentie weten.
[2] idem.
__________
Zie ook de bijdrage op onze zustersite Tempel der Toonkunst voor nadere berichtgeving over de andere stukken uit het programma Uit de nieuwe wereld van de KamerFilharmonie Der Aa ─ dat aanstaande zondag, 30 oktober, zal worden herhaald in het IOC De Schalm te Assen; aanvang eveneens 20:15 uur.
Komt allen en zegt het voort.

Amerikaans programma KamerFilharmonie Der Aa

2011-10-23T23:58:00.000-07:00

De Amerikaanse com-
ponist Stephen Melillo

Uit de Nieuwe Wereld
Op het concertprogramma in Groningen en Assen [1] van het relatief nieuwe, noordelijke symfonieorkest ─ in principe voor Groningen en Drenthe, het voormalige speelgebied van het NFO [2]: de Kamerfilharmonie Der Aa, die de afgelopen twee seizoenen haar bestaansrecht ruimschoots heeft bewezen; niet alleen met de kwaliteit van haar uitvoeringen, maar tevens met een originele programmering ─ staan vier composities, waaronder een première, alle van Amerikaanse bodem.
De titel van dit hoofdstuk verwijst naar de Negende Symfonie van Antonín Dvorák, die deze componist begin twintigste eeuw in dat werelddeel heeft geschreven, op basis van al zijn Amerikaanse indrukken. Daarnaast heeft hij kamermuziek gecomponeerd die naar Amerika verwijst. In de loop van de twintigste eeuw heeft dat continent ook enige vooraanstaande meesters voortgebracht.

Wereldpremière
Na twee seizoenen met in totaal vier concerten in zowel de provincie Groningen alsook in Drenthe, waagt de Kamerfilharmonie Der Aa zich aan een wereldpremière: van de zeer vruchtbare Amerikaan Stephen Melillo.

Carla Leurs.

Carla Leurs zal diens Concert voor viool en orkest voor het eerst uitvoeren, op vrijdag 28 oktober in de Immanuëlkerk te Groningen ─ waar ook de eerste drie van de vier concerten van de Kamerfilharmonie Der Aa werden gegeven, gevolgd door Assen, op zondag 30 oktober.
Meer over dat opus in de recensie, die u eveneens op deze site, na de eerste uitvoering kunt lezen.

De andere stukken
Na het openingswerk volgen nog drie stukken, twee daarvan zijn van Leonard Bernstein (1918-1990): voor de pauze zullen Three dance episodes from On the town worden uitgevoerd; als slotstuk zullen de Symphonic Dances uit West Side Story worden gespeeld.
Maar voordat het zover is, zal chef-dirigent Joost Smeets eerst nog First Essay for Orchestra spelen van Samuel Barber (1910-1981).
__________
[1] Het concert in Groningen begint om 20:15 uur. Dat in Assen, in ICO De Schalm, begint eveneens om 20:15 uur.
[2] Noordelijk Filharmonisch Orkest ─ orkest van Groningen en Drenthe, luidde de officiële naam van het ensemble.

Fretwork speelt Bach, zondag in Lutherse Kerk

2011-10-21T08:30:00.000-07:00

Fretwork
Het Britse gambaconsort Fretwork bestaat sedert 1986; het enesemble telt zes musici. Het repertoire dat de groep presenteert, beslaat een lange periode, te beginnen in de Renaissance, gevolgd door Engelse muziek uit de tijd van koningin Elizabeth en die van koning Jacobus. Arrangementen van de muziek van Papa Bach (1685-1750) zijn evenzo alledaagse kost voor deze zes strijkers als de hedendaagse muziek die speciaal voor hen wordt gecomponeerd.
Richard Boothby van de groep Fretwork heeft een van Bachs grootse stukken voor klavecimbel bewerkt voor zes gambaspelers.

Johann Nikolaus Forkel,
musicus, musicoloog en
Bach-biograaf (1802).

Goldberg Variaties
De Goldberg Variaties vormen het Vierde deel van de Clavier-Übung, gepubliceerd in het laatste decennium van Bachs bestaan: in 1741 of 1742 als Aria mit verschiedenen Veränderungen, BWV 988. De titel is niet afkomstig van de componist zelf, maar van Johann Nikolaus Forkel (1749-1818), die in zijn Bach-biografie, verschenen in 1802, deze benaming gebruikt. Voor klavecinist Gottlieb Theophilus Goldberg (1727-1756), die vanaf zijn tiende jaar (de zo ongeveer briljantste leerling van Papa Bach was), heeft Bach deze variaties op verzoek van een derde partij geschreven, opdat die jongeman iets zou hebben om zijn slapeloze nachten door te komen.

Gamba-magie
De uitvoering die het gambaconsort Fretwork op zondag 23 oktober, 's middags vanaf 15:00 uur in de Lutherse kerk te Groningen geeft, als onderdeel van de programmering voor het seizoen 2011-2012 van Musica Antiqua Nova, wordt vooralsnog beschouwd als de meest ongebruikelijke versie, gerealiseerd door gambist Richard Boothby, stichtend lid en één van de nu nog vijf leden van het consort. Hiermee gaat het ensemble ver terug in de tijd; een volgens Fretwork logische stap, gezien de voorkeur van Johann Sebastian Bach voor de viola da gamba.

De viola da gamba in verschillende maten.

Saillant detail daarbij is dat dat instrument reeds in Bachs tijd ─ nu alweer meer dan tweeëneenhalve eeuw geleden als ouderwets gold.
De openingstonen van de Aria, hier gespeeld door één gamba, vormen de basis voor het thema en de variaties.
Tot slot wordt de Aria, met een duur van zo'n drie minuten, herhaald.

Guildford Cathedral-koor vrijdag in Lutherse kerk

2011-10-18T10:43:00.000-07:00

Britse traditie
Veel liefhebbers van koorzang ─ met name degenen die voorkeur hebben voor gewijde muziek ─ bleken zeer gesteld op hetgeen David Wilcox met zijn King's College Choir in Cambridge heeft gepresteerd, nu alweer een halve eeuw geleden. Hun grootste succes, in ieder geval in ons land, doch beslist niet alleen daar, behaalden dirigent en zangers met hun opname van The Psalms of David. Sedertdien zijn er nogal wat zanggroepen ─ en niet in de laatste plaats kathedrale jongenskoren ─ uit de schaduw getreden.
Zo'n rijkdom in Groot-Brittannië en ─ als gevolg van de aanwezigheid van moderne middelen van communicatie, die vrijwel dagelijks geavanceerder worden ─ tevens in het grootste deel van de rest van onze globe, is kunnen ontstaan doordat jongens vanaf zeven jaar dagelijks muzieklessen krijgen en allengs worden gevormd tot professionele zangers die elke dag hun stem laten horen tijdens de diensten in de talrijke kerken in Engeland en de rest van Groot-Brittannië. Die vakzangers ─ en dat geldt voor alle stemmen ─ hebben een conservatorium-opleiding en zijn vaak begonnen als jongenssopraan in een der koren van de vele kathedralen.

Speciaal gecomponeerde koormuziek
De mannen, eenmaal volwassen, zingen ─ bij het grootste gedeelte van de kathedralen in hun land ─ elke week in ieder geval één zogeheten evensong, maar dan zonder jongens. [1]
Het ligt voor de hand dat er dan ook veel muziek is gecomponeerd voor die gelegenheid. In ons land is dergelijke muziek relatief onbekend, en derhalve nog deels onbemind, maar mag men er dientengevolge niet van uitgaan dat dit zo moet blijven. Een kennismaking zou dan ook een openbaring kunnen zijn.
Degenen die wel graag eens met deze vorm van hoogwaardige vocale muziek in aanraking willen komen, krijgen op vrijdag 21 oktober in de Lutherse kerk te Groningen. De Guildford Cathedral Lay Clerks ─ dat is de officiële naam van deze groep zangers ─ geven daar een concert met koorwerken uit een periode, die is begonnen in de Renaissance en loopt tot in onze dagen. In Sorrow and in Joy ─ music for men's voices luidt het motto.

Componist Thomas Tallis.

Dit mannenkoor zal niet alleen de Lamentations [2] van Thomas Tallis (ca. 1506-1585) zingen, maar tevens great Lord of the Lords van de Ierse musicus en leraar Charles Wood (1866-1926), alsmede diverse andere stukken, zoals het Ave Maria van Franz Xaver Biebl (1906-2001).
Meer daarover kunt u lezen door hier te klikken.

De zangers
De groepering Guildford Cathedral Lay Clerks telt negen zangers: drie countertenors, drie tenoren en drie bassen, die als dubbel-koor fungeren en elk een eigen stem zingen, zoals dat in de koorbanken van een katholieke kerk gebeurt. Paul Provost, die assistent-organist van genoemde kathedraal is ─ heeft de leiding van deze mannelijke zanggroep.
Het concert in de Lutherse kerk op vrijdag 21 oktober begint om 20:00 uur.
__________
[1] In een enkel geval gaat het echter om meisjes.
[2] Naar het Bijbelboek Klaagliederen van Jeremia, gecomponeerd na 1559.

Van Swieten Society treedt deze zaterdagavond op in Lutherse Kerk Stad met Violoncello all'Inglese

2011-10-12T08:19:00.000-07:00

Misverstanden
Enig geharrewar heeft ervoor gezorgd dat men niet meer zo zeker was of het voor dit seizoen geplande eerste optreden van de Van Swieten Society in de Lutherse Kerk in Groningen wel zou doorgaan, aangezien enerzijds in het seizoensprogramma van Musica Antiqua Nova er geen optreden in de chronologische vermeldingen stond (wel een advertentie van Van Swieten achterin), en voor de lezers van de fraaie krant van Van Swieten zelf er een andere datum werd genoemd.
Om nu alle twijfels uit de weg te ruimen, zij er hier nogmaals aan herinnerd dat het geplande concert in de Lutherse Kerk in Stad gewoon doorgaat, op zaterdag 15 oktober, vanaf 20:15 uur.

Meer over deze reeks van Van Swieten in dit seizoen, met de voor de vier series overkoepelende titel Romantische Reuzen, vindt u in ons artikel op de zustersite Muziek en mensen van heden.

Geen overbekende namen
Dat onbekend niet per definitie mag leiden tot onbemind, hebben diverse optredens van de Van Swieten Society ruimschoots aangetoond, en zolang deze groepering een mogelijkheid van bestaan wordt geboden, zal deze het bestaansrecht daarvan steeds opnieuw bewijzen.
Het concert in Groningen wordt geopend met het Divertissement nr. 2 in A-groot, gecomponeerd in 1811 te Moskou door John Field (1782-1837), te spelen door vijf van de zes optredenden: 2 violen, altviool, cello en piano.
Ferdinand Ries (1784-1838) is de volgende muziekmeester op het programma. Van hem speelt Bart van Oort met één der beide cellisten samen: Zes Russische Airs met variaties, opus 72, voor piano en cello, gecomponeerd in 1812 te Sint Petersburg.

Vervolgens spelen drie van de zes deelnemende musici [1] in deze serie Violoncello all'Inglesede Serenade voor twee celli en piano uit van Alfredo Piatti (1822-1901). [2]
Het concert zal worden besloten met een werk van de Engelsman William Sterndale Bennett. Meer daarover vindt u in een bovengenoemd artikel (met de link) van heden op onze zustersite Muziek en mensen. Daarin staan weer andere gegevens over het geheel dan u in deze bijdrage kunt lezen.
__________
[1] De deelnemende musici aan deze reeks concerten onder het motto Violoncello all'Inglese zijn
Heleen Hulst en Sara DaCorso (viool)
Örsze Adam (altviool)
Job ter Haar en Jan Insinger (cello)
Bart van Oort (piano)
[2] De website, gewijd aan leven en oeuvre van Alfredo Piatti, noemt geen jaartal van ontstaan bij deze compositie.
__________
Afbeeldingen
1. Voorplat van seizoensprogramma en concertprogrammaboekjes van Musica Antiqua Nova, Groningen.
2. De Duitse componist Ferdinand Ries.
3. Componist en cellist Alfredo Piatti. Afbeelding overgenomen van de officiële website van Alfredo Piatti.
__________
NASCHRIFT zaterdag 15 oktober: Als gevolg van fysiek malheur van pianist Bart van Oort is het concert in de Lutherse Kerk van deze dag afgelast. Zodra we meer info hebben over de resterende concerten in deze reeks, zullen we daarop terugkomen in een separate bijdrage.

Boeiend seminar RuG over Engelands fin de siècle cultuur en de invloeden in Nederland en België

2011-09-30T23:15:00.000-07:00

Het op deze site aangekondigde seminar, getiteld Lopende vuurtjes, georganiseerd door Anne van Buul van de Faculteit der Letteren binnen de Rijksuniversiteit van Groningen over Engelse cultuur tijdens het fin de siècle, alsmede de invloed ervan op, en de integratie in, de cultuur van de Lage Landen verliep in een harmonische sfeer, al waren, en bleven, er vragen, die tijdens de gevoerde discussies naar voren kwamen.
Dertig deelnemers, inclusief de sprekers, stonden op de lijst; twee van hen hadden verstek laten gaan. Ik heb dat seminarium bijgewoond voor u en al de uwen, voor mijn lezers op andere, eigen, algemeen-culturele websites, alsmede enkele die specifiek zijn gericht op dat fin de siècle. Op de site van Peter Hoffman, All art is quite useless van Rond1900.nl, heb ik een ruim verslag met enig commentaar geplaatst. Dat kunt u lezen door hier te klikken.

Presentatie Tsjechov-publicatie van Bote de Jong

2011-09-29T09:44:00.001-07:00

Onlangs voltooide Stadjer Bote de Jong een boekje met vertaalde, korte teksten van Anton Tsjechov.
Die publicatie zou heden worden gepresenteerd in een café in de Folkingestraat in Stad, nadat de eerder geplande locatie voor enkele, langjarig geïnteresseerden in elke Groningse publicatie ─ onder hen Kees van der Hoeff ─ niet goed genoeg toegankelijk werd geacht. Toch wijkt men voor de presentatie van de inmiddels tweede druk van Tsjechovs Naar een karakteristiek van de volken toch weer uit naar die oorspronkelijke locatie, Huis de Beurs, één der oud-vertrouwde bruine horecagelegenheden van Groningen. De presentatie is nu voorzien voor zondag 30 oktober, tussen 19:00 uur en 22:00 uur, in het kader van een ruimere presentatie met tevens nieuwtjes en poëzie van de Groninger Luister Kring.

Tsjechov-vertaler, de
Groninger Bote de Jong.
Foto: Vaszlovszky.

Belangstelling
De eerste druk van genoemd boekje is inmiddels, voornamelijk door toedoen van de auteur zelf, uitverkocht. Hopelijk zijn, in de tweede druk ─ welke dezer dagen van de persen rolt ─ de kleine omissies, die we aan de auteur en aan de uitgever hebben gemeld, aangepast.
Een wat gedetailleerdere bespreking, met daarin tevens eventueel gewenste, nadere gegevens, is te vinden op de Nederlandse site All art is quite useless van Rond1900.nl, over de cultuur van het fin de siècle; gepubliceerd op 18 september.

Musica Antiqua Nova biedt de Van Swieten Society

2011-09-26T12:17:00.000-07:00

Perikelen in ons cultuurleven
Voorafgaande aan het optreden van het Ensemble Fortuna in de Lutherse Kerk in Groningen, in de middag van een zomerse herfstzondag 25 september, refereerde één van de bestuursleden van Musica Antiqua Nova ─ die deze musici in de 2011-2012 seizoensprogrammering had opgenomen ─ aan de noodgedwongen doorgevoerde verhoging van de toegangsprijs. Om dat ietwat te compenseren, is besloten om met ingang van dit seizoen het programmaboekje gratis te verstrekken. Voor koffie of thee tijdens de pauze hoeft evenmin te worden betaald.

