donderdag 31 december 2009

Stalhouderij in de Stalstraat omstreeks 1900

Deze foto in sepia kreeg ik enige jaren geleden van een reeds toen hoogbejaarde vriend die het een aardige gedachte vond dat deze momentopname, uit 1900 of direct daarna, nog eens zou worden gepubliceerd. Niet alleen omdat zijn echtgenote was gelieerd aan de eigenaren van de Stahouderij — de familie Van der Sleezen —, maar tevens omdat het letterlijk en figuurlijk zo'n fraai beeld geeft van de kleding van de mensen in de tijd van toen. Het paard staat er zodanig kalm bij dat men bijna geneigd is te geloven dat de mensen zich om een standbeeld hebben geschaard.
De stalhouderij was gevestigd in de Stalstraat — welke dus niet voor niets die naam droeg, al is er thans niets meer over dat daar heel direct op wijst — die zich aan de achterzijde van de Grote Martkt noordzijde bevindt, daaraan parallel loopt en drie kwarten van een rechthoek vormt, waarvan de beide korte zijden uitkomen in de Rode Weeshuisstraat.



donderdag 10 december 2009

Dubbelexpositie met schilderijen en beelden

Aanstaande zondag, 13 december, des namiddags om 16:00 uur zal Jannie Visscher, wethouder van de Gemeente Groningen, in Galerie MooiMan de expositie Zand en steen openen met werk van twee kunstenaars: schilderijen van Valentin Bakardjiev en beelden in natuursteen en brons van Anna Richter.


Zoals gebruikelijk bij de Heren MooiMan is reeds vanaf 15:00 uur de voorbezichtiging toegankelijk.
De tentoongestelde werken, die eveneens volgens gebruik alleen op vrijdag, zaterdag en zondag te bezichtigen zijn, zijn op die dagen van 14:00 uur tot 18:00 uur voor en de uwen, en in principe voor alle anderen, voor dat doel beschikbaar. De expositie blijft in Galerie MooiMan tot en met zondag 31 januari 2010.

donderdag 26 november 2009

Mazzeltov en Rolinha Kross presenteren nieuwe cd

In Synagoge Stad
Op donderdag 26 november wordt in de Synagoge van Groningen, in de Folkingestraat, de nieuwe cd van de klezmerband Mazzeltov en zangeres Rolinha Kross gepresenteerd.
Mazzeltov werd weliswaar in 1994 opgericht, maar in de vijftien jaar van het bestaan zijn er tal van wijzigingen geweest; halverwege, in 2002 is Rolinha Kross tot het ensemble toegetreden.


Dit kleurenspiegelplaatje draagt de titel Mayn umru (Mijn onrust), waarmee Mazzeltov nieuwe muzikale wegen wil bewandelen. De hieraan voorafgaande cd bevatte voornamelijk liedjes uit eigen land, alsmede Franse en Engelse nummers in Jiddische bewerkingen. Op Mayn umru vinden we het nieuwe geluid dat door gitarist Harold Berghuis van de band en zangeres Rolinha Kross als resultaat is neergezet van hun zoektochten. Moderne dichters zijn er aan te pas gekomen, van wie de teksten zijn vertaald in het Nederlands door Willy Brill [1]. De titel van één van de gedichten is meteen de titel van het hele album geworden. Niet alleen als hommage aan Willy Brill maar tevens met een gerichte opdracht aan deze letterkundige is het zesde album voltooid. Dat is niet in de laatste plaats ingegeven door het feit dat Willy Brill een inspiratiebron is voor Rolinha Kross.
Een bespreking van de compact disc kunt u later op onze zustersite Tempel der Toonkunst tegemoet zien.
__________

[1] De door Willy Brill vertaalde gedichten zijn opgenomen in de bundel Sprakeloos water — Spiegel van de moderne Jiddische poëzie. Als we ertoe in de gelegenheid worden gesteld, zullen we aandacht aan die bundel schenken op onze, weer andere, zustersite Tempel der Letteren.
__________
Afbeelding: Optreden van zangeres Rolinha Kross met de klezmerband Mazzeltov, te Purmerend in juli 2009.


