Beethoven-Pianoconcert in Groningen in première

Ludwig van Beethoven in 1784

Ronald Brautigam
Het Noord Nederlands Orkest, dat deze week zal worden geleid door Johannes Leertouwer, presenteert drie keer — te beginnen in De Oosterpoort, Groningen (donderdagavond), daarna in De Lawei te Drachten (vrijdagavond) en ten slotte in theater De Harmonie te Leeuwarden (zondagmiddag) — de Nederlandse première van een Pianoconcert uit 1784 van Ludwig van Beethoven (1770-1827), waarvan de solopartij zal worden gerealiseerd door Ronald Brautigam. Moge de belangstelling, vooral voor deze muziek, en een klein beetje vanwege de stekende argusblik van 'Den Haag', zeer groot zijn voor al deze optredens.

Mendelssohn
Voorafgaande aan de uitvoering van het voor ons nog geheel nieuwe pianoconcert wordt de Ouverture voor blaasinstrumenten in C-groot, opus 24,  uit 1824 gespeeld, gecomponeerd door Felix Mendelssoh Bartholdy (1809-1847), een stuk dat tevens bekend is als Ouvertüre zur Harmoniemusik. Net als Beethovens concert is het een jeugdwerk.

Felix Mendelssohn
Bartholdy in Londen.
Aquarel van James
Warren Childe
(1780-1862).

Tot besluit van het concert komt deze componist nogmaals aan bod met zijn bekendste symfonie: nummer vier, de Italiaanse, geschreven in de jaren 1830-1833. 
In 1984 heb ik voor het voorganger-ensemble van het huidige NNO, het Noordelijk Filharmonisch Orkest, een toelichting op die symfonie geschreven voor het programma- en informatieblad van dat ensemble: het NFO Magazine. Die toelichting staat in het artikel vooraf op onze zustersite Muziek en mensen; deze kunt u, indien gewenst, lezen door op de link te klikken. 
Direct na de pauze wordt Beethovens ouverture Coriolanus gespeeld, een werk uit 1807. Een toelichting daarop — eveneens geschreven voor het NFO Magazine,  in 1986 — kunt u vinden in een bijdrage op onze andere zustersite over klassieke muziek: Tempel der Toonkunst.

Hemony Ensemble vrijdag in Lutherse Kerk Stad

De Nederlandse grootmeester
der Muziek:Jan Pieterszn
Sweelinck (1562-1621).

Vijf weken

Tijdens het weekeinde heeft het Hemony Ensemble onder leiding van Simon Groot, met medewerking van Max van Egmond, in Amsterdam en Voorburg de Kerstmotetten voor Ons' Lieve Heer op Solder uitgevoerd. Dat programma herdenkt de bijeenkomst van katholieke Amsterdammers rond kerstmis in het jaar 1620 in de schuilkerk met die bijzonder naam, aangezien die op een zolder was gevestigd.
Bij die gelegenheid, nu bijna vier eeuwen geleden, werden negen Motetten van een muzikale Grootheid van eigen bodem: Jan Pieterszoon Sweelinck (1562-1621).

Die twee optredens gedurende het afgelopen weekeinde, waren de eerste van een reeks van acht, die aanstaande vrijdag in de Lutherse Kerk van Groningen wordt voortgezet.
Aldaar in de serie van Musica Antiqua Nova. 

Daarna volgen nog vijf concerten met dezelfde inhoud, van 8 december tot en met twee januari. Achtereenvolgens worden de volgende steden waar het Hemony Ensemble een concert zal verzorgen: in Deventer (8 december, Doopsgezinde Kerk); Utrecht (12 december, Pieterskerk); Egmond aan den Hoef (17 december, Slotkapel); Amersfoort (24 december, St. Aegtenkapel) en ten slotte op 2 januari 2011 in de St. Carolus Borromeuskerk te Antwerpen.