Fortepiano (kopie) van Bart van Oort (Van Swieten Society).

Van Swieten Sextet
Met enige bezorgdheid vermeldde de spreker dat er nog naar weinig aanmeldingen waren voor het eerstvolgende concert, op zaterdag 15 oktober aanstaande, 's middags, meldt het programmaboekje van deze zondagmiddag; het concert is echter, zoals gebruikelijk, om 20:15 uur. Dan zal een uit de Van Swieten Society gevormd sextet ─ fortepiano en strijkers ─ optreden. Zou het ook kunnen dat dit ontbreken van reserveringen voor dat bewuste concert te maken heeft met het feit dat dit niet chronologisch in het seizoensprogramma van 2011-2012 is opgenomen? Daarin staat als volgende groepering Fretwork op zondag 23 oktober, eveneens 's middags om 15:00 uur.
In het programmaboekje voor het concert van afgelopen zondag stond de presentatie van Van Swieten wel als eerstvolgende groep. Hopelijk helpt dat nog enigszins.
Als gevolg van het bijzonder mooie weer waren er krap vijftig bezoekers, die allen echter wel te horen hebben gekregen dat men op genoemde dag voor Van Swieten zeer welkom is, ook met extra mensen in het gezelschap.

Ensemble Fortuna zondagmiddag in Lutherse Kerk

2011-09-23T02:39:00.000-07:00

Een muzikaal luilekkerland
Zes eeuwen geleden waren er, anders dan vandaag de dag het geval is, in Italië allerlei 'fondsen' beschikbaar ter stimulering van de kunst, en niet in de laatste plaats voor de muziek, de meest mysterieuze en daardoor tegelijkertijd de meest onbeschrijflijke aller kunsten, hoezeer scribenten van naam en faam dat soms ook proberen, en dat ook vooral moeten blijven doen.
Genoemd land was onderverdeeld in tal van vorstendommen en andere afgebakende gebieden die in handen waren van edelen of wat daarvoor moest doorgaan. En, ook en vooral in deze context, mogen we de moederkerk met haar overweldigende invloed op de maatschappij niet vergeten. Aan de ene kant werd die invloed uitgeoefend ten detrimente van de vrijheid van het individu, maar daar stond tegenover dat de macht en invloed werd aangewend ten faveure van de cultuur in het algemeen en de muziek in het bijzonder. Al die instituties beschikten over voldoende middelen, ja zelfs over geld in overvloed. Een, door rancune jegens cultuur handelende, staatssecretaris, gedreven door wensen en verlangens tot destructie ─ alsmede door de wil deze verlangens in daden om te zetten ─ kende men er niet. Het begrip financieel-economische crisis kwam in de woordenboeken niet voor, simpelweg als gevolg van het ontbreken daarvan in de dagelijkse praktijk: kortom, er heerste in die context een situatie om ─ ook zes eeuwen na dato ─ met intense afgunst naar om te zien.

Guillaume Dufay, links bij het orgel. Rechts zien we de
componist Gilles Binchois (ca. 1400-1460) met een harp.
De afbeelding is afkomstig uit een miniatuur van 1440
die zich bevindt in de Bibliothèque Nationale te Parijs.

Guillaume Dufay en Johannes Ciconia
Het zal niemand verbazen dat in andere streken van ─ het ook toen op geen enkel punt waarlijk verenigde ─ Europa, op interesse en meer dan dat kon rekenen; dat wil zeggen dat diverse, en niet in de laatste plaats Vlaamse, meesters ─ welke toen Nederlandse componisten heetten en waren ─ zich van de situatie wel eens persoonlijk op de hoogte wilden stellen van de onbegrensde mogelijkheden in de geografische laars van het Avondland.
Johannes Ciconia (1370-1412) [1] en Guillaume Dufay (1397-1474) zijn voor hun inspanningen dienaangaande rijkelijk beloond met alleen al eigen werken uit die tijd en die omgeving, welke niet ten onrechte als geniaal worden bestempeld.
Die twee musici zijn erin geslaagd een amalgaam te scheppen van uiteenlopende stijlen uit Vlaanderen, Frankrijk en hun eigen Vlaamse gebied. Daardoor werd muzikale innovatie gerealiseerd met een compositorische expressie, welke een uiting van geslaagde globalisering is gebleken, zij het dat het fenomeen zich binnen één werelddeel afspeelde.
Onder het motto Adieu ces bons vins stelt het Ensemble Fortuna ons een muzikale reis voor door het laat-middeleeuwse Europa. Alle stijlen en genres van die periode komen aan de orde, variërend van de toenmalige gevestigde koorscholen [2] van de Lage Landen tot in de door pracht en praal zich onderscheidende Italiaanse hoven en kerken in de fraaiste steden van dat land.

Ensemble Fortuna, hier nog met een heer als vielle-speler.

Musica Antiqua Nova heeft een optreden van Ensemble Fortuna georganiseerd voor de middag van zondag 25 september vanaf 15:00 uur, in de Lutherse kerk van Groningen. [3]
Het Ensemble Fortuna bestaat uit
Hilde van Ruymbeke ─ sopraan
Christopher Kale ─ tenor
Elly van Munster ─ plectrumluit
Cassandra Luckhardt ─ vielle
Jacqueline Dubach ─ consortfluiten; tevens artistieke leiding.

Vielle. Hedendaagse reproductie van het instrument zoals dat te
zien is op een schilderij van Hans Memling (ca. 1430/1440-1494).

[1] Johannes Ciconia was niet alleen componist maar eveneens een vooraanstaand muziektheoreticus.
[2] Vaak wordt het adjectief kathedrale toegevoegd aan dit begrip. Aangezien er in die tijd nog geen sprake was van een hervorming of Hervorming, mag men er altijd van uit gaan dat deze binnen de katholieke kerk en met name in kathedralen waren gevestigd.
[3] Musica Antiqua Nova hanteert gratis toelagang tot de concerten voor jongeren tot achttien jaar; een initiatief dat navolging verdient.

RuG-seminar: over de overdracht en integratie van Engelse cultuur in Nederland en België rond 1900

2011-09-19T20:06:00.000-07:00

Anne van Buul is medewerkster van de Rijksuniversiteit Groningen, waar ze op donderdag 22 en vrijdag 23 september een interdisciplinair seminar over de transfer (overdracht) en de integratie van Engelse cultuur rond 1900 in Nederland en België organiseert.
Onderzoekers uit verschillende disciplines zullen gedurende die beide dagen een poging ondernemen om een zo divers en omvangrijk mogelijk beeld te krijgen van de invloed welke de diverse aspecten binnen de Engelse kunst van die periode op de Belgische en Nederlandse cultuur hebben gehad tijdens het fin de siècle.
De vraag die centraal staat gedurende dat tweedaagse seminar is: hoe hebben individuen en instanties ervoor gezorgd dat de uit Engeland overgewaaide, respectievelijk geïmporteerde innovaties qua cultuur zich rond 1900 in ijltempo hebben verspreid, waardoor de invloed zich op tal van deelgebieden der kunsten, en mede daardoor op de maatschappij als geheel, heeft kunnen manifesteren.
Iedere geïnteresseerde is welkom om aan het seminar deel te nemen, alsmede aan de lunch. Daartoe kan men een (elektronische) mededeling sturen aan Anne van Buul: a.c.van.buul@rug.nl
Alle overige informatie met betrekking tot deze gebeurtenis is te vinden op de website van de Rijksuniversiteit Groningen:
www.rug.nl/let/lopendevuurtjes

Charles Burney en organist Jacob Wilhelm Lustig

2011-09-02T19:30:00.000-07:00

Charles Burney.

In het NTR-radioprogramma met de titel De Bedding, dat op zaterdag 3 september gedurende het laatste uur van de dag te beluisteren zal zijn via Radio 4, kunnen geïnteresseerden kennisnemen van Burney's lustige reizen ─ een hoorspel.
Daarbij gaat het om de hoorspel-bewerking van de vertaling in het Nederlands van de wereldvermaarde reisverslagen uit de achttiende eeuw van de Engelse doctor Charles Burney (1726-1814), gerealiseerd door de van oorsprong Duitse organist van de Martinikerk in Groningen gedurende de jaren 1728-1796, Jacob Wilhelm Lustig (1706-1796).
Eric van der Donk spreekt het personage Charles Burney; Jan van Eijndthoven is, in die context Jacon Wilhelm Lustig. De presentatie zal worden verzorgd door Jon Hille als verteller.
In mei 2008 werd in Groningen een Lustigdag gehouden. Meer daarover is te vinden in een artikel op deze site, gepubliceerd op 11 juli 2008.

Kooikerhond Timo als muze voor beeldende kunst

2011-08-29T14:30:00.002-07:00

De geportretteerde is steeds aanwezig
Op zaterdag 3 september wordt in Groningen, in het perceel Nieuwe Ebbingestraat 143 de expositie TIMO-mijn muze geopend. Daarbij gaat het om schilderijen, foto's, beelden en glas in lood-kunst, alle met uitbeeldingen van kooikerhond Timo. Al die stukken zijn gerealiseerd door Jolanda Meesters, beeldend kunstenares te Ezinge; tot medio augustus woonde zij in Groningen.
De tentoonstelling duurt tot en met 2 oktober en is alleen 's zaterdags en 's zondags te zien van 13:00 uur tot 17:00 uur.
Timo zelf is tijdens al die openingsdagen eveneens aanwezig.

Laatste Lunchpauzeconcert 2011 op Martini-orgel

2011-08-15T23:29:00.000-07:00

Belangstelling
Op vrijdag 19 augustus wordt alweer het laatste optreden in de reeks Lunchpauzeconcerten 2011 op het hoofdorgel van de Martinikerk in Stad gegeven, deze keer door Peter van der Zwaag. De opzet van de reeks is in 2011 weliswaar dezelfde gebleven als voorgaande jaren, maar dit jaar werd het eerste concert eerder gegeven in verband met het feit dat enkele vrijdagen er, in verband met andere evenementen, geen concert in de vroege middaguren kon worden gerealiseerd. Dat, gekoppeld aan het feit dat er in de media nauwelijks enige aandacht aan de reeks werd gegeven ─ dit in tegenstelling tot vroeger ─, leidde ertoe dat de kerk tijdens het eerste concert akelig leeg is gebleven. Allengs zijn er weer meer luisteraars gekomen. Twee weken geleden, tijdens het Peter de Grote Festival, signaleerde ik zo'n driehonderd bezoekers. Verleden week was de bezetting van de gereedstaande stoelen ook hoog: ruim boven de honderd mensen. Gewoonlijk komen er voor het laatste concert in de reeks de meeste bezoekers, als we even afzien van de belangstelling voor het concert tijdens genoemd festival.

Charles de Wolff aan de speeltafel van het hoofdorgel in de Martinikerk te Groningen, in de zomer van 1987.
Toen speelde hij onder meer werk van György Ligeti.

Eigentijdse werken
Het is, althans naar onze opvatting, een goede zaak dat organisten bij tijd en wijle ook trachten eigentijdse werken op dit orgel uit de sfeer der neo-barok voor te stellen. Dat dit niet altijd een even goed resultaat oplevert, mag een feit zijn en blijven, pogingen daartoe hoeven dientengevolge in ieder geval niet uit te blijven. Een kwart eeuw geleden speelde Charles de Wolff een stuk van György Ligeti (1923-2006) op dit Schnitger/Ahrend-orgel; het had een ruimtelijk effect dat aan het onwaarschijnlijke grensde: het leek wel quadrafonie. Helaas geldt dat niet per definitie, hetgeen werd bewezen door de leermeester van de organist van dit laatste concert: drie weken geleden waagde Theo Jellema zich aan Le banquet céleste uit 1928 van Olivier Messiaen, dat echter op dit instrument volstrekt niet tot zijn recht kwam, enige decennia geleden daarentegen wel op een relatief klein instrument: het Marcussen-orgel in de Doopsgezinde kerk in Stad.
Geert Baan speelde verleden week Thema met variaties van Hendrik Andriessen (1892-1981), en hoewel veel van diens werk nogal Frans getint is, kwam deze compositie in de gekozen registratie uitstekend over.

Programma

Het zal niet al te vaak gebeuren dat die zomerreeks wordt besloten zonder een compositie van Papa Bach, maar dit jaar is dat wel het geval. Zes stukken staan op het programma van Peter van der Zwaag (geboren 1986), die Nederlands Recht aan de Groninger Rijksuniversiteit studeert. Het gaat daarbij om zes componisten, die eeuwige roem hebben vergaard met hun werken voor de Koningin der Instrumenten. De oudste van hen is Jan Pieterszoon Sweelinck (1562-1621), de 'jongste' heet Dietrich Buxtehude (1637-1707), die dit seizoen goed was vertegenwoordigd. Als men diens Praeludia goed vertolkt voorgezet krijgt, kan men begrijpen waarom Johann Sebastian Bach uit Zuid-Duitsland helemaal te voet naar Lübeck toog om die meester te kunnen horen.
Van Nicolaus Bruhns is ook zeer dikwijls een stuk voor orgel in de Groninger Martinikerk uitgevoerd, en dat geldt eveneens voor alle andere klavierkunstenaars die op het programma van 19 augustus voorkomen. Naast de drie bovengenoemden zijn dat Matthias Weckmann (1616-1674), Franz Tunder (1614-1667) en Samuel Scheidt (1587-1654).

Theo Jellema concerteert in Martinikerk Stad: Orgelwerken uit een periode van zeven eeuwen

2011-07-28T01:48:00.000-07:00

In het kader van het thans gehouden Peter de Grote Festival speelt Theo Jellema ─ onder meer docent Orgel aan het Conservatroum te Groningen ─ op het hoofdorgel van de Martinikerk in Stad, tijdens het vierde Lunchpauzeconcert van deze zomer, op vrijdag 29 juli vanaf 12:45 uur.

Detail uit het snijwerk.
Foto van Elly Kooiman
en Hilbrand Edskes.

Het programma bestaat uit vijf onderdelen, die verspreid over zeven eeuwen zijn ontstaan.
Als eerste: Estampie van een onbekende meester uit het begin van de veertiende eeuw, afkomstig uit de Robertsbridge Codex, gevolgd door nog een werk van een anonymus, gecomponeerd omstreeks 1550: Upon la mi re.
Het derde stuk stamt uit het laatste kwart van de zeventiende eeuw: Voluntary for Ye Double Organ van Henry Purcell (1659-1695).
Van Purcell is het een hele 'oversteek' naar de Franse orgelmuziek van de twintigste eeuw, naar Olivier Messiaen (1908-1992) uit wiens oeuvre voor de Koningin der Instrumenten Le banquet céleste uit 1928 zal worden gespeeld.
Een concert op een barokorgel zonder een stuk van de Bach der Bachs bij uitstek (1685-1750) is nauwelijks waarschiijnlijk. Theo Jellema besluit zijn voordracht met diens Passacaglia in c-klein (BWV 582) uit het eerste decennium van de achttiende eeuw.

D66 in Stad wenst auditie voor straatmuzikanten

2011-07-25T19:04:00.000-07:00

Politiek getinte eis
TV Noord meldde in het dagelijkse nieuwsprogramma van heden dat de politieke partij D66 in de gemeenteraad wil voorstellen dat straatmuzikanten eerst auditie zou moeten doen voordat ze het publiek mogen teisteren met hun kunstzinnigheid, respectievelijk kunstmatigheid. Of zelfs met hun ─ helaas veel voorkomende ─ totale gebrek aan kunstgevoel. De partij wil dit omdat zoveel voorbijgangers zich wezenloos ergeren aan veel van die op straat spelende artiesten, als die betiteling in serieuze zin op hen van toepassing zou zijn, en men hen anders wellicht als die artiesten zou kunnen kwalificeren.
Terecht ergeren talrijke mensen, die gewoon een winkel willen bezoeken, zich aan het gejengel, gedoedel en andere uitingen van muzikaal onvermogen van het gros van degenen die hun kostje verdienen, en eventueel (veel) meer dan dat met een diminutief omschrevene, zullen ze dan ook waarachtig niet binnenhalen.
Een ander stuk ergernis uiten degenen die menen dat die arme mensen daar onder druk zitten te spelen en al het meestal zuur 'verdiende' geld aan een soort oostblok-maffiabaas moeten afgeven. Die laatste, recentelijk steeds vaker geuite, beschuldiging wordt overigens even vehement tegengesproken door mensen die zeggen iets van die scène in en om Groningen te weten.