dinsdag 24 november 2009

Koorconcert The Gents met vierhandig orgel

Kerstliederen uit vijf eeuwen
Op vrijdag 27 november wordt, door het vocaal ensemble The Gents in de Martinikerk in Groningen een concert gegeven onder leiding van Béni Cillag. Speciale medewerking zal worden verleend door de gebroeders Euwe en Sybolt de Jong, die vierhandig het imposante orgel in de hoofdkerk van Stad zullen bespelen.
Het aandeel van het koor tijdens dit concert — dat om 20:15 uur begint — vermeldt kerstliederen uit vijf eeuwen.



The Gents is een ensemble dat in 1999 door dirigent Peter Dijkstra is bijeengebracht uit jonge mannen, die eerder deel hebben uitgemaakt van het Roder Jongenskoor. Zo'n acht jaar hield het koor deze dirigent. In 2007 werd Peter Dijkstra opgevolgd door Maria van Nieukerken, al is hij zelf wel in de functie van vaste gastdirigent aan het ensemble verbonden gebleven. In de tien
jaar van het bestaan is deze zanggroep met een zeer veelzijdig repertoire niet onopgemerkt gebleven: lovende recensies werden tot in de Verenigde Staten gepubliceerd.

Gebroeders De Jong
De organisten Sybolt en Euwe de Jong zullen meer dan alleen maar de onovertroffen schoonheid van het Martini-orgel in de kerk laten horen, zij zullen eveneens hun nieuwste compact disc de vierde alweer in de reeks Bach Cantata movements for organ four hands — presenteren. Daarop worden delen uit de advents- en kerstcantates van Johann Sebastian Bach (1685-1750) op deze ongebruikelijke wijze voorgesteld.
____________
Afbeeldingen
1. Vocaal Ensemble The Gents.
2. De organisten Sybolt en Euwe de Jong, met in hun midden Papa Bach.

Groninger Mozart Ensemble in Roden en in Stad

Twee avonden achtereen
Op donderdag 26 en vrijdag 27 november concerteert het Groninger Mozart Ensemble onder leiding van Marinus Verkuil. De eerste van de twee avonden zal dat zijn in de ontmoetingsplek Op de Helte in het Noord-Drentse Roden; vrijdagavond wordt het concert gegeven in de Nieuwe Kerk te Groningen. Het concert in Roden begint om 20:00 uur; in Groningen daarentegen om 20:15 uur.
Op het programma staan twee werken: de Symfonie nr. 3, Schotse, in a kleine terts, opus 56, (1829/42) van Felix Mendelssohn Bartholdy (1809-1847). Een toelichting op die compositie kunt u vinden in een artikel op onze zustersite Tempel der Toonkunst, gepubliceerd op woensdag 25 juni 2008.


Het tweede uit te voeren werk is de Missa in tempore belli (Mis in oorlogstijd), beter bekend als de Paukenmesse van Joseph Haydn (1732-1809), gecomponeerd in 1796. In de instrumentale muziek is het krijgszuchtige element niet te missen: schril 'mit Pauken und Trompeten' klinkt het krijgsgewoel, contrapuntisch bij het koor dat steeds om Vrede vroeg: Dona nobis pacem. Doch het laatste woord ligt bij het oorlogsgeweld.
Meer over de concerten en het GME is te vinden op de website van het ensemble. En, niet te vergeten, de dirigent.
__________
Afbeelding: Het Groninger Mozart Ensemble met zo ongeveer alle negentig musici: instrumentalisten en koorleden.

maandag 23 november 2009

Noordelijke Polyfonisten in Adorp en Groningen

Kerk van Adorp
Hedenavond, dinsdag 24 november, om 20:00 uur, begint in de kerk van Adorp het concert door het projectkoor De Noordelijke Polyfonisten onder leiding van André Cats, met de uitvoeringvan het alweer derde onderdeel in het seizoen 2009-2010 van de reeks Oude Missen in Groninger Kerken.Deze keer kunnen de bezoekers luisteren naar de mis De beate Virgine van Josquin des Prez (ca. 1445-1521). Voor de pauze houdt dirigent André Cats een lezing over de mis in kwestie, en de door hem uitgesproken teksten zullen worden gelardeerd met live voorbeelden van de muziek, welke door het koor — ongetwijfeld evenals dat steeds het geval is geweest bij eerdere gelegenheden — met inzet en overgave.