Het Hemony-Ensemble. Geheel 
rechts de oude muziek-kenner
Max van Egmond

De Motetten

De muziek die het ensemble zal uitvoeren, bestaat, naast de bovenaan genoemde negen motetten van Sweelinck uit diens bundel Cantiones sacrae, met daarnaast drie beeldmotetten, [1] van Cornelis Verdonck (1563-1625) en Andrea Pévernage (1543-1591).
De basis voor dit programma ligt in het kerstverhaal zoals dat is verwoord in het Evangelie van Lukas [2] uit de Boeken des Nieuwen Verbonds, maar dan in de vertaling van Jan Moerenhof. [3]

De schriftlezing zal worden gedaan door Max van Egmond, die weliswaar vooral bekendheid heeft verworven als zanger (bas), maar daarnaast als kenner van de oude muziek geldt. Die tekst wordt afgewisseld met de genoemde motetten.

__________

[1] Van Dale's Groot Woordenboek der Nederlandse Taal heeft dit woord niet opgenomen, en daarom is de link geplaatst, opdat u zich alsnog kunt laten informeren.

[2] Het nieuwe Testament is oorspronkelijk geschreven in het (toenmalige) Grieks. Die taal van toen kende geen letter C; daarom dient (deze) Lukas met een K te worden geschreven.

[3] Jan Moerenhof was ooit drukkersknecht (vanaf 1557) en legde zich vervolgens toe op andere aspecten van het uitgeversbedrijf. Zijn zestiende eeuwse vertaling van het Lukas-Evangelie is in te zien in het huidige museum Ons' Lieve Heer op Solder. 

Eeva Koskinen speelt Vioolconcert van Aram Chatsjatoerjan vijf dagen achtereen met NNO

Eerste concertmeester
van het NNO,
Eeva Koskinen, is vijf
avonden soliste in het
Vioolconcert van
Aram Chatsjatoerjan.

Eeva Koskinen als soliste

De gekste spellingen van de naam van de Armeen Aram Chatsjatoerjan (1903-1978) komen we tegen bij orkesten, platenmaatschappijen en recensenten. De enige juiste Nederlandse transliteratie vindt u hierboven. Aangezien we Nederlanders zijn is er geen enkele reden een Duitse, Engelse, Franse of nog andere spelling te hanteren, of — erger nog — een combinatie van allerlei verschillende.

De naam Chatsjatoerjan komt hier zo prominent naar voren, aangezien diens Vioolconcert de komende week, dinsdag 30 november tot en met zaterdag 4 december vijf avonden achtereen zal worden gespeeld door Eeva Koskinen, eerste concertmeester van het Noord Nederlands Orkest, alle vijf keer met dat eigen ensemble, onder leiding van Michel Tabachnik.
Over het Vioolconcert van deze Armeen hebben we, in verband met concerten door hetzelfde symfonieorkest, al eens eerder gepubliceerd, onder meer in een artikel op onze zustersite Tempel der Toonkunst, op 29 januari 2008.

Dvořák en Brahms

Het optreden wordt geopend met het symfonisch gedicht De Woudduif van Antonín Dvořák. Meer over die compositie kunt u hier lezen. Na het vioolconcert in kwestie en de daarop aansluitende pauze, wordt de Derde Symfonie van Johannes Brahms uitgevoerd. Een uitgebreid artikel daarover is te vinden op de fin de siècle cultuur-website All art is quite useless. Dat heb ik daar op 9 augustus 2007 opgenomen. Een nabeschouwing op het eerste concert in de reeks van drie die het orkest verleden week heeft gespeeld — met alleen een andere compositie in plaats van het concert van Chatsjatoerjan — is op deze site te vinden.

Johannes Brahms.

Het concert wordt viermaal gegeven in het eigen speelgebied van het ensemble en daartussenin eenmaal in Duitsland, in de Festhalle te Viersen, vrijdag 3 december.
De tournee begint op dinsdag 30 november in Schouwburg Ogterop te Meppel, en wordt vervolgd op woensdag 1 december in De Muzeval te Emmen [1]. Daarna is Theater Geert Teis in Stadskanaal aan de beurt, op donderdag 2 december. De tournee wordt afgesloten op zaterdag 4 december in De Tamboer te Hoogeveen.