Miniem repertoire
Hebben degenen, die zich ergeren, nu gelijk? Wel als de bron van irritatie het extreem slechte spelen is, want daar hebben we in de meeste gevallen mee te maken, evenals het zeer kleine repertoire. Hoevelen van die accordeonisten beperken zich helaas tot La Paloma, dat overigens vrijwel niets meer met het oorspronkelijke muziekstuk te maken heeft. Accordeonmuziek, in de buurt van tal van supermarkten in de binnenstad en ook nog daarbuiten, op zich is voldoende straf voor het feit dat je boodschappen doet.
Ik liet die opmerking eens vallen toen een groep muzikanten uit Roemenië mij aansprak met de vraag of ze niet speciaal voor mij en mijn hond iets zouden mogen spelen en ook bij hen de accordeon, tussen diverse andere instrumenten, aanwezig was. Ik uitte mijn misnoegen over zoveel gejammer dat voor La Paloma moest doorgaan. Die lui waren het niet alleen volkomen met me eens, maar gaven ook een uitstekende vertolking van het nummer ─ dat me overigens niet in de geringste mate interesseert ─ ten beste. Waarmee gezegd wil zijn dat er ook op straat musici te vinden zijn die wel degelijk wat kunnen.

Muziekstudenten
Dan heb ik het (nog) niet gehad over muziekstudenten die via dergelijke optredens hun muziek onder de aandacht willen brengen en daarmee tegelijkertijd ervaring opdoen. Enige jaren achtereen trad er een groep Russische koperblazers op, waarvan de meesten aan het Conservatorium in Groningen studeerden. Als je zo'n optreden afzet tegen de war sjofele harmonicaspelers, blijft er van de laatste groep niets over, ook niet als allen, die daartoe behoren, elke dag opnieuw auditie zouden moeten doen.
Dat geldt niet voor sommige eenlingen: violist of fluitist, gitaarspeler of andere solist. En of zo professioneel is of amateur, dilettant of student, speelt geen rol.

Hoe moet zo'n auditie?
Rest de klemmende vraag wie de D66-ers in gedachten hebben om de kwaliteit van de straatmuzikanten te beoordelen. Als dat adequaat moet gebeuren, kun je zoiets maar beter niet aan politici overlaten. En waar moet die auditie plaats grijpen? Op straat of binnen?
Men moet wel overwegen of men, indien kwaliteit de graadmeter is om op straat te mogen spelen, nu niet al te bevoogdend wil optreden, hetgeen nu juist bij een zich liberaal noemende partij ─ al kennen we intussen het onheil dat een zichzelf als liberaal beschouwende regeringspartij op het gebied van de cultuur heeft aangericht, en wel zodanig dat een begrip als cultuurbeulen op zijn plaats is.

Bezinning dringend gewenst
Daarom, hier en nu: bezint eer gij begint, in dit geval aan een wel erg populistisch voorstel aan de gemeenteraad.
Begrijpt u mij goed: geen enkele van die massa lieden met een accordeon zal ik ook maar één seconde missen ─ integendeel. Doch dat geldt ook voor de meeste politici als ze op enigerlei fatsoenlijke wijze verdwijnen, zelfs als dat gebeurt door het blazen van de kraaienmars.

Christian Drost speelt op hoofdorgel Martinikerk

2011-07-21T02:41:00.000-07:00

Na een week pauze wordt de reeks Lunchpauzeconcerten op de vrijdagmiddag, te geven op het hoofdorgel van de Martinikerk in Groningen, voortgezet door Christian Drost (*1989), onder meer organist van de Gereformeerde Kerk (vrijgemaakt) te Dalfsen.

Drie putti op het rugwerk van het Martini-hoofdorgel in Groningen

Op het programma staan zes composities: vijf daarvan zijn van bekende orgelmeesters uit de zeventiende eeuw. Hun namen komen we elk jaar tegen op de programma's van deze reeks concerten, alsmede van concerten op andere orgels in en om, alsmede tot ver buiten, Groningen. Het ligt voor de hand dat de orgelcomponist bij uitstek, Johann Sebastian Bach (1685-1750), daarin ook weer voorkomt. In het concert van Christian Drost is dat met twee van zijn bekendere stukken: Praeludium und Fuge in C (BWV 547) en Wir glauben all' an einen Gott.
Het concert wordt, net als dat van twee weken geleden, geopend met een werk van Dietrich Buxtehude: diens Toccata in d-klein. Een compositie van Anthonie van Noordt (1619-1675) ─ Psalm 24, drie verzen ─, en van Georg Böhm (1661-1733) diens Vater unser im Himmelreich.
De voordracht wordt besloten met een Improvisatie van de organist van deze dag: Christian Drost.

Lunchpauzeconcerten op hoofdorgel Martini

2011-07-05T21:53:00.000-07:00

Verleden week
Op vrijdag 1 juli heeft Jochem Schuurman (geboren 1989)het eerste van de zes Luchpauzeconcerten van 2011, te geven op het hoofdorgel van de Martinikerk in Stad gegeven, met een programma uit de koker van vijf verschillende Duitse componisten uit ongeveer tweeënhalve eeuw: van Johann Sebastian Bach (1685-1750) tot en met Max Reger (1873-1916).
Jochem Schuurman, die organist is van de gereformeerde kerk De Hoeksteen in Drachten, heeft in voorgaande jaren eveneens in het kader van deze reeks geconcerteerd. Onlangs, op 16 juni, heeft hij zijn eindexamenconcert aldaar gegeven, met hetzelfde programma, met als resultaat: een 9. Jochem Schuurman gaat aan hetzelfde Conservatorium in Groningen door voor zijn mastertitel.

Petrus van Oeckelen

Vincent Hensen
De vijfentwintigjarige Vincent Hensen, die vanaf 2005 aan het Conservatorium in Stad bij Theo Jellema studeerde, heeft zijn diploma docent muziek behaald. Hij is werkzaam in Oude Pekela en heeft daar een instrument van Petrus van Oeckelen (1792-1878) tot zijn beschikking. Van die orgelbouwer bevindt zich in het Pedaal van het Schnitger/Ahrend-instrument in de Martinikerk thans nog de zesvoets Roerquint.
Voor het concert van 8 juli heeft Vincent Hensen zijn keuze laten vallen op drie klassieke orgelcomponisten: Heinrich Scheidemann (1595-1663), Dietrich Buxtehude (1637-1707) en Papa Bach.

Lunchconcerten Martini-orgel 2011 van start

2011-06-29T01:39:00.000-07:00

De kroon op het werk: Stadswapen van Groningen
bovenop het hoofdorgel van de Martinikerk

Ook in dit zomerseizoen worden er zes Lunchpauzeconcerten, vrijdags op het Schnitger/Ahrend-orgel van de Martinikerk in Groningen gegeven. Dit jaar begint de reeks op vrijdag 1 juli, en dat is eerder dan gebruikelijk, aangezien de concerten nu niet tijdens zes aaneengesloten vrijdagen worden gegeven, maar er een onderbreking is.
De geïnteresseerden, die het eerste concert bezoeken, kunnen het programmaboekje raadplegen voor de preciese data. Wel is het tijdstip van aanvang gelijk gebleven: 12:45 uur. De concerten duren, net als in voorgaande jaren, ongeveer drie kwartier.

Malenka danst, zingt en speelt Van hier naar daar

2011-06-25T12:26:00.000-07:00

Op zondag 26 juni (14:00 uur) biedt het Museum De Buitenplaats te Eelde een podium aan een wat grotere groep dan gebruikelijk. Door de variabele ruimte die in de museumzaal beschikbaar is, is hier de mogelijkheid gegeven niet alleen musici individueel of in kleinere groeperingen, maar daarnaast ook dansers te laten optreden, dan wel een combinatie van die beide disciplines.

Blik van bovenaf op Museum De Buitenplaats te Eelde

Met het optreden van Malenka presenteert De Buitenplaats een dergelijk omvangrijk evenement: zo'n twintig jonge danseressen worden begeleid door een ensemble van ervaren muzikanten. Dit ensemble onderscheidt zich van zovele andere doordat het een eigen compositie voorstelt, waarin niet alleen traditionele, folkloristische elementen uit de eigen cultuur zijn opgenomen, maar waarin tevens tal van Oost-Europese aspecten zijn verweven. Dansen van hier naar daar luidt het motto van de voorstelling, die om 14:00 uur 's middags begint. Elk onderdeel van het programma betreft een eigen verhaal; de leden van de groep vertellen dat zelf tijdens hun optreden, dat wordt omschreven als een kleurrijk schouwspel.
De leden van de dansgroep maken de eigen kostuums, waaraan traditionele ontwerpen ten grondslag liggen. De veelzijdigheid van de voorstelling bestaat in zang en dans, alsook in uitsluitend instrumentale bijdragen. De meeste danseressen volgen nog een extra muziek- of balletopleiding aan het Instituut voor Creatieve Ontwikkeling (ICO) te Assen.

KamerFilharmonie Der Aa heeft met één seizoen haar bestaansrecht ruimschoots bewezen

2011-06-22T12:28:00.000-07:00

Met het laatste concert ─ van de inmiddels vier ─ waarmee de KamerFilharmonie der Aa het eerste seizoen heeft afgesloten, heeft dit symfonieorkest zijn bestaansrecht opnieuw ruimschoots bewezen.
Ook deze keer werd het programma tweemaal gespeeld. Beide optredens werden overigens op andere locaties gegeven dan de beide voorafgaande concerten. Gezien het programma was De Schalm in Assen, met een beroerde akoestiek en relatief weinig ruimte voor bezoekers, geen optie; daarom was gekozen voor De Tamboer in Hoogeveen, waar ook veel meer stoelen beschikbaar zijn. De locatie in Groningen was ook een andere dan voor de beide voorafgaande concerten van dit seizoen: de grote zaal van De Oosterpoort herbergde deze keer drie à vier keer zoveel bezoekers als tijdens de optredens, eerder dit seizoen, in de Immanuëlkerk. Daar zou het gebouw uit de voegen gebarsten zijn door een uitvoering van de spectaculair-spetterende 'symfonie' van Johan de Meij met, oneerbiedig uitgedrukt, een hoop lawaai.
Daarvoor bood de grote zaal van De Oosterpoort een geschikte entourage. Eerder klonken daar ─ gespeeld door het Noord Nederlands Orkest ─ alle symfonieën van De Meij.

Kamerfilharmonie der Aa met gastdirigent Ivan Meylemans
op 17 juni 2011 in theater De Tamboer te Hoogeveen

The Lord of the Rings
Die Eerste Symfonie van Johan de Meij draagt de titel The Lord of the Rings, hetgeen aangeeft dat het hier om programmamuziek gaat, en voor menigeen duidelijk zal zijn welke de inspiratiebron voor de coimponist moet zijn geweest: het gelijknamige, omvangrijke boek van John Ronald Reuel Tolkien (1892-1973). Dat werd een wereldwijd succes en heeft in de tweede helft van de twintigste eeuw veel schrijvers van fantasy geïnspireerd. Het werd zeer geliefde lectuur, die echter geenszins de kwalificatie literatuur verdient. De meningen, respectievelijk de inzichten, omtrent die verhalen lopen uiteen van ongebreidelde bewondering aan en de ene kant tot complete afwijzing anderzijds. Om hier nu een persoonlijke noot toe te voegen: ik heb me tijdens de eerste dertig pagina's dermate verveeld, nu ongeveer een halve eeuw geleden dat ik het boek terzijde heb gelegd. Opvallend is dat ik vrijwel alleen maar mensen ken die hetzelfde hebben ondergaan.
Daar staat tegenover dat de inhoud nadrukkelijk spectaculair filmisch is, en dat is met de symfonie van Johan de Meij eveneens het geval. Zonder beelden is er echter geen sprake van interessante of boeiende muziek, al moet gezegd dat aan de hand daarvan wel kan worden vastgesteld of een ensemble goed is, en in die zin is het project geslaagd, en dat mag ook worden geconcludeerd uit de overwegend positieve reacties in de zaal en na afloop, al heb ik ook stemmen gehoord, die alleen waardering konden opbrengen voor de beide werken vóór de pauze.

Richard Strauss
Ter opening van het concert werd de Bläserserenade opus 7 uit 1880 van Richard Strauss gespeeld voor dubbele houtblazersbezetting met toegevoegde contrafagot en vier hoorns: dertien spelers in totaal. Het toenmalige Noordelijk Filharmonisch Orkest heeft dat stuk ongeveer een kwart eeuw geleden wel eens op hetzelfde podium ten gehore gebracht.
Het stuk is ontstaan in de gymnasiumtijd van Richard Strauss, die gewoon tijdens de lesuren zat te componeren, en die daarbij doorgaans niet door zijn docenten van werd weerhouden, aangezien die leerkachten zullen hebben herkend dat ze met een geniale jonge student van doen hadden. Een groots werk is het weliswaar niet, maar dat mag men ─ ondanks het feit dat zulks wel voorkomt ─ ook niet verwachten van een zestienjarige zonder conservatoriumopleiding.
Het stuk maakte een charmante indruk, zoals het werd uitgevoerd door die blazers met hun gastdirigent voor dit concert: Ivan Meylemans (40 jaar, assistent-dirigent van het Concertgebouworkest).

Tsjajkovski's Strijkersserenade
Lange tijd is de Strijkersserenade opus 48 van Pjotr Iljitsj Tsjajkovski (1840-1893) uit 1884 een der meest geliefde stukken van het klassieke concertpodium geweest, en werd deze compositie over de gehele aarde gespeeld waar ensembles waren gevestigd of tijdens een tournee optraden. Dat is de beide laatste decennia flink wat minder geworden.
Zelf heb ik de laatste directe uitvoering meegemaakt tijdens een concert in 1975 in De Muzeval te Emmen, waar het indertijd wereldvermaarde kamerorkest van Jean-François Paillard (geboren 1928) een concert gaf. Dat ensemble was er dermate mee 'vergroeid', dat wil zeggen het was zo'n repertoirestuk geworden dat de uivoering niet meer kon boeien, aangezien het al te gelikt overkwam en daardoor geenszins (meer) kon activeren.
De 33 strijkers van de KamerFilharmonie Der Aa onder Ivan Meylemans presenteerde een levendige versie, die helaas steeds werd onderbroken door volstrekt ongepast applaus tussen de delen. [1]
__________
[1] Dit probleem doet zich, helaas, steeds vaker voor, en dat vooral als het publiek niet gewend is om met enige regelmaat concerten te bezoeken. Bij de verschillende studentenorkesten in ons land is dat eveneens het geval, en helemaal als iemand vooraf vraagt om niet tussen de delen te applaudisseren. Men zou zoiets vetgedrukt in het programmaboekje moeten opnemen op een plek die de lezers niet kunnen negeren, behalve als het programmablad niet eens openen. Dan zijn de musici helemaal aan de heidenen overgeleverd, en dat zijn ze genoeg door de maatregelen van onbehoorlijk bestuur door de cultuurbeulen van Neerlands Binnenhof, waar de gekwadrateerde incompetentie heerst, in de eerste plaats waar het onze cultuur betreft.