Salvator-Mariakerk Groningen
Het komende weekeinde, al zullen er ook mensen zijn die de dag in kwestie — zondag 29 november — als het begin van een nieuwe week beschouwen, wordt het concert nogmaals gegeven, maar dan in het zuiden van de stad Groningen, in de wijk Helpman. De ruimte die daarvoor is uitgekozen, is de Salvator-Mariakerk aan de Hora Siccamasingel 202.
Voor nadere informatie kunt u niet alleen terecht op de website van De Noordelijke Polyfonisten, maar ook in een eerder artikel dat we over deze reeks hebben gepubliceerd op 10 september 2009 op deze site.
__________
Afbeelding: Josquin des Prez met orgel.

vrijdag 6 november 2009

Josquin Desprez: Missa Malheur me bat

In 2008 startte zanger en dirigent André Cats met een cyclus concerten gecombineerd met levendige lezingen, met steeds een andere polyfone mis uit de periode 1450-1550 als onderwerp. Aanvankelijk vormde de Groninger Synagoge het decor; vanaf najaar 2009 zorgen diverse oude kerken in Stad en Ommeland voor een passende omgeving.
André Cats
vervolgt deze reeks op zondag 8 november met een uitvoering van de Missa Malheur me bat van Josquin Desprez: niet zo bekend, maar zeker zo inventief en prachtvol als bijv. zijn missen Hercules Dux Ferrarie en Pange lingua. Het chanson Malheur me bat was in de 15e eeuw zeer populair; vreemd genoeg is niet bekend wie het heeft geschreven, noch kennen we heden ten dage meer tekst dan de hiervoor genoemde aanhef. Niettemin schreven drie van de allergrootste componisten der Renaissance er een mis over: Alexander Agricola, Jacob Obreén Josquin DesprezBijzonder aan Josquins mis is het feit dat alle stemmen van het originele chanson gebruikt worden als rode draad in de verschillende misdelen; doorgaans was dit alleen de Tenor. De Missa Malheur me bat wordt voor u uitgevoerd door het Ensemble Josquin Desprez dat, onder leiding van André Cats, al sinds 1992 telkens weer met intrigerende programma’s vol oude polyfonie op de podia verschijnt.
André Cats
zal de mis toelichten middels een uitgebreide inleiding, die door het Ensemble met “live” muziekvoorbeelden zal worden opgeluisterd, zowel vocaal als instrumentaal.

De cyclus “Oude missen in oude kerken” is een initiatief van de Stichting De Noordelijke Polyfonisten en haar artistieke leider André Cats. Dit najaar werden/worden in het kader van deze cyclus nóg twee missen van Josquin Desprez uitgevoerd: Hercules Dux ferrarie (door het ensemble “Oude Noten”) en Da beata Vergine (door projectkoor De Noordelijke Polyfonisten).

NB: Zie ook ons artikel van donderdag 10 september op deze site.