_________

[1] In De Muzeval te Emmen dirigeerde Chatsjatoerjan het (toenmalige) Amsterdams Philharmonisch Orkest in (onder meer) dat eigen Vioolconcert (met Viktor Pikaizen als solist), op 2 oktober 1972.

Gedachten in gedichten over fenomeen Blond

Onze stedelijke poëet Hans Bauer, die echter geen stadsdichter is geworden, voorziet ons zo en en dan van nieuwe bijdragen. Deze keer een reeks poëtische ontboezemingen met betrekking tot het fenomeen Blond dat in tal van gevleugelde woorden reeds een rol speelt. Laten we zeggen: Geduchte gedachten in gedichten.

Geheugen
Het grijze blondje
Kon niet weten
Dat ik haar domheid
Was vergeten


Slim
De domme ravenzwarte
Wou niet leren
Dus koos zij in de toekomst
voor blonderen


Fantasie
A-typisch blond
Dus met verstand
En straks dan staat
Het ijs in brand


Naklap
Het blonde vuurwerk
werkte pas
als 't vuurwerk
afgelopen was


Logisch
Is twee maal blond
Tweemaal zo dom?
Nee, 't is binair
Dus andersom
__________
Voor meer gedichten van Hans Bauer zij hier verwezen naar een artikel uit 2009 op deze site.
Aan het eind daarvan wordt u, opnieuw via links, doorverwezen naar oudere bijdragen van Hans Bauer.
Voor enkele aforismen van dezelfde pennenlikker kunt u terecht op onze zustersite Tempel der wijze woorden.

Tournee Van Swieten Society doet Groningen aan

De van oorsprong Poolse
componist Fryderyk
Chopin (1810-1849).

Chopin en het belcanto

In de Lutherse Kerk van Groningen wordt op zaterdag 27 november de tournee van de Van Swieten Society voortgezet, die op donderdag 11 november in het Belgische Ruiselede, bij Piano's Maene, is begonnen. Het programma draagt als motto Molto Allegro, en is in de maand november reeds drie maal in Nederland uitgevoerd in de randstad. Maandag 29 november treedt het drietal musici dat deze keer het concert verzorgt, in Utrecht op. Voorjaar 2011, in april, is De Vereeniging in Nijmegen nog aan de beurt.

Het programma heeft het predikaat Chopin en het belcanto gekregen, mede omdat het 200 jaar geleden is dat Fryderyk Chopin werd geboren — en 2010 derhalve Chopin Jaar is — en er rondom die componist van Poolse oorsprong van alles gebeurde in de directe muzikale omgeving van de virtuoos en, al dan niet gewilde, hartendief. Daarvoor hoeven we alleen maar een blik te werpen in een periode die bijna twee eeuwen achter ons ligt. Eén ander speelde zich eerst af in de Franse hoofdstad, één der belangrijkste muziekcentra in West-Europa.

Molto allegro

De Van Swieten Society kan in wisselende bezetting optreden: vanzelfsprekend in eerste instantie afhankelijk van het programma en daarnaast van de beschikbaarheid van de musici die deel uitmaken van het gezelschap. Het Molto Allegro in het kader van Chopin en het belcanto is afhankelijk van vier musici uit deze groepering, al zijn er voor de uitvoering van het programma op zich slechts drie instrumenten en de daarbij behorende bespelers benodigd: een viool, een cello en een fortepiano. 

Violist Igor Ruhadze speelt in vier van de 

zes concerten tijdens deherfsttournee van 

de Van Swieten Society met een programma 

rond Fryderyk Chopin.

Die vioolpartijen kunnen echter niet tijdens alle zes concerten door dezelfde musicus worden ingevuld, respectievelijk uitgevoerd, en daarom zijn er twee spelers nodig: Igor Ruhadze zal zijn kunsten vertonen en verklanken in Ruiselede (11 november), in Egmond aan den Hoef (19 november), in Utrecht (29 november) en in Nijmegen (april 2011). In Amsterdam (21 november) en Groningen (27 november) wordt de stoel van de violist bezet door Josje ter Haar. Cellist in alle drie programma's is Job ter Haar.