Een reactie op de bezuigingingen op de orkesten

2011-06-18T00:52:00.001-07:00

"Ik ben met stomheid geslagen door de plannen die de minister met de orkesten heeft. Niet alleen verbijsterd ben ik over zijn voornemen met betrekking tot de orkestvoorziening in het noorden van ons land, ook aangaande zijn plannen ten aanzien van de andere regio's. Ik ben heel benieuwd hoe de leden van de Tweede Kamer zullen reageren op de plannen van de minister. . . ."
Dat waren onder veel meer de woorden, die Charles de Wolff in 1987 ─ in die tijd vaste dirigent van het Noordelijk Filharmonisch Orkest (NFO) ─ tegen mij sprak toen ik hem om een reactie vroeg op de voornemens van de toenmalige minister van WVC, Elco Brinkman, bekend werden.
Met het Prediker-woord "Er is niets nieuws onder de zon", kunnen wij weinig meer dan nogmaals signaleren dat machthebbers ─ en niet zelden zijn dat politici ─ de allerslechtste categorie van het zoogdier mens vormt.

KamerFilharmonie Der Aa in Hoogeveen en Stad

2011-06-16T10:45:00.000-07:00

Componist Johan de Meij;
foto van diens website

Verrassing in de Herestraat
Verleden zaterdag heeft de in Stad gevestigde KamerFilharmonie Der Aa op originele wijze aandacht gevraagd voor het concert dat de komende dagen ─ vrijdagavond in Hoogeveen, en zondagavond in Groningen ─ op het programma van dat symfonisch ensemble zal prijken.

Wat wordt omschreven als flashmob ─ ook alweer zo'n dwaas Yanken-begrip waarmee onze Nederlandse taal wordt vergiftigd ─, bleek in de praktijk een korte confrontatie van het winkelend publiek met klanken uit de symfonie nr. 1, The Lord of the Rings van de Nederlandse componist Johan de Meij (geboren 1953), gecomponeerd in de jaren 1984-1988 voor harmonieorkest en later bewerkt tot een partituur voor symfonisch ensemble. Die laatste versie zal tweemaal door de KamerFilharmonie Der Aa worden gespeeld.
Aan de kop van de Herestraat stonden de musici van het ensemble in vier instrumentengroepen opgesteld, waardoor de aandacht heel nadrukkelijk op de uitvoerenden en hun verrichtingen werd gericht.

Windkracht
Dat was, vanzelfsprekend, de bedoeling van de organisatoren, die ─ alweer vanzelfsprekend ─ graag willen dat er tussen die talrijke voorbijgangers, welke van lieverlee luisteraars werden, sommigen een stoel zullen gaan bezetten in de grote zaal van het cultuurcentrum De Oosterpoort als de KamerFilharmonie Der Aa daar op zondag 19 juni de gehele symfonie van Johan de Meij zal spelen. Voordien, tot aan de pauze, zullen tijdens datzelfde concert nog twee serenades: die voor Strijkers, in C-groot uit 1880 van Pjotr Iljitsj Tsjakovski (1840-1893); en die voor blazers uit 1884 van Richard Strauss.
Windkracht luidt het motto van het concert dat het ensemble niet alleen genoemde zondag in Groningen ten gehore zal brengen, doch al eerder, op vrijdag 17 juni, in theater De Tamboer te Hoogeveen zal presenteren.

(gast)dirigent Ivan Meylemans; foto overgenomen van diens website

Gastdirigent

De twee voorafgaande concerten tijdens dit eerste seizoen van de KamerFilharmonie Der Aa werden gegeven onder de bezielende leiding van Joost Smeets. Voor het derde optreden is een gast gecontracteerd: Ivan Meylemans, assistent-dirigent van het Concertgebouworkest.

Der Aa-kerk-middagconcert Luthers Bach Ensemble

2011-06-08T13:16:00.000-07:00

Cantates en Motet
Op zaterdag 11 juni brengt het Luthers Bach Ensemble uit onze Stad vier geestelijke werken ten gehore in een middagconcert, dat vanaf 16:30 uur in de Der Aa-kerk zal worden gegeven.
Het concert wordt geopend met twee stukken van de barokmeester naar wie het optredende ensemble zich heeft genoemd: Johann Sebastian Bach (1685-1750); als eerste de Cantate Du Hirte Israel, höre, BWV 104, uit 1724, gevolgd door nog een werk uit dezelfde categorie: Aus tiefer Not schrei ich zu Dir, BWV 38, ook uit 1724.
Deze beide cantates worden, evenals de navolgende twee stukken, gespeeld door het Projectkoor en het Barokorkest van het Luthers Bach Ensemble. De leiding van het totale gebeuren komt uit handen van Tymen Jan Bronda. Vier vocale solisten zijn eveneens van de partij: Esther Ebbinge, sopraan; Lester Lardenoye, altus; Robert Buckland, tenor: David Greco, bas.

Jean-Philippe Rameau;
in 1728 geschilderd door
Jacques André Joseph
Aved (1702-1766)

Rameau en Graupner
Het concert zal worden vervolgd met werken van twee heel directe tijdgenoten van Papa Bach en Telemann: allereerst komt een Motet van de Franse barokmeester Jean-Philippe Rameau (1683-1764) tot klinken: In convertendo Dominus, dat waarschijnlijk reeds vóór 1720 is gecomponeerd.
Afgesloten wordt het concert met de cantate Herr, die Wasserströme erheben sich, één der meer dan veertienhonderd kerkelijke cantates ─ tegenover vierentwintig seculiere ─, die Christoph Graupner (1683-1760) heeft gecomponeerd gedurende bijna een halve eeuw: tussen 1709-1754. De tekst van Luther is te vinden in Psalm 93.
__________
Reserveren van kaarten kan via de bijbehorende service-website of telefonisch; alles daarover is te vinden op de site van het LBE: www.luthersbachensemble.nl

Cultuur en Wetenschap tijdens manifestatie in Stad

2011-06-02T23:29:00.000-07:00

In een artikel op onze moedersite Cultuurtempel hebben we u enige feiten en achtergronden voorgesteld met betrekking tot De Nacht van Kunst en Wetenschap, zoals die zaterdag 4 juni vanaf 20:00 uur in de binnenstad van Groningen zal worden gehouden, en op maar liefst achttien locaties aldaar zal worden gerealiseerd, tot in de nacht op zondag 5 juni.
Over het wetenschappelijke deel is één en ander te vinden in een bijdrage van woensdag 1 juni op onze zustersite Tempel der Wetenschappen.

Logo van de samengestelde Playlist, die steeds zal worden bijgewerkt

In het kader van de kunsten zal een groot deel van de in totaal 237 acts worden uitgevoerd door de formatie Go Back ToThe Zoo, Tim Knol, de Zweedse groep Slagsmalsklubben, het Noord Nederlands Toneel, 3 FM met het 3FM Talent Stage, A Silent Express, Kensington, Club Guy & Roni, het Noord Nederlands Dans Theater en het Pavlov E-Lab. Voor gedetailleerdere informatie zij hier verwezen naar de website van dit Grote Gebeuren in de Martinistad.

HARMONIE-boek van Jan Minderhoud nog te koop

2011-05-31T09:23:00.000-07:00

Nu bekend geworden is dat Jan Minderhoud en de redacteur/eigenaar van deze site samen een boek schrijven over de geschiedenis van het symfonieorkest in Groningen ─ van het Orchest der Vereeniging De Harmonie tot en met het NNO; van 14 november 1862 tot in het voorjaar van 2012, want dan moet het boek redactioneel worden afgesloten ─, is de belangstelling voor ons artikel over het eerdere boek van Jan Minderhoud De Harmonie ─ Eens het culturele centrum van Groningen, ruim drie jaar geleden verschenen, weer opgelaaid. Dagelijks wordt het artikel een keer of tien, en soms nog vaker, geraadpleegd.
Dat biedt een goede gelegenheid om hier een misverstand omtrent dat boek uit de weg te ruimen. Geruime tijd zijn wij er van uit gegaan dat het boek al lang was uitverkocht, simpelweg omdat we van diverse zijden hadden vernomen dat men onverrichter zake uit diverse boekhandels huiswaarts was gekeerd. Het betreft vooral mensen die niet in onze contreien wonen, maar die vanwege hun vroegere band met Stad en Ommeland, dat boek graag wilden kopen.
De uitgever liet weten dat het boek nog gewoon door elke boekhandel kan worden besteld. Hopelijk is dat enig goed cultureel nieuws nu steeds maar weer blijkt welke culturele kaalslag ons land te wachten staat met de huidige cultuurbeulen op de verschillende niveaus, die hun heilloze, destructieve praktijken tegen heug en meug in willen doordrukken.

Leidse Koorboeken opnieuw in Martinikerk Stad

2011-05-24T07:57:00.000-07:00

Expositie en concert
Voorafgaande aan het tweede concert met gezongen muziek uit de Leidse Koorboeken dat op vrijdag 27 mei, vanaf 20:15 uur, in de Martinikerk zal worden gegeven ─ als onderdeel van een tournee waarin zeven steden worden aangedaan, evenals in 2010 ─, kunnen belangstellenden in diezelfde kerk een tentoonstelling bezoeken waarin meer wordt uiteengezet over geschiedenis en andere achtergronden van deze bijzondere boeken met koormuziek, die een fascinerend element binnen de Nederlandse cultuurgeschiedenis vormen en een mijlpaal vormen in het kader van de traditionele koormuziek.

Verleden jaar is niet alleen dat concert met flink veel aandacht omgeven, en hebben de liefhebbers na afloop van de eerste reeks een dubbel-cd kunnen aanschaffen met een blijvende herinnering aan het concert en de uitzonderlijke muziek. Burgemeester Peter Rehwinkel van Groningen heeft het eerste exemplaar mogen ontvangen uit handen van Marco van de Klundert, zakelijk leider van het Project Leidse Koorboeken.
Dit jaar hebben radiozenders van tevoren opnieuw flink aandacht aan dit project geschonken, dat ─ als de Hoge Heren en Dure Dames van het Klungelende Kabinet hun destructiedrift op cultureel gebied niet voordien hebben uitgeleefd op alles wat niet direct en uitsluitend randstedelijk Hollands is ─ tot en met 2015 zou moeten duren en, met hulp van alle denkbare zijden, succes dient te worden gegund: niet alleen theoretisch. Eventueel mooi klinkende woorden dienen te worden gevolgd door handelend optreden.

Boek, dubbel-cd en dvd
Degenen die de Koorboeken digitaal willen doorbladeren, kunnen dat doen op de bijbehorende website. Bovendien zal er een tweede dubbel-cd beschikbaar komen, evenals een dvd waarop allerlei details van het project worden voorgesteld. Inmiddels is er eveneens een schitterend uitgevoerd boek uitgekomen, waarover u na het concert van vrijdag 27 mei, onder meer op deze site kunt lezen.
Meer over het project Leidse Koorboeken is te vinden op onze zustersite Tempel der Toonkunst in een artikel van vrijdag 20 mei.

Charivari Trio concerteert in De Buitenplaats

2011-05-19T21:38:00.001-07:00

Het inmiddels een kwart eeuw bestaande Charivari Trio treedt zondag 22 mei, 's middags tussen 14:00 uur en 15:00 uur, op in Museum De Buitenplaats te Eelde. Het trio bestaat uit instrumentalisten, maar de toehoorders kunnen hier en daar ook een menselijke stem ontdekken: in sommige gevallen zijn dat er eveneens drie.

Chariavari Trio, bestaande uit de instrumentalisten Bart Lelivelt, accordeon; Anneke Frankenberg, viool; Gerard Schoren, contrabas.

Het programma van dit optreden heeft als motto Shaking Trads meegekregen; het bestaat uit muziek die afkomstig is uit een zo breed scala aan delen van de wereld tussen Roemenië en Venezuela. Een inleiding wordt door het trio zelf verzorgd. Dat er hier en daar een en ander aan tradities in de goede zin overhoop gehaald zal worden, kunt u als een positief verrassend element ondergaan.

Het ensemble speelde in de beginjaren een breed scala uit de ruim bemeten schatten aan volksmuziek uit tal van hoeken van de globe. In de loop der jaren hebben de musici echter een voorkeur ontwikkeld voor Latijns Amerikaanse- en zigeunermuziek.

NNO thans over naar post-Tabachnik periode

2011-05-16T01:44:00.001-07:00

Spectaculair afscheid
Op zaterdag 14 mei heeft Michel Tabachnik afscheid genomen van zijn functie als chef-dirigent van het Noord Nederlands Orkest, in een vrijwel uitverkochte grote zaal van het cultuurcentrum De Oosterpoort.
Hij deed dat met twee grote stukken; het eerste was nog nieuw op het concertpodium: de Adam-Interludes uit een opera met een Vondel-achtige titel Adam in ballingschap, van de Nederlander Robert Zuidam (geb. 1964), gecomponeerd in de jaren 2007-2008, en een jaar later in première gegaan; het tweede een repertoirestuk sedert meer dan een eeuw: het Requiem van Giuseppe Verdi (1813-1901). De grootmeester componeerde dat stuk in 1873 ter nagedachtenis aan de schrijver Alessandro Manzoni (1785-1873), die internationale vermaardheid heeft verworven met zijn roman I promessi sposi (De Verloofden) uit 1842.
Tabachnik dirigeerde dit Verdi-Requiem, waarmee hij ook zijn officiële intrede als chef-dirigent heeft gerealiseerd, zonder partituur. Samen met de vier hoog aangeschreven solisten werd het een spetterend en kwalitatief hoogwaardig afscheid.

Veel, vooral lovende, woorden
Het was te voorzien dat meerdere sprekers Michel Tabachnik de nodige ─ en hier en daar volstrekt onnodige, want door de veelheid ervan niet meer zo geloofwaardige ─ lof zouden toezwaaien. Dat daarbij onder meer werd gezegd dat het tussen orkest en dirigent "liefde op het eerste gezicht" zou zijn geweest, is volstrekte onzin. Tijdens gastdirecties in 2004 mag dat zo geweest zijn, tijdens de concerten twee decennia tevoren, in 1984, zal dat minder aan de orde zijn geweest: de afspraken tussen orkest en dirigent, voor zes weken in het seizoen 1985/86, werden niet gerealiseerd. Zulke uitglijders kan men vermijden als men zich op de materie, bij de juiste mensen, vooraf oriënteert met betrekking tot de feiten.
Geheel aan het begin hield de interim-directeur van het NNO, alweer, een pleidooi voor het lidmaatschap van de Vereniging van Vrienden. Alsof dat bij al die culturele necrofielen in Den Haag, respectievelijk in de eigen regio, ook maar de geringste indruk zou maken. Waarmee, vanzelfsprekend, niet gesuggereerd wil zijn dat men geen lid zou moeten worden indien men het niet reeds is.