Meer info: www.noordelijkepolyfonisten.nl


woensdag 21 oktober 2009

Orgelconcert door Wolfgang Zerer in Lutherse Kerk

Zeven stukken van drie Duitse componisten
Vrijdag 23 oktober zal de Duitse organist Wolfgang Zerer — onder meer docent aan het Conservatorium te Groningen — een recital verzorgen op het Van Oeckelen-orgel in de Lutherse Kerk te Groningen. Het concert begint om 20:15 uur en zal tot ongeveer kwart voor tien duren. Het is het tweede concert in de reeks Orgel Anders van het seizoen 2009/2010, dat in die periode steeds op de vierde vrijdagavond van de maand wordt gerealiseerd.
Het programma bestaat uit werken van uitsluitend Duitse componisten: Bach, Mendelssohn en Ritter. Het recital zal worden geopend met vier stukken van Johann Sebastian Bach (1685-1750): Praeludium & Fuga in A — BWV 536, ontstaan in de jaren 1708-1717 en drie koraalvoorspelen uit dezelfde periode op Allein Gott in der Höh sei Ehr', respectievelijk BWV 662, 663 en 711.
Wolfgang Zerer presenteert in aansluiting daarop twee werken uit de negentiende eeuw: een orgelcompositie van Felix Mendelssohn Bartholdy (1809-1847): de tweedelige Sonata in A gecomponeerd op 17 augustus 1844 — en samen met de andere vijf Sonata's uitgegeven te Wenen in 1842 —, gevolgd door diens Variations sérieuses, gecomponeerd op 4 juni 1841 voor piano solo en thans gespeeld op het Van Oeckelen-orgel.
De orgelvoordracht zal worden besloten met de Dritte Orgelsonate in a kleine terts, opus 23, van August Gottfried Ritter (1811-1885). Het stuk, dat is opgedragen aan Franz Liszt (1811-1886), is omstreeks 1855 gecomponeerd.
___________
Afbeeldingen
1. De Duitse organist en orgeldocent Wolfgang Zerer.
2. De Duitse componist August Gottfried Ritter.

maandag 5 oktober 2009

Expo Litouwse Ex-Libris in Universiteitsbibliotheek

Op vrijdag, 9 oktober 2009, wordt in de Universiteitsbibliotheek van de Rijksuniversiteit Groningen (RuG) — in aanwezigheid van de Ambassadeur van de Republiek Litouwen, Vaidotas Verba — de expositie geopend van Litouwse Ex-Libris, die eerder dit jaar te zien was in het Goethe-Institut te Rotterdam. Wij hebben daarover uitgebreid bericht op onze zustersite Tempel der Beeldende Kunsten in een artikel van dinsdag 3 februari 2009. Reeds kort daarna, op 26 februari hebben we in een kort bericht gewezen op het feit dat de Nederlands-Baltische Vereniging een verzoek had ingediend, deze voorbeelden van bijzondere grafische kunst ook in Groningen te presenteren en dat de mogelijkheden daartoe werden onderzocht.
Vervolgens is de tentoonstelling — die wordt georganiseerd door het Litouws Cultureel Centrum in Nederland — op tournee gegaan en heeft daarbij de steden Brussel en Luxemburg aangedaan.

1000 Jaar Litouwen
Hoewel Litouwen op zich langer bestaat dan een millennium is er 1000 jaar geleden voor het eerst sprake van de naam Litouwen.
De expositie die wordt georganiseerd naar aanleiding van 1000 Jaar Litouwen, is een initiatief van de Universiteitsbibliotheek Groningen, in samenwerking met het Litouws Cultureel Centrum en de Nederlands-Baltische Vereniging. Vanaf vrijdag 9 oktober is deze toegankelijk voor alle bezoekers van de Universiteitsbibliotheek op de geldende openingstijden. De tentoonstelling is op de derde verdieping van de UB in het trappenhuis. Tot 17 november zijn die bijzondere staaltjes van grafische kunst aldaar te bezichtigen.
___________
Afbeelding: Ontwerp voor een ex-libris van Raimune Kmieliauskaite. Deze maakt deel uit van de expositie in de UB.

donderdag 10 september 2009

Josquin-mis zondagmiddag in Pelstergasthuiskerk

Mis met lezing
Op zondag 13 september — aanvang 15:00 uur — presenteert het Vocaal Ensemble
Oude Noten onder leiding van André Cats in de Pelstergasthuiskerk van Groningen een uitvoering van de Missa Hercules Dux Ferrariae van Josquin des Prez, die omstreeks 1445 werd geboren en in 1521 is overleden.
Over deze Missa houdt dirigent André Cats een lezing, zoals hij dat in eerdere instantie, voorafgaande aan de uitvoering van andere missen — toen in de Synagoge — heeft gedaan.