Programma

Tussen de in totaal acht componisten — vier voor en vier na de pauze — komt de naam Chopin drie keer voor. Het gehele programma van de avond vindt u hieronder. Interssante, toelichtende teksten staan op de website van de Van Swieten Society.

Rossini	Ouverture Guillaume Tell (arr. viool en piano, 1830)
Boieldieu	Uit: Pianotrio op. 5 in D deel 1 allegro
Chopin	Nocturne op. 27/1 in cis mineur
Kalkbrenner	Uit: Pianotrio op. 26 in Bb maj (1817) deel 1 allegro moderato
pauze
Chopin	Uit: Pianotrio in g min, op. 8 deel 3 Adagio
Paganini	Fantasie op de G-snaar over Rossini’s Mose in Egitto voor viool solo
Chopin	Nocturne op. 9/2 in Es voor cello en piano (arr. Franchomme)
Donizetti	Pianotrio in Es (1817).

Rijk geschakeerd weekeinde in Atelier Zonneschijn

Opening
In het weekeinde van vrijdag 12 tot en met zondag 14 november wordt in de voormalige gereformeerde kerk De Garf, naast Atelier Zonneschijn van Salustiano Martha aan de Zonnelaan in de wijk De Paddepoel in Stad, een korte, maar ruim opgezette expositie gehouden van de kunstenaarsgroep Zonneschijn, aangevuld met enkele gast-exposanten, en daarnaast nog tal van activiteiten die alle een discipline in het brede scala van de — al dan niet beeldende — kunsten vertegenwoordigen.

Lenze Hofstee van de beheerfirma Carex
wees op het belang van een centrum (als
Trefkoel) voor kunst en cultuur in de wijk.

De officiële opening, voor alle deelnemers van de manifestatie, pers en genodigden werd op de avond van Sint-Maartensdag gerealiseerd.
De weersomstandigheden — regen en storm, nu eenmaal behorende bij de maand november — hebben er ongetwijfeld voor gezorgd dat menigeen met het goede voornemen, acte de présence te geven, binnen de eigen muren is gebleven. [1]
Na een kort, inleidend woord van de organisator zelf gaf Salustiano Martha de microfoon aan Lenze Hofstee van Carex, beheerfirma met inmiddels zo'n vijftienhonderd objecten. [2] 
Terecht wees de spreker op het grote belang van een fenomeen als (de voormalige) Trefkoel [3], waarvan Atelier Zonneschijn een onderdeel is, en de mogelijkheden die een dergelijk centrum in de huidige vorm — met diverse, vooral jonge, kunstenaars en kleine bedrijven, welke eveneens vooral aan vormen van kunst zijn gelieerd — te bieden heeft ten faveure van de leefbaarheid in de wijk en eventueel eveneens van de aangrenzende woongebieden. Zo kunnen de betrokkenen in principe vanuit de eigen wijk zorgen voor verdere invulling van leemten in datzelfde gebied, al zal niet altijd alles, even gemakkelijk, kunnen worden gerealiseerd.
Vervolgens kreeg beeldend kunstenares Bernadette Kuis (Det) het woord. Zij wees onder meer op het belang van cursussen en daaruit voortvloeiende exposities en het feit dat het bedenken en uitwerken van een dergelijk project reeds voor nieuwe ingevingen en concrete ideeën heeft gezorgd. En dat dit onderling — op dit moment zij zelf met vier andere deelnemers die in De Garf een onderkomen voor hun creatieve projecten vinden — eveneens invloed ten gunste uitoefent. 

Bernadette Kuis: Tangodanseressen. Te zien in de expositie van de
kunstenaarsgroep Zonneschijn, tijdens het weekeinde van vrijdag 12 
tot en met zondag 14 november in De Garf, naast Atelier Zonneschijn, 
aan de Zonnelaan in Groningen Stad.

Samen sterker dan alleen: dat moet Salustiano Martha aanspreken, die geen gelegenheid voorbij laat gaan om erop te wijzen dat samenwerking, saamhorigheid en hulp over en weer, voor hem primaire wensen — ja, zelfs eisen — zijn om zo goed mogelijk maatschappelijk te kunnen functioneren, ook buiten het directe scala van de kunsten.

