Dirigent en organist Charles de Wollf overleden

Dirigent/organist Charles de Wolff, die al decennialang in Vierhouten woonde, is op 23 november in een zienhuis te Zwolle overleden. Hij werd 79 jaar: op 11 juni 1932 was hij te Onstwedde geboren.

Dirigent Charles de Wolff in actie voor het Noordelijk
Filharmonisch Orkest te Groningen.
Tekening van Elzo Smid uit 1987. Collectie Heinz Wallisch. 

Bijna een kwart eeuw was hij vaste dirigent van het Noordelijk Filharmonisch Orkest te Groningen (1966-1989), voorafgegaan door vijf jaar gastdirecties in de tijd dat Roelof Krol de baton van Jan van Epenhuysen had overgenomen. Tegelijkertijd dirigeerde De Wolff het Toonkunstkoor Bekker in Groningen, eveneens ongeveer gedurende een kwart eeuw.
De Wolff vervulde gastdirecties over geheel Europa, van Noord tot Zuid. Met de Matthaeus Passion trad hij eveneens veel op buiten onze landsgrenzen.
Voordat hij vaste dirigent in Groningen werd, was hij reeds ─ als opvolger van de internationaal vermaarde Anthon van der Horst (1898-1965) ─ en op speciaal verzoek van die voorganger, dirigent geworden van de Nederlandse Bachvereniging met een jaarlijkse Matthaeus Passion in de Grote Kerk te Naarden. Later kwam er een splitsing in die vereeiging en vertrok De Wolff met een deel van de koorleden naar het nieuw op te richten Bachkoor Holland dat zich in de Pieterskerk te Leiden manifesteerde, onder meer met eveneens een jaarlijkse uitvoering van de Matthaeus Passion, die diverse keren rechtsreeks te zien was op onder meer de Nederlandse televisie.
Zelf vond De Wolff dat hij twee heel bijzondere mijlpalen in zijn carrière had:  als eerste de uitvoering van de Krönungsmesse van Mozart, ter gelegenheid van de inhuldiging van Beatrix von Lippe-Biesterfeld als Koningin der Nederlanden, op 30 april 1980. Dat deed hij met het Concertgebouw Kamerorkest.

Charles de Wolff aan de speeltafel van het Schnitger/Ahrend-orgel
in de Martinikerk te Groningen. Foto uit 1987 (Heinz Wallisch).

De tweede bijzonderheid vond hij het optreden in de Leidse Pieterskerk, zowel als organist alsook als dirigent van het Bachkoor Holland, ter gelegenheid van het bezoek van VS-president Bush (senior) in 1989.
Al heel jong trad Charles de Wolff op als organist, en ook in die functie heeft hij een enorme reputatie opgebouwd. Zijn meest geliefde orgel was het instrument van Franz Caspar Schnitger, in de St. Michaëlskerk te Zwolle, waar hij veel optredens heeft verzorgd, en waar hij diverse grammofoonplaten, onder meer voor het label Diskanto heeft opgenomen. Enkele van die opnamen zijn bekroond met een Edison. Tevens heeft hij, samen met de toenmalige eerste concertmeester van het Noordelijk Filharmonisch Orkest, Jacques Meyer (geb. 1924), werk van oude meesters ─ Georg Friedrich Händel (1685-1759) en Tomasso Vitali (1663-1745) ─ eveneens voor Diskanto opgenomen.

Van Swieten Society met Mozart in De Buitenplaats

In het Museum De Buitenplaats te Eelde treedt op zaterdag 16 april, vanaf 20:00 uur, de Van Swieten Society opnieuw op. Vorige maand speelden vijf musici van deze groep werken van diverse componisten uit de familie Bach, deze keer zal muziek klinken uit Mozarts Gouden Jaren, meteen het motto van de tournee van Van Swieten, die een goede week geleden is begonnen.
Het programma bestaat deze keer uit vier onderdelen, twee keer twee achtereen, onderbroken door een pauze.

Pianokwartet in Es, KV 493
Kegelstatt Trio in Es, KV 498
Adagio en Fuga voor strijkers, KV 546 Klarinetkwintet in A, KV 581

Mozarts geboortehuis in de Getreidegasse te Salzburg.

De uitvoerenden voor deze werken van 
Wolfgang Amadeus Mozart (1756-1791) zijn:  

Bart van Oort, fortepiano 
Frank van den Brink; klarinet 
Heleen Hulst, viool 
Sara DeCorso, viool 
Bernadette Verhagen, altviool 
Job ter Haar, cello.