In 2008 is André Cats gestart met de combinatie van lezing met koorzang, en vanaf het begin van dit seizoen wordt de reeks voortgezet, te beginnen zondagmiddag in de Heilige Geest Kapel in de Pelsterstraat. Aangezien deze kerk onderdeel vormt van het Pelstergasthuis, wordt deze ook veelal Pelstergasthuiskerk genoemd, maar het gaat daarbij wel om dezelfde entourage.
De hierna volgende missen met bijbehorende informatie in de vorm van een lezing, zullen worden gegeven in diverse oude kerken in Stad en Ommelanden, waarmee een uitstekende, zo goed mogelijk in de tijd van de muziek passende, sfeer als ruimtelijke basis wordt gecreëerd.

Josquin-Missen
André Cats zal met zijn verschillende koren dit najaar in totaal drie missen van Josquin uitvoeren. Die van aanstaande zondag, met Oude Noten, de andere twee met steeds een andere formatie uit de overkoepelende stichting De Noordelijke Polyfonisten die over de concerten nadere informatie op de website heeft staan.
Bij de Missa Hercules Dux Ferrariae gaat het niet, zoals zo dikwijls, om een onbekend meesterwerk dat ergens opdook en dat we nu als nieuwtje krijgen voorgeschoteld, maar om een beroemd meesterwerk uit de Renaissance. André Cats zelf zegt hierover:
"De mis werd door Josquin geschreven als geschenk voor Ercole I d’Este, hertog van Ferrara. Het opvallendste aspect aan de compositie is het thema: van de klinkers in Ercole’s formele naam leidde Josquin een melodie van 8 noten af, toenmaals benoemd als RE-UT-RE-UT-RE-FA-MI-RE en “vertaald” naar ons systeem klinkend als d-c-d-c-d-f-e-d. Dit thema komt in de hele mis 47 keer voor, een getal dat volgens sommige musicologen ook een symbolische waarde heeft."
Het ensemble “Oude Noten” bestaat uit 8 zangers, waaronder André Cats, die al zingend leiding en inspiratie geeft. De opstelling is zoals 500 jaar geleden: staand achter één grote lessenaar, allemaal lezend en zingend uit hetzelfde boek.
____________
Afbeeldingen
1. Logo van De Noordelijke Polyfonisten.
2. Dirigent André Cats.

maandag 24 augustus 2009

Hans Goedkoop opent academisch letterenjaar RUG

Gebrek aan historisch besef
Op dinsdag 25 augustus zal het academische jaar van de Faculteit der Letteren van de Rijksuniversiteit Groningen worden geopend door Hans Goedkoop (*1963). Hij is niet alleen bekend van het NPS/VPRO-televisieprogramma Andere tijden, maar eveneens van nog andere culturele uitzendingen van de publieke omroepen en als, soms zelfs omstreden, literair criticus van NRC/Handelsblad.
Voor de officiële opening van het academische letterenjaar zal Hans Goedkoop — op genoemde dag vanaf 16:00 uur in de Aula van het Academiegebouw — de Letterenlezing uitspreken, die de titel heeft meegekregen Verzamelde misverstanden over ons historisch besef.
Uit diverse disciplines van onze maatschappij komen signalen dat er iets moet worden ondernomen tegen de op tal van fronten optredende erosie van het historische besef der Nederlanders. Maar al datgene wat wordt ondernomen om dit fenomeen zo goed mogelijk tegen te gaan in het kader van de middelen die de overheid daarvoor heeft — historische canon enerzijds en Nationaal Historisch Museum aan de andere kant — kan daarvan niet zoveel positieve invloed uitgaan zolang de canon binnen het onderwijs niet verplicht wordt gesteld en het museum in kwestie maar niet van de grond komt — en evenmin van de grond kan komen vanwege ruzies en alles wat die met zich meebrengen.