Erepenning Stad Groningen
Na het concert kwamen er nog twee sprekers aan het woord: Groningens burgemeester Peter Rehwinkel, die niet alleen Michel Tabachnik de hemel in prees, maar hem tevens de Erepenning van de Stad Groningen uitreikte. Beleefdheid van de zijde van de burgemeester leidde ertoe dat hij zich veelvuldig direct richtte tot de dirigent rechts van hem, waardoor zijn stemvolume regelmatig afnam aangezien de microfoon zich recht voor deze magistraat bevond.
Diens krokodillentranen jegens dreigende verpaupering van het culturele leven in Stad en Lande en in het gehele Koninkrijk der Nederlanden ─ met uitzondering, uiteraard, van de Randstad Holland: een staat in de staat ─ waren geheel terecht voorzover hij daarmede wees in de richting van de cultuurbarbaren in de regering, maar volkomen ongeloofwaardig als men bedenkt dat er in Stad en Ommeland(en) wel geld is voor dwaze, megalomane projecten als volstrekt onnodige tramlijnen (een flink wat goedkoper alternatief is vele malen beter) en het gruwelijke project aan de Grote Markt: het Forum. Laat in ieder geval het laatste niet doorgaan en moge het geld daarvan voor waarachtige cultuur worden gebruikt: het NNO en tal van andere noordelijke culturele instituties kunnen jaren, zo niet een paar decennia, verder. Tegen die tijd heeft de huidige regering in Den Haag zichzelf allang weer opgeheven, respectievelijk behoren de parafernalia ervan tot een grijs-grauw-ravenzwart verleden met bruine tinten. Het is nu waarachtig de hoogste tijd voor een indringende Culturele Revolutie.
Het Dankwoord van de thans voormalige chef- maar Ere-dirigent maakte duidelijk dat deze zich ook ernstige zorgen maakt over het politieke klimaat van nu, waarin een aperte cultuurvijandigheid overheerst. In een internationaal grote stad als Brussel, die vanaf nu uitvalsbasis van Tabachnik is, zal voor hem wel een plaats blijven bij een groot ensemble, en het zal kenners van het wereldje niet verbazen als Michel Tabachnik vervolgens in een weer wat zuidelijker gelegen hoofdstad terechtkomt, aangezien daar ─ mijns inziens ─ zijn einddoel ligt: het Orchestre de Paris.

Slechte redactie
Missers in de teksten in het programmaboekje, zoals dat van Zuidam/Verdi, kunnen, met de juiste aanpak, eveneens worden vermeden. In de biografische gegevens van de mezzosopraan Irina Tchistjakova wordt vermeld dat zij in een dramatisch werk met de titel Jean d'Arc bij de Opera van Montpelier heeft gezongen. Als het daarbij niet om een vrouwelijke tegenhanger genaamd Jeanne d'Arc gaat, dient de naam van de componist in kwestie te worden vermeld, al zou dat ook thans niet hebben misstaan. Nu munten die teksten, aangeleverd door een impresariaat en/of andersoortig management, uit in saaiheid, fantasieloosheid en een overmaat aan cliché's, aangezien vanuit die optiek elke dirigent en iedere solist alleen maar uitblinkt in de wereldtop. Als men zou beseffen hoe men enerzijds lezers van die teksten op het verkeerde been zet en anderzijds degenen die beter weten, grimassen makend doet hoofdschudden, zou de bereidheid tot ingrijpen wellicht eerder opdoemen.
Dat is, met enige redactionele vaardigheid op te vangen, maar ook daarvoor dient men de juiste mensen te engageren. Mendelssohn wordt in diezelfde tekst opgevoerd met een werk met een Engelse titel: Walpurgis Nights. Deze, door Wagner, hevig aangevallen Duitse muziekmeester componeerde Die erste Walpurgis Nacht ─ die van 30 april op 1 mei ─, op teksten uit Goethe's Faust. Dat dit in het Engels plots rijp zou zijn voor een meervoud, is niet alleen zeer twijfelachtig, het getuigt van al te weinig interesse voor feiten, vanzelfsprekend primair bij de eerst verantwoordelijke. Doch het klakkeloos overnemen van onzin zou ook strafbaar gesteld moeten worden.
En plotseling lijkt het wel of het orkest een naamsverandering heeft ondergaan, nu een bepaald lidwoord is toegevoegd aan NNO, op de voorzijde van de programmaboekjes en niet alleen daar. In Nederland bestaan slechts twee orkesten die dat lidwoord in de naam hebben: HGO ─ Het Gelders Orkest, en HBO ─ Het Brabants Orkest. Bij het NNO hoort in de benaming geen lidwoord.

Harpduo Bilitis zondagmiddag in hal Oosterpoort

2011-04-14T12:54:00.000-07:00

Harpduo Bilitis: Ekaterina
Levental en Eva Tebbe

Op zondag 17 april, 's middags om 16:00 uur, presenteert Impresariaat Da Ponte uit Amsterdam, in de persoon van Mark Doorn, in de hal van ons stedelijke cultuurcentrum De Oosterpoort. Het gratis toegankelijke middagconcert dat zal worden gegeven door het harpduo Bilitis, bestaande uit Ekaterina Levental en Eva Tebbe. Dit concert wordt gegeven ter gelegenheid van het verschijnen van hun nieuwe cd, die dan eveneens zal worden gepresenteerd. Die beide dames zullen stukken spelen van hun nieuw opgenomen stukken. Zonder twijfel zullen er muziekliefhebbers zijn die de dames en hun cd uit 2007 kennen.

Voorzijde boekje van de in 2007
uitgekomen cd van Duo Bilitis.

Daarop is muziek te vinden van vier vooraanstaande componisten, drie uit Frankrijk en één uit België, met muziek uit een periode die ongeveer een eeuw bestrijkt: van ongeveer 1835 tot circa 1935. Alle stukken in kwestie zijn arrangementen voor twee harpen van oorspronkelijk voor andere bezetting(en) geschreven composities. Daarbij gaat het om stukken van César Franck (1822-1890), Claude Debussy (1862-1918), Gabriel Fauré (1845-1924), Maurice Ravel (1875-1937). Welke composities op de nieuwe cd voorkomen, zal de toehoorders zondagmiddag worden verteld.

Van Swieten Society met Mozart in De Buitenplaats

2011-04-14T07:08:00.000-07:00

In het Museum De Buitenplaats te Eelde treedt op zaterdag 16 april, vanaf 20:00 uur, de Van Swieten Society opnieuw op. Vorige maand speelden vijf musici van deze groep werken van diverse componisten uit de familie Bach, deze keer zal muziek klinken uit Mozarts Gouden Jaren, meteen het motto van de tournee van Van Swieten, die een goede week geleden is begonnen.
Het programma bestaat deze keer uit vier onderdelen, twee keer twee achtereen, onderbroken door een pauze.

Pianokwartet in Es, KV 493
Kegelstatt Trio in Es, KV 498
Adagio en Fuga voor strijkers, KV 546 Klarinetkwintet in A, KV 581

Mozarts geboortehuis in de Getreidegasse te Salzburg.

De uitvoerenden voor deze werken van
Wolfgang Amadeus Mozart (1756-1791) zijn:

Bart van Oort, fortepiano
Frank van den Brink; klarinet
Heleen Hulst, viool
Sara DeCorso, viool
Bernadette Verhagen, altviool
Job ter Haar, cello.

De verschillende namen met de bijgevoegde instrumenten laten de conclusie toe dat Frank van den Brink de klarinet-partij in het Kwintet zal spelen. Zo'n twee decennia geleden, toen hij nog solo-klarinettist van het Noord Nederlands Orkest was, heeft hij met dat ensemble de ruimer geïnstrumenteerde versie ervan, het Klarinetconcert KV 622, gespeeld.

Twee dagen achtereen Kunstmarkt in Paddepoel

2011-04-12T07:05:00.001-07:00

Het Winkelcentrum Paddepoel, zonder lidwoord, in de wijk De Paddepoel, met lidwoord, is voor het laatst in 1993 opgeleverd na een ingrijpende renovatie. Nu worden er hier aan daar kleine aanpassingen gerealiseerd en wensen de ondernemers niet meer dan een bruisend maar beschaafd klimaat in het koopcentrum: een alleszins terechte wens.

De ontwikkelingen staan ook in de noordelijke stadswijk niet stil, en nu bekend geworden is dat het vroegere wijkcentrum Trefkoel, aan de Zonnelaan, recht tegenover de voorzijde van genoemd winkelcentrum, onderkomen voor tal van kunstenaars uit diverse disciplines, toch zal worden gesloopt, komt er in ieder geval een kleine pleister op de wonde plek. In dat winkelcentrum wordt twee dagen achtereen, vrijdag 22 en zaterdag 23 april, beide dagen tussen 11:00 uur en 17:00 uur, een kunstmarkt gehouden, welke wordt georganiseerd door kunstenaars die wonen en werken in die wijk.
Heel strak afgebakend zien de organisatoren dat niet, aangezien ook mensen die kunst maken en maar op enigerlei wijze aan de wijk De Paddepoel zijn gelieerd, ook een steentje kunnen bijdragen, op de manier welke het beste bij het individu past.
Voor kijkers en kopers geldt, dat het vooral om betaalbare kunst zal gaan.

(Wordt eventueel nog vervolgd.)

Programma Nederlands Studenten Kamerorkest als lunchconcert in Museum De Buitenplaats te Eelde

2011-04-10T01:47:00.000-07:00

Dirigent Harmen Cnossen.
(Foto: Pepijn Zoon.)

Voorafgaande aan de ware start van de tournee, dit jaar op dinsdag 12 april, 's avonds om 20:15 uur in cultuurcentrum De Oosterpoort te Groningen, speelt het Nederlands Studenten Kamerorkest (NESKO) onder leiding van Harmen Cnossen, die in het dagelijks leven vaste dirigent van de Marinierskapel is, een uitsluitend instrumentaal programma als lunchconcert in het bijzondere museum De Buitenplaats te Eelde, vanaf 13:00 uur die middag.
Het programma bestaat uit Drie stukken voor kamerorkest van Anton Bruckner (1824-1896), gevolgd door een Symfonie (de Vijfde of de Zesde) van Ludwig van Beethoven (1770-1827), in het bijzondere museum De Buitenplaats te Eelde, onder de rook van de stad Groningen) van Ludwig van Beethoven (1770-1827).
Het ensemble is relatief groot voor het middelgrote 'podium' dat dit museum biedt.

Bijzonderheden
Het orkest streeft ernaar elk jaar te werken met een jonge solist. Rosanne van Sandwijk is dit jaar voorgedragen door het Internationaal Vocalisten Concours, dat deze tournee met raad en daad steunt.
De orkestleden overnachten tijdens deze tournee bij gastgezinnen ter plaatse. Een deel van de opbrengst van de NESKO-concerten gaat naar het UAF, de stichting voor vluchtelingstudenten in Nederland. Het UAF steunt vluchtelingen en asielzoekers in Nederland bij hun studie.

Joodse componisten zondag in De Buitenplaats

2011-04-01T00:47:00.000-07:00

Fluitiste Mia Dreese

Tien componisten
Tal van Joodse componisten leven in het bewustzijn van de 'normale concertbezoeker' — bedoeld zijn mensen die muziek alleen maar consumeren en er geen diepgaande gedachten aan wijden of primair geïnteresseerd zijn in historisch onderzoek en alles wat daarbij hoort — niet als zodanig, maar simpelweg als musicus.
Dat is onder meer het geval met de Duitser Max Bruch (1838-1920): diens vioolconcert en diverse andere composities hebben hun positie in het muziekleven en dat is het dan wel. Tenzij iemand diens Kol nidrei voor cello en orkest speelt en men in toelichtende woorden hoort of leest dat het daarbij om Joodse muziek gaat.
En zo zijn er tal van voorbeelden te noemen. Bij de opera Boris Godoenov denkt men in eerste instantie ook niet aan het Jood-zijn van Modest Moessorgski (1839-1881). En is er iemand onder u die West side story een beetje kent en denkt dat Leonard Bernstein (1918-1990) daarmee Joodse muziek heeft geschreven?
Ook het tegendeel komt voor: niet-Joodse muziekmeesters die Joods aandoende composities hebben gerealiseerd.

Fluit en piano
Het duo Mia Dreese, fluit, en Marjes Benoist, piano, geeft op zondag 3 april in de geweldige entourage van het Museum De Buitenplaats te Eelde, 's middags vanaf 14:00 uur een concert met werk van tien Joodse componisten. Naast de beide hierboven reeds genoemden komen we minder alledaagse namen tegen, maar van mensen die in hun eigen kader de nodige naam en faam hebben weten te verwerven, zoals Daniel Akiva (geboren 1953), Paul Ben-Haim (1897-1984), Giuseppe Gariboldi (1833-1905), Jeff Hamburg (geboren 1956), Salomon Jadassohn (1831-1902), Beryl Rubinstein (1898-1952) , Paul Schoenfield (geboren 1947) en Joachim Stutschewsky (1891-1982).

NNO tweemaal met Richard Strauss en Bruckner

2011-03-29T23:29:00.000-07:00

In Groningen en Leeuwarden
Na de wel zeer lang nagalmende mislukkingen in Mozart-stukken door dirigent-pianist Stefan Vladar met het Noord Nederlands Orkest mogen we in ieder geval hopen, en in principe evenzeer verwachten, dat de eerstvolgende uitvoeringen onder leiding van thans nog chef-dirigent Michel Tabachnik in twee verschillende steden in het gebied van dat oudste symfonieorkest van Nederland beter zullen verlopen. Donderdag 31 maart wordt geconcerteerd in de grote zaal van het Cultuurcentrum De Oosterpoort in de stad Groningen, beginnend 's avonds om 20:15 uur; het concert zal worden herhaald op zondag 3 april, als matinee, vanaf 15:00 uur, in De Harmonie te Leeuwarden.

De Zweedse sopraan Lisa Larsson.
Foto overgenomen van haar website.

Het programma bestaat uit twee onderdelen, beide geschreven door een fin de siècle-componist: Vier letzte Lieder van Richard Strauss (1864-1949) met de sopraan Lisa Larsson. Na de pauze speelt het NNO de Achtste Symfonie van Anton Bruckner (1824-1896), in een versie uit 1890. Aangezien er twee versies in dat jaar zijn gereedgekomen — één in een editie van Robert Haas, de andere in een editie van Leopold Nowak — is het in principe niet helemaal duidelijk, maar er bestaan redenen om aan te nemen dat het de Nowak-versie zal worden. Die heeft Charles de Wolff — lange tijd vaste dirigent van de laatste in de reeks voorgangers van het ensemble dat thans als NNO door de wereld gaat — eenmaal in de tweede helft van de jaren zestig van de voorafgaande eeuw in De Harmonie van Groningen voorgesteld en zo'n anderhalf decennium later in De Oosterpoort.

Drie trompetten
Die tweede uitvoering kreeg nogal wat kritiek te verduren, voornamelijk omdat de twee trompetten wat mager zouden afsteken tegen de rest. Als degene die dat in een medium met een hoge oplage heeft gepubliceerd, nu eens de moeite had genomen om aan de dirigent of op het orkestkantoor te vragen waarom er slechts twee trompetten in plaats van de door de componist voorgeschreven drie op het podium zaten, had hij te horen gekregen dat er tijdens de repetities weliswaar een derde trompettist aanwezig was, die om redenen van ziekte van de derde vaste koperblazer uit die groep, reeds als vervanger uit Rotterdam was gekomen.

Thans nog chef-dirigent van het
NNO: MIchel Tabachnik.

Tijdens de uitvoering kon de man niet spelen doordat hij in de namiddag door een wesp op zijn bovenlip was gestoken, en er toen geen tijd meer was om een vervanger voor de remplaçant te laten opdraven.
Gezien het feit dat Michel Tabachnik eerder Bruckner heeft uitgevoerd met zijn Gronings ensemble, ga ik er vooralsnog van uit dat het deze keer wel los zal lopen met die Achtste, al geef ik sterk de voorkeur aan de Originalfassung uit 1887.
Dat vond ook gastdirigent Franz Paul Decker, ruim twee decennia geleden, toen hij met een combinatie van Frysk Orkest en (toen) NFO die symfonie zou uitvoeren. Daar is het niet van gekomen, voorzover bekend als gevolg van een te groot aantal orkestleden dat door een griep was geveld.

Kunnen met kennis
Over Anton Bruckner is wel eens beweerd dat hij de uitspraak zou hebben gedaan: "Jeder Künstler ist ein Neurotiker; leider ist nicht jeder Neurotiker auch ein Künstler."
Ik ben het in de literatuur nog niet tegengekomen, en daarom ga ik vooralsnog uit van een apocrief, maar het is een gezegde dat ook vijf kwart eeuw na het ontstaan van die Achtste Symfonie, nog springlevend is en nog meer opgeld doet dan (eventueel) indertijd, aangezien er nu zoveel meer mensen zijn en er zoveel meer (al dan niet vermeende) kunst bestaat dan anno dazumal.