De verschillende namen met de bijgevoegde instrumenten laten de conclusie toe dat Frank van den Brink de klarinet-partij in het Kwintet zal spelen. Zo'n twee decennia geleden, toen hij nog solo-klarinettist van het Noord Nederlands Orkest was, heeft hij met dat ensemble de ruimer geïnstrumenteerde versie ervan, het Klarinetconcert KV 622, gespeeld.

Quatuor de Paris zaterdagavond in Lutherse Kerk

In de serie concerten die de stichting Musica Antiqua Nova dit seizoen aanbiedt, en waarvan het merendeel in de Lutherse kerk te Groningen wordt gerealiseerd, komt op zaterdag 12 februari het Quatuor de Paris in genoemde accommodate optreden met kwartetten van de beide grootmeesters der Wiener Klassik — welke niet zelden, doch geheel ten onrechte, als Wiener Schule wordt gekwalificeerd, omdat deze benaming veel later aan de die tijd dominerende componisten aldaar werd opgedrongen [1]  —: Franz Joseph Haydn (1732-1809) en Wolfgang Amadeus Mozart (1756-1791).

Quatuor de Paris, bestaande uit François Fernandez, primus; Stéphanie Paulet, tweede viool; Gabriel Grosbard, altviool; Jérôme Huille, violoncello.

Achtergronden
Van de talrijke strijkinstrumenten die, vooral in de Oriënt hebben bestaan gedurende de late Middeleeuwen, is in het avondland — althans in de klassieke concertpraktijk en he dagelijks leven — niet echt veel meer overgebleven dan de categorie die met de soortnaam viool wordt aangeduid, en in enkele varianten overeind gebleven is: de viool, de altviool, de cello en de contrabas.
In één der meest intense vormen van samenspelen die er in de muziekwereld bestaat, het strijkkwartet, komt de contrabas niet voor, al zijn er vanzelfsprekend combinaties — denkbaar en tevens gerealiseerd — waarin vier strijkinstrumenten samenspelen, inclusief de contrabas.
Men mag er zelf over fantaseren hoe een dergelijk kwartet zou kunnen worden samengesteld, en — mocht het van toepassing zijn vanwege de bestaande potentie — er voor gaan componeren.

Aanvangstijd
In het jaarprogramma van Musica Antiqua Nova staat dit concert aangekondigd voor 16:00 uur in de namiddag; dat is echter niet juist: het concert begint gewoon om 20:15 uur. Weliswaar heeft de secretaris van MAN, Dato Steenhuis, de bezoekers van het vorige concert deze omissie medegedeeld, maar er zijn mogelijkerwijs nog mensen die toen niet aanwezig waren en nu het concert van het Quatuor de Paris wel willen bezoeken, bij voorbeeld de liefhebbers bij uitstek van strijkkwartetten.
__________
[1] Dit werd vooral het geval toen Arnold Schönberg, Alban Berg en Anton von Webern samen een Wiener Schule gingen vormen en er van buitenaf — en derhalve alweer — ten onrechte de benaming Neue, resp. Zweite Wiener Schule als een epitheton ornans werd 'opgeplakt'.

O tuneful Voice zondagmiddag in de Lutherse kerk

Johanette Zomer.

Meester, leerling, meester
Musica Antiqua Nova, het eigentijdse instituut voor oude muziek in Groningen, begint het jaar 2011 met een middagconcert in de Lutherse kerk, in de Haddingestraat van Stad, op zondag 2 januari 2011, vanaf 16:00 uur.
Het dan uit te voeren programma heeft het predikaat O tuneful Voice meegekregen, en dat impliceert al direct een vocale inbreng. Dat zang-element komt van de sopraan Johanette Zomer; zij wordt instrumentaal ondersteund door Paul Komen, pianoforte.
Als rode draad fungeert het fenomeen meester en leerling die ook meester werd, en dat is niet alleen een automatisme, want niet elke leerling van welke grootmeester dan ook, wordt zelf een maestro in enigerlei vorm. Daardoor worden we tegelijkertijd iets meer aan het denken gezet dan door de namen van de componisten die aan bod komen tijdens dit optreden, aangezien die allen zonder uitzondering meesters van de eerste garnituur zijn gebleken en tot op de huidige dag zijn gebleven: Joseph Haydn (1732-1809), Wolfgang Amadeus Mozart (1756-1791), Ludwig van Beethoven (1770-1827) en Gioacchino Rossini (1792-1868).