Klassieke komedie?
Hans Goedkoop beschouwt dat alles als een klassieke komedie van misverstanden, die woekert binnen de vooraanstaande betrokkenen binnen de wereld der academische wetenschappen en de vaderlandse politiek. Al moet gezegd dat deze komedie niet zelden zicht biedt op scènes die eerder passen binnen een platvloerse klucht. Uit die beide categorieën kunnen oproepen bij de vleet komen, maar de vraag is — en blijft nog wel even — of die ook maar in de geringste mate in de buurt van de beoogde resultaten geraken. Dat rechtvaardigt volgens Goedkoop de vraag bij wie het historisch besef in de geringste mate aanwezig is. Die prikkelende en provocerende stelling is uitgangspunt van de letterenlezing, die niet alleen voor academici, maar voor alle belangstellenden gratis toegankelijk is.

dinsdag 18 augustus 2009

Jan Hage tijdens Avondtmusyck op Martini-orgel

Papa Bach omsluit de overigen
Het concert dat Jan Hage (*1964) — sedert 1995 organist van de Haagse Kloosterkerk — op woensdag 19 augustus vanaf 20:00 uur zal verzorgen in de Martinikerk van Groningen, in de reeks van de Stichting Avondtmusyck Groningen — opent en sluit met composities van Johann Sebastian Bach (1685-1750). Na het driedelige Concerto in C, BWV 594, een arrangement op opus 7 nr. 5 van Antonio Vivaldi, volgt Vater unser im Himmelreich, BWV 682.


In het jaar van de inmiddels bekende muzikale grootheden uit het verleden die, qua geboortejaar dan wel jaar van overlijden, met de lopende twaalf maanden in verband gebracht kunnen worden — en dat zijn Purcell, Händel, Haydn en Mendelssohn —, komen we de één en de ander van hen wat meer tegen dan de overigen als het om orgelmuziek gaat. Felix Mendelssohn Bartholdy (1809-1847) heeft zich op dat onderdeel van het componeren niet onbetuigd gelaten en mede daardoor komt het dat we zijn naam eveneens in de Martinikerk van de noordelijke metropool in 2009 vaker in programma's zien afgedrukt dan in andere jaren.
Van hem speelt Jan Hage de Sonate in Bes, opus 65, IV, gecompleteerd op 2 januari 1845. Nog geen drie weken geleden klonk deze sonate op hetzelfde orgel, toen gespeeld door Jochem Schuurman.
Voordat het concert zal worden afgerond met Bachs Praeludium et Fuga in Es-groot BWV 552, uit de Clavier-Übung (Leipzig 1739), zal de gastorganist van de avond de toehoorders bekend maken met Sequens een compositie uit 1979 van Jan Welmers (*1937).
____________
Afbeeldingen
1. Middentoren van het Martini-orgel Groningen, met blinderingswerk en houtblazers.
Met dank aan Elly Kooiman, op wier website nog meer dan duizend andere foto's van dit instrument en diverse andere te zien zijn.
2. Organist Jan Hage.

vrijdag 14 augustus 2009

Henk van Ulsen presenteert Matrozen en andere Scheepsgezellen op expositie in Galerie MooiMan