Bruckner-standbeeld in Wenen.
Foto genomen in 2003.

In het jaar dat Anton Bruckner die Originalfassung aan de wereld schonk, 1887, is er een editie verschenen van de Allgemeine Encyklopädie der Wissenschaften und Künste, waarin onder meer het volgende te lezen valt:

"Kunst ist von Können abgeleitet und bezeichnet eine durch Uebung erworbene Geschicklichkeit in der Ausführung einer gewissen Arbeit. Natürlich ist das Können hier mit Kennen verwandt."

De executie van Mozart door Stefan Vladar

2011-03-16T01:26:00.000-07:00

Weh spricht: Vergeh! doch alle Lust will Ewigkeit — . . . . .

Vakbekwaam om zeep geholpen
Eigenlijk zou deze reactie op het tweede concert [1] van het Noord Nederlands Orkest in het kader van het Mozart Festival 2011 [2] in Groningen met één korte zin kunnen worden omschreven: Op de partituren stond Mozart.
Aangezien ik besef dat dit voor tal van lezers ─ en vooral voor hen die de uitvoering in kwestie niet hebben bijgewoond ─ te weinig is, vul ik die zin hier en nu toch nog maar met een paar woorden aan: Het werd een volmaakte executie.

Doodlopende moerasweg
Artistiek manager van het NNO, Marcel Mandos, stelt in zijn Voorwoord ─ dat is afgedrukt in het programmaboekje voor de drie concerten van zijn orkest in het kader van dat Festival ─ dat er door de uitvoeringen die Stefan Vladar zal geven, een weg gevonden zou kunnen worden om Mozart uit te voeren, welke ligt tussen die van het gebruikelijke, eigentijdse symfonieorkest aan de ene kant en een authentieke uitvoering anderzijds. Bij Stefan Vladar is helaas (bijna) alles vlees noch vis en in het gunstigste geval een semi-authentieke uitvoering, maar dan moet je als luisteraar toch uiterst welwillend zijn.
Mijn tegemoetkomende houding blijft in dit geval veilig achter slot en grendel nadat we tweemaal goed een half uur een conglomeraat van grofstoffelijke trillingen voorgezet hebben gekregen, welke met Mozart in het gunstigste geval niets meer van doen hebben dan in aanleg goede bedoelingen, en zulks is veel te weinig voor een dirigent die een professioneel orkest moet leiden ─ ach wat: een pianist die de ambitie heeft te dirigeren. Ambitie alleen is echter nimmer voldoende.
Die andere gastdirigent van het NNO heeft kennelijk een eigen goudschaaltje dat hem vergezelt, waardoor noch pianist, noch dirigent Stefan Vladar deze even kon lenen.

Tempi, frasering, articulatie
Marcel Mandos heeft het in genoemd Voorwoord terecht over frasering en articulatie. Die had Stefan Vladar echter ergens onderweg tussen het punt van uitgang vol goede bedoelingen en zijn betreden van het podium verloren, en zoals het nu lijkt tot in eeuwigheid. Wat een hoop lawaai in de ouvertures en tevens in de orkestpartijen van de pianoconcerten, en wat een volkomen losgeslagen solist, die af en toe nog wat gebaren maakte naar de 33-39 instrumentalisten van het ensemble.

Pianist en dirigent in Mozart-
pianoconcerten Stefan Vladar.

Twee minuten, vanaf de inzet van het tweede deel van het laatst gespeelde pianoconcert, leek het er op of pianist Vladar toch nog op zijn schreden van onbedaarlijke verwildering zou terugkeren, doch onze hoop werd al snel, Mozart achterna, het podium ingestampt.
Desniettenmin zijn er nog steeds orkestleden en NNO-bezoekers die hopen dat deze Stefan Vladar als opvolger van Michel Tabachnik zal worden gekozen. Hoe doof en blind kunnen muziekliefhebbers zijn?
Hoewel ik te netjes ben opgevoed om zoiets in het openbaar te doen, had dit concert van Stefan Vladar moeten worden bejegend met een luidkeels Foei!
Nog een geluk dat Mozart over de macht en de kracht der wederopstanding beschikt en daarmee onsterfelijk is en blijft.
__________
[1] Dirigent en solist: Stefan Vladar.
Op het programma: Ouverture Così fan tutte; Pianoconcert nr. 20; Ouverture Don Giovanni; Pianoconcert nr. 23.
Dinsdag 15 maart: De Oosterpoort, Groningen.
Woensdag 16 maart: Martinikerk, Sneek.
[2] Het Mozart Festival zal komend weekeinde worden besloten met het derde NNO-concert in deze reeks, eveneens onder leiding van Stefan Vladar, met daarin Mozarts Krönungsmesse en diens Requiem. Naast deze genoemde doet zowel het Noord Nederlands Concertkoor, alsook een keur van vocale solisten mee.
Vrijdag 18 maart in De Lawei in Drachten.
Zaterdag 19 maart in De Oosterpoort in Groningen.

In goed een uur tijds: vier eeuwen orgelmuziek

2011-03-07T04:58:00.000-08:00

Enthousiast publiek
Zo'n veertig belangstellenden waren gekomen naar De Fontein aan de Eikenlaan: voor de ene groep is dat een kerk, voor anderen een centrum voor samenkomsten, die niet direct aan religie zijn gelieerd, en dat is goed zo. Daar werd deze zondagmiddag een orgelconcert gegeven door Erwin Wiersinga op het instrument dat de aandacht trekt door zijn onconventionele, asymmetrische opstelling. Dat is zelfs het geval met het front van het Hoofdwerk en met dat van het Rugwerk: als men goed kijkt, is het wel te zien dat de schijn van symmetrie weliswaar wordt gewekt, doch dat deze in de details ontbreekt.

Mense Ruiter-orgel in De Fontein aan de Eikenlaan in Stad.
Speeltafel met twee klavieren en 27 registerschuiven. Het Pedaal van
dat instrument is hier niet te zien. (Foto: © Feiko van der Veen.)

Vier eeuwen in vogelvlucht
Erwin Wiersinga is een van de musici die beseffen dat het geven van een concert meer inhoudt dan alleen spelen op (een) instrument(en). Gelukkig wordt het aantal van hen dat de moeite neemt één en ander aan zinnige informatie in een programmablad of, zoals in dit geval, door een woord vooraf voor de toehoorders beschikbaar te maken. Dat laatste deed onze organist van zondagmiddag. Hij speelde muziek uit vier eeuwen: het oudste zijn twee stukken uit een oud manuscript van 1599, waarna een compositie uit de twintigste eeuw volgde, om vervolgens terug te gaan en opnieuw de grote stap te wagen. Zo konden de luisteraars zelf de grote contrasten, doch tevens de parallellen of directe overeenkomsten ontdekken.

Erwin Wiersinga aan de speeltafel van het Fonteinkerk-orgel tijdens
het concert van zondag 6 maart 2011. (Foto: © Feiko van der Veen).

In de inspirerende, rustgevende ruimte van De Fontein — een ontwerp waarover diep is nagedacht en dat met het nodige fingerspitzengefühl is gerealiseerd — konden alle tien onderdelen van het programma rekenen op een akoestisch uitstekend verspreide vertolking.

Geen standaard
De orgelcommissie van De Fontein had de gast speciaal verzocht om een programma samen te stellen van niet alledaagse (orgel)muziek. Daarin is Wiersinga uitstekend geslaagd, juist door stukken te kiezen, die — in ieder geval als geheel — een prachtige indruk bood van wat het instrument vermag. Dat daarbij ook Nederlandse componisten aan bod kwamen — van de oude meesters Anthonie van Noordt (ca. 1619-1675), van de twintigste eeuwers Bert Matter (geboren 1937).

Alberto Ginastera is
één der twee belangrijkste
Argentijnse componisten.

Ook viel de geografische spreiding op: Naast de beide Nederlanders, werd werk voorgesteld van drie Franse meesters — Guy Bovet (*1963), Jehan Alain, en Maurice Ravel (1875-1937) —, één Engelsman — Thomas Tomkins (1572-1656), één Argentijn — Alberto Ginastera (1916-1983) —, en één Duitser, die veelal wordt gezien als de bakermat van de westerse orgelcultuur: Papa Johann Sebastian Bach (1685-1750). Twee van die gespeelde werken waren oorspronkelijk pianostukken, die beide door de organist zelf zijn bewerkt, zoals de Prélude uit Le Tombeau de Couperin (1914-17) van Ravel, die binnenkort door de Belgische organist Ludo Geloen in Parijs zal worden gespeeld. Erwin Wiersinga bewerkte eveneens het deel uit de Sonata opus 22 voor piano van bovengenoemde Ginastera, waarmee het concert werd besloten.

Hoog niveau NNO en Antje Weithaas met Asbury

2011-03-06T15:11:00.000-08:00

Béla Bartók
Op het laatste moment werd een derde compositie toegevoegd aan het programma van het concert dat het Noord Nederlands Orkest de afgelopen week heeft gegeven: donderdag in De Harmonie te Leeuwarden, zaterdagavond in Groningen. Het werd een stuk uit 1931 van Béla Bartók: de Hongaarse Schetsen, korte pianostukken uit de jaren 1908-11, in een bewerking voor orkest. Daarmee werd het concert in beide bovengenoemde plaatsen geopend.

Johannes Brahms

Violiste Antje Weithaas.

In schouwburg De Harmonie van Leeuwarden, die met ruim 350 bezoekers voor net iets minder dan de helft was gevuld, kregen de toehoorders een uitstekende Antje Weithaas te horen in het Vioolconcert van Johannes Brahms. Zij beheerste haar instrument tot in de kleinste details met verve en vol overtuiging en dat gold mede voor haar verbluffende stokvoering. Toch, helaas, overheerste, tot aan de solocadens, de loomheid in de uitvoering als gevolg van een te laag gehouden tempo. Daar stond tegenover dat het tempo in het derde deel aan de hoge kant lag. En dat zorgt voor onnodige discrepantie.
Heel anders was dat op zaterdagavond in Groningen: daar klonk Brahms' meesterstuk tot in detail volkomen uitgebalanceerd; de samenwerking verliep vlekkeloos, en Antje Weithaas oogstte zelfs enig Bravo-geroep. Geheel in de lijn der verwachtingen was de hobopartij van Justine Gerritsen: feilloos en van bijzondere allure; die musicienne kan in elk toporkest op deze globe dezelfde functie vervullen als ze nu in ons ensemble doet.

Antonín Dvořák
Stefan Asbury had het voor Brahms geraadpleegde goudschaaltje tevens als waardevast instrument genomen om de proporties in de Achtste Symfonie van Antonín Dvořák vast te stellen. De uitvoering in Leeuwarden had reeds voor flink wat enthousiasme gezorgd. Na afloop spraken diverse bezoekers over oude opnamen ter vergelijking met wat ze daarnet hadden gehoord. Daarbij vielen alleen namen van dirigenten van wereldfaam, tot en met Bruno Walter. Dergelijke conversaties geven aan dat die muziek in ieder geval leeft bij de luisteraars, en dat er na het sluiten van de toegangsdeur van het concertgebouw in kwestie bij die luisteraars geen sprake is van diminuendo morendo. De toon waarop zo'n gesprek verloopt, geeft al aan hoe zeer men tevreden was met het direct tevoren gehoorde. Dirigent en orkest lagen in Leeuwarden in ieder geval goed in het gehoor.

Nog weer beter klonk die symfonie zaterdagavond in de grote zaal van De Oosterpoort, die voor driekwart was gevuld (ca. 850 bezoekers). Het succes bij de luisteraars was daarmee in overeenstemming.
Dat ligt uiteraard aan de kwaliteit die de uitvoerenden wisten te realiseren. Daarbij komt dat de akoestiek in die zaal nu eenmaal — hoewel verre van ideaal — de beste van de drie noordelijke provincies is.
Toch zou die nog zoveel beter zijn uitgevallen indien de architect en de akoestische deskundigen van TNO zich indertijd niet hadden laten leiden door het dictaat van het moment. Zij allen, die van tevoren hebben geprotesteerd tegen een relatief ondiepe breedte-zaal, en (zij die) tegelijkertijd bezwaar hebben aangetekend tegen die dwaze kwart maan-vorm in de uithoeken van de benedenzaal bij het podium hebben hun gelijk gekregen. Niet dat er ook maar iemand is die daar iets aan heeft.

Erwin Wiersinga zondagmiddag in De Fontein

2011-03-03T22:12:00.000-08:00

Organist Erwin Wiersinga, die onder meer docent is aan het Conservatorium te Groningen, speelt op zondag 6 maart, vanaf 16:00 uur een orgelconcert in de Fontein-kerk aan de Eikenlaan in Stad op een mechanisch instrument uit het atelier van Mense Ruiter (1908-1992).
Op het programma staan werken van enkele grote klassieke componisten, en ook een werk van Bert Matter (geb. 1937) een naam die we wel zijn tegengekomen op de programma's van de Lunchpauzeconcerten in onze Martinikerk. Die musicus is al meer dan drie decennia organist van de Walburgiskerk te Zutphen.
Het programma wordt afgesloten met een werk van de Fransman Jehan Alain (1911-1940), die dit jaar hier en daar wordt herdacht, omdat het een eeuw geleden is dat hij, oudere broer van de wereldvermaarde Marie-Claire Alain (1926), een eeuw geleden werd geboren; zij was één van de docenten bij wie Erwin Wiersinga heeft gestudeerd.
Voordien klinkt er ook een compositie van een nog levende muziekmeester: Guy Bovet (geb. 1942), alsmede van de vader aller barokcomponisten voor dit instrument: Johann Sebastian Bach (1685-1750), en Maurice Ravel (1875-1937).

Componist Maurice Ravel
in relatief jonge jaren.

Laatstgenoemde komen we tijdens orgelvoordrachten nauwelijks tegen: hij geniet ruime en wereldwijde bekendheid door zijn orkestwerk Boléro uit 1928, bedoeld als balletmuziek. Met de juiste choreograaf en dito dansers is dat weliswaar een magistraal gebeuren, maar het werk heeft voornamelijk repertoire gehouden op het concertpodium.
Dit orgelconcert in het kerkgebouw De Fontein aan de Eikenlaan in Stad is gratis toegankelijk. Bij de uitgang is er een collecte ter bestrijding van de kosten.
__________
Een afbeelding van het Mense Ruiter-instrument is opgenomen in een bijdrage op onze zustersite Muziek en mensen van heden.

NNO deze week tweemaal met Brahms en Dvořák

2011-03-02T04:46:00.000-08:00

Johannes Brahms.

Het Noord Nederlands Orkest speelt deze week tweemaal hetzelfde programma, dat geheel bestaat uit fin de siècle meesterwerken. Op donderdag 3 maart is dat in De Harmonie van Leeuwarden, op zaterdag 5 maart in De Oosterpoort in Groningen. Gastdirigent is Stefan Asbury. Soliste is Antje Weithaas, viool. Zij speelt de solopartij in het geliefde concert van Johannes Brahms (1833-1897), opus 77 in D-groot uit 1878. Na de pauze wordt de Symfonie nr. 8 (soms genummerd als 4), opus 88, gereedgekomen in 1889, van Antonín Dvořák (1841-1904) uitgevoerd. Deze wordt soms wel als Engelse aangeduid.

Flitstournee van Ricciotti Ensemble in Noorden

2011-02-27T01:31:00.000-08:00

Vrijwillgers in het zonnetje
Het Ricciotti Ensemble — een straat-symfonieorkest van ongeveer veertig musici — richt tijdens elke tournee de schijnwerpers op een andere doelgroep.

Het straatsymfonieorkest Ricciotti doet zijn naam hier duidelijk eer aan.