Activiteiten
Tijdens die drie dagen — welke tussen 11:00 uur en 17:00 uur vrij toegankelijk zijn voor ieder die belangstelling heeft, bestaat niet alleen de mogelijkheid de kleurrijke kunstwerken te bekijken, welke aan de muren hangen, respectievelijk op tafels zijn uitgestald — zijn tal van verschillende programmaonderdelen gepland: demonstraties, workshops en inloop-activiteiten. Die workshops verschillen per keer, maar worden tijdens elk van de drie dagen op hetzelfde tijdstip gegeven: tussen 15:00 uur en 16:00 uur.
Op vrijdag 12 november is het thema collage, zaterdag de 13de is er een vredes-spel voor kinderen; en op de laatste dag, zondagmiddag, wordt er aan knopen en vlechten gedaan: voor volwassenen en senioren (welke inmiddels ook volwassen zouden kunnen zijn).

Tineke Matthijssen: Volupia (2009) van witte albast. Te zien tijdens de driedaagse
expositie in de vm. kerk De Garf, naast Atelier Zonneschijn aan de Zonnelaan in Stad.

Creativiteit
De demonstraties die gedurende de drie middagen zijn gepland, behelzen het bewerken van speksteen — een materiaal dat we enkele decennia geleden slechts kenden van Derde Wereld-organisaties, doch dat heden ten dage een steeds grotere plaats krijgt binnen de beeldende kunsten van de westerse wereld, ongetwijfeld mede als gevolg van de relatieve zachtheid en derhalve de betere bewerkbaarheid. Het andere element dat voor demonstratie-doeleinden wordt gebruikt, is keramiek.

Muziek
Op zaterdag en zondag zorgen studenten van het Noorderpoort College voor een muzikale omlijsting van het geheel. Zij doen dat op een zogenoemd binnenterras. Dat is, gezien opgemelde weersomstandigheden, een verstandige keuze. Op zaterdag 13 november, om 12:00 uur, zijn dat Jacintha Porrenga, accordeon; en Remy Schreuder, blokfluit. Om 15:00 uur treedt Merijn Jansen, zang en gitaar, op. Een herhaling van laatstgenoemd optreden is op zondag de 14de, om zelfde tijd. 
__________
[1] Helaas gold dat ook voor andere kunstenaars en eventuele kunstenmakers, die in de belendende percelen van Trefkoel wonen en werken. Geen van de bekende gezichten uit dat voormalige wijkcentrum heb ik gesignaleerd tijdens de openingsavond. 
[2] Volgens Lenze Hofstee hoeft er in wezen "geen pand in de stad leeg te staan", aangezien er bij Carex nog zo'n duizend aanvragen liggen voor goedkope ruimte, voornamelijk voor mensen de zich met kunsten bezighouden.
[3] Zie ons artikel van maandag 26 april 2010 op deze site, en een vervolg-bijdrage van woensdag 12 mei 2010.

Chinese kunstenaar Ai Weiwei onder huisarrest

De zuilenvazen van de Chinese kunstenaar Ai Weiwei, 
die u hier ziet, waren zo opgesteld in 2008 tijdens de 
expositie GO CHINA in het Groninger Museum.

Huisarrest
In het weekeinde is bekend geworden dat de internationaal vermaarde Chinese kunstenaar Ai Weiwei — die zich eveneens als activist heeft geprofileerd [1] — onder huisarrest is geplaatst. Dat optreden van de kant van de Chinese overheid heeft de vormen van een kleine pogrom aangenomen nadat de wereldwijd bekende dissident Liu Xiaobo onlangs werd onderscheiden met de Nobelprijs voor de Vrede. Zo'n honderd dissidenten zijn inmiddels gerarresteerd of onder huisarrest geplaatst.
__________
[1] Ai Weiwei zet zich nadrukkelijk in voor de slachtoffers van de aardbeving die in 2008 de Chinese provincie Sichuan heeft getroffen.