Nu 2011 het Europese Jaar van de Vrijwilliger is, heeft deze groep musici besloten de focus op die grote groeperingen in ons land te richten. Deze 6-7 procent van onze bevolking (meer dan een miljoen mensen) die als vrijwilliger iets doen voor een betere samenleving is van onmetelijk belang voor de samenhang van onze maatschappij; sterker nog: zonder deze vrijwilligers zou de Nederlandse maatschappij reeds tijdens de heerschappij van vorige, anders samengestelde regeringen — welke minder door destructiedrift werden geleid — ineengestort zijn.

Mee op tournee: Leine
Op maandag 28 februari doet het ensemble dat in het Noorden des lands, waar op die ene dag drie plaatsen worden bezocht: twee in de provincie Groningen en één in Friesland.
Het geheel begint in alle vroegte, om 09:30 uur in de Remmelt Booy School te Doezum (Terpstrastaat 12); in de vroege middag, vanaf 13:15 treedt het orkest op in CBS De Wegwijzer in De Wilp (Oosterweg 56). Het avondconcert wordt gegeven in de provincie Friesland, te Buitenpost. Vanaf 19:30 kunnen vrijwilligers en allen, die daartoe op enigerlei wijze worden gedwongen, luisteren in de Brandweerkazerne aldaar (Vaart 4).
Singer/songwriter Leine reist met het ensemble mee.

Pianoduo Scholtes & Janssens presenteert nieuwe cd zondag in cultuurcentrum De Oosterpoort

2011-02-25T19:01:00.000-08:00

Drie fin de siècle meesters
Impresariaat Da Ponte presenteert, in samenwerking met De Oosterpoort, op zondag 27 februari, 's middags om 16:00 uur, in de hal van dat cultuurcentrum het pianoduo Lestari Scholtes & Gwylim Janssens. Alle geïnteresseerden kunnen dat muziek-gebeuren — pianospel en de presentatie van een cd met werken van Rachmaninov, Debussy en Ravel door dit duo — bijwonen: de entree is gratis.

Pianoduo Lestari Scholtes en Gwylim Janssens

De Russische componist Sergej Rachmaninov (1873-1943) heeft het een en ander aan intens slechte muziek geschreven, zo rond de vorige eeuwwisseling: de werken voor piano en orkest en de symfonieën; deze munten uit door banaliteit afgewisseld met een aaneenschakeling van kitsch-elementen. Daar staat tegenover dat diezelfde musicus geniale stukken heeft gecomponeerd, zoals preludes en etudes voor piano, en vooral de Vespers opus 37 uit 1915. Ook de Zes duetten opus 11 (1894) behoren tot de categorie betere composities van Rachmaninov.
Voor de beide andere, Franse, meesters geldt dat ze alleen maar werken van hoge kwaliteit hebben geleverd. Claude Debussy (1862-1918) is zelfs één van de vier aartsvaders van de twintigste eeuwse muziek [1], en zijn drie stukken voor twee piano's, getiteld En blanc et noir (1915) horen we ook niet alle dagen.
Het een klein uur durende geheel op de te presenteren compact disc wordt besloten met een stuk balletmuziek, geschreven voor Djagilev, getiteld La Valse. Deze compositie heeft een grotere bekendheid gekregen als orkestwerk en dan is er sprake van een vorm van in noten gevatte fin de siècle kunst. Voor zijn pianoduo vraagt Maurice Ravel wel wat van de beide spelers: vingervlugheid, intensiteit en een steeds verder op te bouwen spanning.
_________
Een Nabeschouwing van de presentatie is maandag 28 februari op deze site te vinden. Ook op onze zustersite Muziek en mensen zult u dan nog wel enkele op- en aanmerkingen kunnen aantreffen.
__________
[1] De drie andere aartsvaders van de nieuwe muziek zijn Arnold Schönberg (1874-1951), Béla Bartók (1881-1945) en Igor Stravinski (1882-1971).

Jos van der Kooy speelt orgelwerken van Liszt

2011-02-23T20:03:00.000-08:00

De regelmatige bezoekers van concerten in de Lutherse Kerk in de Haddingestraat van onze metropool zullen het allemaal wel weten. Na afloop ligt er op de tafel, die voorafgaande aan concerten als balie dient, veel informatiemateriaal, en als het even meezit, ligt daar niet alleen het gebruikelijke, fraaie drukwerk, maar een enkele keer vindt men er ook nog een stapeltje fraai vormgegeven posters met daarop de aankondiging van komende concerten, waarover men zich eveneens mag ontfermen. Hieronder hebben we, als gegevens met betrekking tot het concert van vrijdag 25 februari zo'n poster afgebeeld.
Meer informatie hierover is te vinden in een artikel van woensdag 23 februari, te vinden op onze zustersite Tempel der Toonkunst.

__________
Een Nabeschouwing, opgenomen op onze zustersite, is hier te lezen.

Monodrama Anaïs Nin van Louis Andriessen op donderdag 24 februari, Grand Théâtre Groningen

2011-02-22T16:11:00.000-08:00

Louis Andriessen heden ten dage

Een thans, tevens internationaal, beroemde — medio jaren tachtig van de vorige eeuw nog jonge — Nederlandse componist met wie ik de toen heersende sfeer van de eigentijdse Nederlandse muziek aan een kritische beschouwing onderwierp en tevens met hem trachtte een blik twee tot drie decennia vooruit te werpen, zei er zeker van te zijn dat de toekomst van het Nederlandse muziekleven een kwart eeuw later — dus min of meer thans — in eerste instantie zou zijn verbonden aan de naam Louis Andriessen (geboren 1939) en diens indertijd zo opvallend vaak voorkomend unisono, waarbij een heel directe associatie werd gelegd met diens compositie De Staat (1972-76), een werk met teksten van de antiek-Griekse filosoof in Athene: Plato (427-347 vóór onze jaartelling).

Cristina Zavalloni, de muze van
componist Louis Andriessen.

Of de visie van die componist van toen in het huidige Nederlandse muziekleven hout snijdt, is niet tot in detail duidelijk, maar daar staat tegenover dat Louis Andriessen nog steeds actief is als zelfstandig werkend componist, en dat is, vooralsnog, een belangrijker gegeven dan het hierboven omschrevene.

Monodrama Anaïs Nin
In 2009 is Andriessen begonnen aan het monodrama Anaïs Nin, voor één stem en acht instrumentalisten, met een toegevoegde film. De componist heeft het stuk in 2010 voltooid en inmiddels doet het de ronde door ons land. Dit is speciaal geschreven voor degene die thans als zijn muze geldt: de Italiaanse zangeres Christina Zavalloni [1], die het samen met met ensemble Nieuw Amsterdams Peil [2] zal uitvoeren.

Anaïs Nin (1903-1977).

De inspiratiebron voor dat monodrama is de dochter van de musicus — pianist en componist — Joaquin Nin (1879-1949): Anaïs Nin (1903-1977), die in Frankrijk werd geboren, en reeds als elfjarige begon met het bijhouden van een dagboek dat als de Linotte zou worden uitgegeven, maar pas nadat de zeven delen omvattende reeks was gecompleteerd.
Al snel vestigde ze zich in Amerika en schreef ze, mede op instigatie van Henry Miller (1891-1980) — door Gerard Reve (1923-2006) als bosneuker omschreven [3] —, auteur van sterk seksueel getinte literatuur, die de status van wereldvermaardheid zou bereiken [4]. Met hem en zijn vrouw June was Anaïs Nin zeer bevriend, en daarover heeft ze ook gepubliceerd. Er is een periode geweest dat de thans zo beroemde auteur teksten schreef — in de categorie erotica — voor één dollar per bladzijde.

In Grand Théâtre Groningen
De genoemde musici en vocaliste komen naar Groningen om aldaar op donderdag 24 februari, vanaf 20:30 uur, het monodrama Anaïs Nin voor te stellen in het Grand Thëâtre, gevestigd aan de Grote Markt Zuidzijde, tussen de panden die tezamen de grootste horeca-concentratie van Europa vormen.

Het Grand Théâtre aan de zuidzijde van de Grote Markt in Groningen.

NB: Dit monodrama zal tevens worden uitgevoerd tijdens de negentiende editie van het Muziekfestival Dag in de branding, op 12 maart, dat op diverse locaties in Den Haag zal worden gevierd. Daar is de uitvoering nu reeds uitverkocht.
__________
[1] Reeds eerder vertolkte zij werk van Andriessen, zoals La Commedia (2004-2008), Inanna (2003), en La Passione (2000-2002).
[2] het spelerscollectief NAP werd in 2005 opgericht door violiste Heleen Hulst en pianist Gerard Bouwhuis. Het bestaat uit musici die allen zijn gespecialiseerd in de uitvoeringspraktijk van nieuwe muziek.
[3] In zijn eerste bundel reisbrieven Op weg naar het einde (1963).
[4] Met een hele reeks boeken, doch vooral met Tropic of Cancer (1934) en Tropic of Capricorn (1939).

Doe Mee-dagen en expositie bij Kunstenaarsgroep Zonneschijn werd een doorslaand succesweekend

2011-02-21T13:31:00.000-08:00

Gastexposanten
De Doe Mee-dagen die gedurende het afgelopen weekeinde door de Kunstenaarsgroep Zonneschijn was georganiseerd in de wijk De Paddepoel — een expositie van de vaste groep, aangevuld met drie gastexposanten en de mogelijkheid tot participatie door de bezoekers — is een succes geworden. Zaterdag 19 februari was de zaal van de voormalige gereformeerde kerk De Garf aan de Zonnelaan, naast het Atelier Zonneschijn van Salustiano Martha — initiator en cursusleider van groepen beeldend kunstenaars in spe — was tijdens de officiële opening aardig vol.

Tineke Matthijssen, met gegevens in de hand, stelt de exposanten aan de bezoekers voor. V.l.n.r: Derk den Boer, Jolanda Meesters met protagonist Timo, Bernadette Kuis, Salustiano Martha, Tineke Matthijssen en Lies Verdoold.
Achter de rug van Derk den Boer hangen stukken van Lucius; achter Tineke Matthijssen en Lies Verdoold hangen asbstracte stukken van Jolanda Meesters.

Tineke Matthijssen van de vaste groep — over wie we in een vorig artikel van 12 november nader hebben bericht — introduceerde de gastexposanten: Jolanda Meesters, die met enkele categorieën schilderijen was vertegenwoordigd en Derk den Boer, beeldhouwer. Voor beiden bestond nadrukkelijke belangstelling, eveneens van buitenaf, door de organisatie van exposities. De derde gastexposant, Lucius — een jonge kunstenaar, woonachtig en werkzaam in het nabij gelegen, voormalige wijkcentrum Trefkoel — ontdekte Piet Mondriaan (1872-1944), en wist toen wat hij exact wilde. De invloed van die wereldvermaarde Nederlander is in één van de tentoongestelde stukken heel direct, in de daarnaast geplaatste indirect aanwezig. [1]

Terugblik met vergezicht
Vervolgens gaf Tineke Matthijssen het woord aan beeldhouwer Derk den Boer, die ook op organisatorisch vlak in De Paddepoel actief is, onder meer als voorzitter van de Kunstcommissie. Hij nam de aanwezigen mee op een vogelvlucht vanaf de oprichting van de wijk, medio jaren zestig, legde daarbij de nadruk op de kunst op straat en elders, en op de wijze van bouwen, wonen en werken, en — zeker niet in de laatste plaats — op de noodzakelijke cohesie. Zijn pleidooi voor tolerantie — hetgeen een vanzelfsprekende zaak zou moeten zijn — en het overeind houden van een in bijna een halve eeuw bereikt niveau, viel bij de bezoekers in goede aarde. Het zal, gezien het veranderende politieke klimaat in ons land, in onze provincie en in onze stad, energie en inzet van steeds meer mensen vereisen om de kunsten — alle denkbare vormen daarvan — te verdedigen tegen lafhartige aanvallen uit een tot in het merg foute hoek. Niks linkse hobby's, maar een belangrijke levensnoodzaak.

Activiteiten
Het materiaal waarmee Tineke Matthijssen de aangeschovenen — een tafel met uitsluitend vrouwen — liet werken, is speksteen: prettig, doch niet altijd even zacht als wordt aangenomen. Allen die daarmee in de weer waren, maakten een opgetogen indruk. Er is blijkbaar weinig voor nodig om mensen in de basis van diverse kunsten te integreren. dat bleek evenzeer aan andere tafels waar werd getekend en geschilderd.

Jacintha Porrenga, keyboard, en Remy Sschreuder, blokfluit(en).

Een activiteit van een geheel ander kaliber was de begeleidende muziek, gerealiseerd door Jacintha Porringa, die daarvoor gebruik maakte van een hypermodern, multifunctioneel Yamaha-keyboard; zij werd bijgestaan door Remy Schreuder met een reeks blokfluiten. Hoewel ze ook een bundel met vijf aangepaste baroknummers mee hadden, heb ik ze alleen stukken uit een dikke Broadway-bundel horen spelen: voornamelijk uit musicals: Les Misérables, Fiddler on the Roof, enz.
Hoewel ik persoonlijk een intense afkeer koester jegens dat genre, passen nummers daaruit uitstekend in de gegeven context: er wordt immers alleen gespeeld en niet gekrijst etcetera. De meeste aanwezigen hadden er in ieder geval veel waardering voor.
Moge deze vorm van integratie van de bewoners bij kunstuitingen in de eigen wijk nog vele malen worden herhaald.
__________
[1] Beide dagen tijdens mijn bezoek aan de expo schitterende Lucius door afwezigheid. Daardoor heb ik ook geen toestemming kunnen vragen voor afbeelding van één der stukken en komt er geen separate bijdrage op de site(s) over hem. Dat moesten we binnenkort maar eens inhalen.
__________
Alle hierin afgedrukte foto's werden gemaakt door Feiko van der Veen. Zij maken onderdeel uit van de sfeerimpressie in beelden, die op de Wijkwebsite Paddpoel te zien is.

Nieuw Groninger Bachkoor geeft twee concerten

2011-02-18T22:58:00.000-08:00

Een hele tijd zonder Papa Bach
André Cats (geb. 1960) is niet alleen specialist voor oude muziek, maar ook zanger en dirigent. Hij zingt mee in diverse project-koren in binnen en buitenland. Daaronder viel tevens de formatie die verleden jaar, en volgens de planning ook de komende jaren nog, muziek uit de Leidse Koorboeken, verspreid over ons land heeft voorgesteld.
Als dirigent heeft André Cats de laatste jaren op tal van locaties in en om Groningen met diverse formaties concerten gegeven met oude muziek, waarover ten dele op deze site is bericht. Ondanks al die activiteiten, die toch een breed spectrum aan fascinerende muziek hebben geboden, was de grootmeester van de westerse barok, Papa Johann Sebastian Bach (1685-1750), de grote ontbrekende in de naar buiten gerichte werkzaamheden van André Cats.

André Cats op de rug gezien, met koor en klavecinist

Die leemte werd enigszins opgevuld toen André Cats in oktober 2010 vijftig jaar werd en er voor hem een Bach-dag werd georganiseerd. Binnen dat tijdsbestek werd het motet Singet dem Herrn ein neues Lied (BWV 225) ingestudeerd. Zonder die liturgische context zou je al helemaal geneigd zijn dat gebeuren als een fenomeen met dubbele bodem te beschouwen: dus tevens als hommage aan de jubilaris. Doch kom, het éne sluit het andere toch niet uit.

Nieuw vocaal ensemble
Daarmee leek het of een, stilgelegd dan wel sluimerend, gedeelte van het brede scala aan mogelijkheden in en om de veelzijdige musicus (opnieuw) was aangeboord. Dergelijke impulsen gaan veelal direct een eigen leven leiden, en dat bleek ook hier te gebeuren: een nieuw vocaal ensemble was het resultaat: het Nieuw Groninger Bachkoor, bestaande uit ervaren amateurs. Dat laatste is geheel in overeenstemming met de huidige trend waarin steeds meer afstand wordt gehouden tot een oppervlakkige aanpak, die met begrippen als dilettantisme en amateurisme-in-negatieve zin worden omschreven.

Enkele heren uit het koor dat met
André Cats zal optreden.

Twee concerten
Het komende weekeinde verzorgt het nieuwe koor twee concerten: het eerste in de stad Groningen: in de Salvator en mara Kerk aan de Hora Siccamasingel, op zaterdag 19 februari, aanvang 20:15 uur.
Het tweede concert is op zondag 20 februari in de Nicolaïkerk te Appingedam; daar begint het om 15:30 uur in de middag.
Het programma bestaat uitsluitend composities van bovengenoemde 'stamvader' van de dynastie van gedenkwaardige Bach-musici.
Het koor zingt vier motetten: Lobet den Herrn; Kom, Jesu komm; Singet dem Herrn ein neues Lied; en Jesu meine Freude.

Klavecinist Ton van den Berg,
net niet in z'n geheel.

Aansluitend op de vier bovengenoemde Bach-motetten presenteert Ton van den Berg op een klavecimbel — aangezien we het hier over oude muziek hebben, zouden we dat als clavecymbel moeten spellen — het tweede gedeelte van het concert:
Vier Preludes en Fuga's uit Bachs Wohltemperierte Klavier zijn voor die beide gelegenheden uitgekozen: die in C-groot; g-klein; Bes-groot; en die in e-kleine terts.

Andere Tijden als Betere tiedn in Groningen

2011-02-18T05:41:00.000-08:00

Al degenen die regelmatig naar het programma Het Verhaal van Groningen kijken, maar de afleveringen over de geschiedenis van de situatie met betrekking tot de boerenknechten en landarbeiders in onze provincie, met name in de periode vóór de Tweede Wereldoorlog — ergo: met nog zeer weinig mechanisatie —, doet er goed aan de aflevering van het programma van NTR/VPRO over recente geschiedenis, zoals dat steevast wordt uitgezonden op Nederland 2 te bekijken,welke op zaterdag 19 februari zal worden gepresenteerd en in de loop van de volgende week zal worden herhaald door het digitale televisiekaaal Geschiedenis 24.
Meer daarover in een artikel van eveneens heden op onze zustersite Tempel der Historie.

Doe Mee-dagen bij Kunstenaarsgroep Zonneschijn

2011-02-16T17:25:00.000-08:00

Vaste kern
Net als in november jongstleden wort de komende zaterdag en zondag een kunst-weekeinde gehouden door de Kunstenaarsgroep Zonneschijn in het gebouw naast het Atelier met die naam. Dat is de voormalige gereformeerde kerk De Garf, welke nu dienst doet als permanente ruimte waarin vier beeldend kunstenaars hun cursussen geven en wat daar zoal bijhoort. Salustiano Martha is de grondlegger van de groep, drie vrouwen vergezellen hem daarin. Zijn eigen werk, althans ten dele, is voortdurend te zien in het naastgelegen atelier waarvan de gordijnen tegenwoordig gelukkig bijna altijd open zijn, hetgeen dat gedeelte van de westkant van de Zonnelaan, een belangrijk deel van de voormalige Trefkoel, tussen Eikenlaan en Pleiadenlaan, een kleurrijk aanzien verleent. De initiator wordt in de groep van vier vergezeld door drie vrouwen — Bernadette Kuis, Tineke Matthijssen en Lies Verdoold — wier werk, in onze bijdragen over het vorige weekeinde, op deze site en elders zijn voorgesteld.

In het hier getoonde gebouw, voormalig De Garf, werken en exposeren de leden van de Kunstenaarsgroep Zonneschijn.Tijdens het weekeinde van 19 en 20 februari worden daar tevens de Doe Mee-onderdelen gehouden. Voorts is er werk te zien van drie gastexposanten: Jolanda Meesters, Lucius en Derk den Boer.Al deze mensen zijn woonachtig in de wijk waar het zich allemaal afspeelt: De Paddepoel.

Gastexposanten en Doe Mee-elementen
Bij genoemde vorige gelegenheid was plaats ingeruimd voor enkele gastexposanten, en dat isnu eveneens het geval. Jolanda Meesters —woonachtig in de wijk — exposeert haar nieuwe werk, en daarnaast kunnen belangstellenden kennis nemen van de aldaar voorgestelde beelden van Derk den Boer en schilderijen van Lucius.
Bezoekers kunnen meedoen aan diverse workshops en creatieve activiteiten, zoals speksteen bewerken, stilleven en modeltekenen, schilderen, collages maken en schminken.
De opening van het weekeinde is zaterdag 19 februari om 13:30 uur; men kan echter reeds vanaf 13:00 uur in de expositieruimte binnenlopen. Ook op zondag 20 februari wordt het gebeuren gerealiseerd vanaf 13:00 uur. Beide dagen worden afgesloten om 17:00 uur met een hapje en een drankje.
We spreken hier de hoop uit, doch waarschijnlijk is die instelling ijdel, dat de in Trefkoel in ruime mate woonachtige en werkzame kunstenaars uit tal van disciplines in ieder geval eens komen kijken wat de collega's zoal doen en regelen. In november was het aantal geïnteresseerden uit de eigen directe omgeving bedroevend gering: zegge en schrijve één.
Naast genoemde Hoop spreken wij hier tevens de Vrees uit dat het dreigen met strafregels schilderen, boetseren of anderszins kunstzinnig gestalte geven ook niet veel zal uithalen.

Rembrandt-concert van KamerFilharmonie Der Aa

2011-02-13T03:45:00.000-08:00

Rembrandt als thema
Helaas komt het nog steeds voor dat ware muziekliefhebbers hun wenkbrauwen fronsen als ze horen dat er Nederlandse klassieke muziek zal worden uitgevoerd, en men zelden op namen van formaat in die context kan komen, is er wel degelijk muziek van hoog niveau geproduceerd door Nederlanders, en dat geldt vooral voor de periode waarop de samenstellers van het programma van de in Noord-Nederland gevestigde KamerFilharmonie Der Aa hun aandacht hebben gericht. Men hoeft echter beslist geen door de componisten-wol gekleurde luisteraar — en als het even kan dito liefhebber — van deze categorie binnen de Nederlandse kunsten te zijn om toch instemmend te knikken als men — in ieder geval enkele van — wordt geconfronteerd met de namen van de vijf muziekmeesters die de komende dagen tweemaal tijdens de concerten van genoemd gezelschap zullen klinken.

Een deel van de musici van de Kamerfilharmonie Der Aa.

Hieronder ziet u de vijf namen van degenen die allen muziek hebben gecomponeerd die het beluisteren wel degelijk waard is, en die derhalve ook uw aandacht verdienen.

Johannes Verhulst (1816-1891) — Ouverture Gijsbrecht van Aemstel
Willem Mengelberg (1871-1951) — Rembrandt Etsen
Henriëtte Bosmans (1895-1952) — Poème voor violoncello en orkest
Soliste: Noëlle Weidmann (NNO)
Willem van Otterloo (1907-1978) — Intrada
Henk Badings (1907-1987) — Zevende Symfonie / Louisville Symphony

Een vrouw van het vak
Tussen de namen hierboven komt u er ook een tegen van een vrouwelijke componist, Henriëtte Bosmans, die niet onder doet voor de mannen in het gezelschap. 't Is eigenlijk een schande dat ik er in het begin van de éénentwintigste eeuw, voor de zoveelste keer op moet wijzen dat er sprake is van affectieve preoccupatie bij al degenen die blijven roepen dat vrouwen evenmin kunnen componeren als het mannen gelukt om kinderen te baren. Er bestaan zelfs critici van terecht gerenommeerde kranten die weigeren om zelfs maar het thema componerende vrouwen te bespreken. Al zulke mannen is het ontgaan dat de Verlichting in Europa nog steeds positieve schaduwen 'afwerpt' — al zijn er politici, in eigen land wel te verstaan — die menen dat het licht in Europa zal uitgaan, simpelweg omdat hij/zij/het zelf het Licht nog niet heeft gezien.

Dat is een blijvend opduikend probleem, en — alweer helaas — niet alleen bij politici. Doch problemen kunnen worden opgelost, anders zouden het immers geen problemen zijn.
Henriëtte Bosmans speelde cello in het Concertgebouworkest ten tijde van Mengelberg als stokvoerder. In haar Poème voor cello en orkest zal de solopartij worden vertolkt door Noëlle Weidmann, solocelliste van het Noord Nederlands Orkest.

Componerende dirigenten
En nu we toch ook nog enigszins voor eigen parochie preken, zij erop gewezen dat de twee, als eminent geldende dirigenten in het gezelschap — Willem Mengelberg en Willem van Otterlo beiden in Groningen hebben gedirigeerd, en beiden in De Harmonie. Later heeft Van Otterlo nog eens, speciaal op verzoek van toenmalig eerste concertmeester Jacques Meyer — je ziet hem op vrijwel alle concerten van het NNO in De Oosterpoort — een concert van het NFO geleid. Van hem hebben er ook diverse keren stukken op het programma van het noordelijke symfonieorkest gestaan, zoals de Intrada die de Kamerfilharmonie nu presenteert.
Mengelberg heeft negentien Etsen van Rembrandt op muziek gezet, die geprojecteerd zullen worden tijdens de uitvoering door de Kamerfilharmonie.
Meer daarover kunt u lezen op deze website, na het concert in Groningen. Dat zal, net als dat in Assen, worden geleid door de vaste dirigent van het ensemble, Joost Smeets, van wie we, op basis van het vorige concert, mogen verwachten dat hij weer een gedegen concert zal componeren.
__________
Deze optredens van het symfonieorkest KamerFilharmonie Der Aa worden, net als in de herfst van 2o1o, verzorgd in Assen (De Schalm, maandag 14 februari) en in Groningen (Immanuëlkerk, Overwinningsplein, woensdag 16 februari).

Quatuor de Paris zaterdagavond in Lutherse Kerk

2011-02-08T04:42:00.000-08:00

In de serie concerten die de stichting Musica Antiqua Nova dit seizoen aanbiedt, en waarvan het merendeel in de Lutherse kerk te Groningen wordt gerealiseerd, komt op zaterdag 12 februari het Quatuor de Paris in genoemde accommodate optreden met kwartetten van de beide grootmeesters der Wiener Klassik — welke niet zelden, doch geheel ten onrechte, als Wiener Schule wordt gekwalificeerd, omdat deze benaming veel later aan de die tijd dominerende componisten aldaar werd opgedrongen [1] —: Franz Joseph Haydn (1732-1809) en Wolfgang Amadeus Mozart (1756-1791).

Quatuor de Paris, bestaande uit François Fernandez, primus; Stéphanie Paulet, tweede viool; Gabriel Grosbard, altviool; Jérôme Huille, violoncello.

Achtergronden
Van de talrijke strijkinstrumenten die, vooral in de Oriënt hebben bestaan gedurende de late Middeleeuwen, is in het avondland — althans in de klassieke concertpraktijk en he dagelijks leven — niet echt veel meer overgebleven dan de categorie die met de soortnaam viool wordt aangeduid, en in enkele varianten overeind gebleven is: de viool, de altviool, de cello en de contrabas.
In één der meest intense vormen van samenspelen die er in de muziekwereld bestaat, het strijkkwartet, komt de contrabas niet voor, al zijn er vanzelfsprekend combinaties — denkbaar en tevens gerealiseerd — waarin vier strijkinstrumenten samenspelen, inclusief de contrabas.
Men mag er zelf over fantaseren hoe een dergelijk kwartet zou kunnen worden samengesteld, en — mocht het van toepassing zijn vanwege de bestaande potentie — er voor gaan componeren.

Aanvangstijd
In het jaarprogramma van Musica Antiqua Nova staat dit concert aangekondigd voor 16:00 uur in de namiddag; dat is echter niet juist: het concert begint gewoon om 20:15 uur. Weliswaar heeft de secretaris van MAN, Dato Steenhuis, de bezoekers van het vorige concert deze omissie medegedeeld, maar er zijn mogelijkerwijs nog mensen die toen niet aanwezig waren en nu het concert van het Quatuor de Paris wel willen bezoeken, bij voorbeeld de liefhebbers bij uitstek van strijkkwartetten.
__________
[1] Dit werd vooral het geval toen Arnold Schönberg, Alban Berg en Anton von Webern samen een Wiener Schule gingen vormen en er van buitenaf — en derhalve alweer — ten onrechte de benaming Neue, resp. Zweite Wiener Schule als een epitheton ornans werd 'opgeplakt'.

Sietse-Jan Weijenberg speelt Celloconcert van Edward Elgar met Nederlands Studenten Orkest

2011-02-07T13:57:00.000-08:00

Met het gebruikelijke lef
Zondag 13 februari treedt het Nederlands Studenten Orkest op in het cultuurcentrum De Oosterpoort in Stad. Groningen is de achtste plaats die het ensemble aandoet met dirigent Peter Biloen. Op zondag 6 februari is de tournee traditiegetrouw in Someren begonnen, waar men hard heeft gewerkt alvorens op het podium plaats te nemen voor een kritisch luisterend publiek.

Onder het motto Muzikale Heroïek en Romantiek— verwijzend naar Ein Heldenleben uit1897/98 van Richard Strauss (1864-1949), waarmee het NSO-concert zal worden besloten met een orkestbezetting van meer dan honderd instrumentalisten, en het Celloconcert van Edward Elgar — doet het esemble ook dit jaar weer zijn uiterste best met een boeiend programma voor de dag te komen, gedurende tien achtereenvolgende dagen in eigen land en dan nog eens, op donderdag 17 februari in de Poolse stad Krakau.

Groningen-accenten
Dit concert van het NSO neemt twee nadrukkelijk Groningen-accenten mee: ten eerste de solist van de avond, cellist Sietse-Jan Weijenberg, die zich in relatief korte tijd in de rij der allerbeste instrumentalisten heeft weten te scharen, hetgeen niemand zal verbazen, die zijn wordingsgeschiedenis enigszins luisterend heeft gevolgd [1]. Sietse-Jan slaagde voor zijn eindexamen ter afronding van zijn studie aan het Noord Nederlands Conservatorium met een 10, hetgeen door een juichend auditorium in de concertzaal van dat instituut in ontvangst werd genomen.

Cellist Sietse-Jan Weijenberg, op 10 februari 2005, direct voorafgaande aan zijn interpretatie van een première van de Groninger componist Jord Homan (rechts) tijdens de compostie-avond van het in Zwolle gevestigde ARTEZ-conservatorium. In het midden compositiedocent Alex Manassen van dat muziekinstituut.

Daarna is deze cellist, met reeds toen een intens warm klinkend instrument, in Parijs verder gaan studeren. Sietse-Jan Weijenberg reist tijdens de tournee van het NSO mee en treedt met het ensemble, onder leiding van Peter Biloen, tien achtereenvolgende avonden op met het aanvankelijk geflopte, maar later tot topstuk geavanceerde Celloconcert uit 1919 van Edward Elgar (1857-1934).
Het tweede Groningen-accent bestaat in de persoon van eerste concertmeester Floor Le Coultre, die de uiterst lastige, maar tegelijkertijd zeer dankbare, vioolpartijen in Ein Heldenleben zal spelen. Zij studeert Viool in Den Haag.
Het concert zal worden geopend met de opdrachtcompositie van het NSO: Moriae Encomium van de Nederlandse componist Marijn Simons. Meer daarover is te vinden in een artikel op onze zustersite Muziek en mensen.
__________
[1] Zelfs mijn toen 24 jaar oude kater Pluim, die zich altijd afzijdig hield van bezoekers, nam de moeite om spinnend bij Sietse-Jan op schoot plaats te nemen toen deze eens bij ons op visite was, maar dat is alweer prehistorie, want eind 2002.