Scheepsmanifestaties
Op zondag 16 augustus 's middags om(streeks) 16:00 uur — als de laatste dag van de manifestatie Van Kogge tot Coaster in een deel van de stad-Groninger binnenwateren nog in volle gang is en aldaar shantykoren, alsmede andere zeeliedenzang en overige uitingen van matrozenkennis en -kunde zullen worden uitgestort over de ongetwijfeld talrijke bezoekers, met een, wellicht daardoor, vermeerderde hunkering naar de naderende, nog weer grotere, manifestatie Delfsail — zal de eerste expositie [1] na het zomerreces in onze Stadse Galerie MooiMan worden geopend door een Wijze Kater die men aan zijn stem zou moeten herkennen. Of dat echter ook het geval zal zijn als men bedenkt dat de gemiddelde leeftijd van de bezoekers van de tentoonstellingen in genoemde galerie wel enkele decennia geringer zal zijn dan ik in mijn eentje heb bereikt, is het toch de vraag of iedereen de stem van Henk van Ulsen (her)kent. Tenzij men een fervent liefhebber van schilders en hun producten is en daarbij de Nederlanders niet uit het oog heeft verloren en zeer recentelijk één van de diverse herhalingen van een programma op het digitale themakanaal Geschiedenis 24 heeft bekeken welke over die meester-schilder en dito vervalser Han van Meegeren ging, gepresenteerd door Henk van Ulsen. En als je diens stem eenmaal goed tot je hebt kunnen laten doordringen, is die, mijns inziens, voor de rest van dit leven en zeker nog een dozijn reïncarnaties op de harde schedelschijf opgeslagen. Het is dan ook de verwachting dat wijze woorden over kunst en cultuur in het algemeen, en omtrent die in de galerie in kwestie, de officiële opening door de aangekondigde acteur zullen begeleiden. Ongetwijfeld heeft de Russische literaire kunst van de negentiende eeuw bij Henk van Ulsen heel wat meer zielenroerselen veroorzaakt dan schilderijen over zeelieden. Maar of die nu door oud-Amsterdam zwieren en de meiden versieren, dan wel de Groninger diepenring onveilig maken, een link naar de schone letteren weet Henk van Ulsen vast wel te leggen.
Want Querelle de Brest — van de roman uit 1947 door Jean Genet (1910-1986), die uitnemend werd vertolkt door de Weense acteur Hanno Pöschl — komt eveneens uit de literatuur en heeft in aquarelvorm, in de versie van Rinaldo Hopf, op deze MooiMan-expositie een plaats gekregen. Zinnig zijn zulke verbintenissen tussen de verschillende disciplines binnen de kunst als geheel: kunstzinnig mogen we wel zeggen.
En als u wilt weten wie er allemaal nog zijn vertegenwoordigd met werk tijdens deze 'matrozen'-dwardoorsnede uit de collectie van MooiMan, moet zelf maar gaan kijken. Wellicht komt u dan nog een andere figuur uit de literatuur tegen: een tenger matroos met stoute billen, die Gerard Reve's hoofd op hol bracht en (niet alleen) zijn hart sneller deed kloppen [2].
__________
[1] De titel van de expositie is Sailors Delight, en kan op de daarvoor bestemde tijden, dan wel op afspraak, worden bezocht tot en met zondag 27 september. Nadere info is te vinden op de website van Galerie MooiMan.
[2] Wordt genoemd in het gedicht Leve onze marine, opgenomen in de brievenbundel Nader tot U van (toen nog) Gerard Kornelis van het Reve (1923-2006), verschenen in 1966. Later eveneens afgedrukt in de Verzamelde Gedichten onder de titel Het zingend hart (1973).
____________
Afbeeldingen
1. Chapeau; Alexander van Agoston; olieverf op doek; 120 x 60 cm.
2. Querelle; Rinaldo Hopf; aquarel; 50 x 65 cm.

donderdag 13 augustus 2009

Händels Samson zaterdagmiddag in Martinikerk

Hulde aan Händel
Voor de uitvoering van het oratorium Samson van Georg Friedrich Händel, zaterdagmiddag in de Martinikerk te Groningen, heeft het Centrum voor Oude Muziek en Dans een groot uitvoerend apparaat op de been gebracht.


Koor en orkest staan onder leiding van Pauline Kostense. Het koor is van Daniël Rouwkema.
De vocale solisten zijn Esther Ebbinge, sopraan; en Netty Otter, mezzosopraan; Kevin Skelton, tenor; en Matthew Baker, bas; Jochem Baas is de jongenssopraan. Carolien Eijkelboom neemt de rol van vertelster op zich.
Bijzonderheid is dat kinderen tot twaalf jaar gratis toegang hebben tot deze gebeurtenis. Meer informatie op de website van het Centrum voor Oude Muziek en Dans Groningen. Klik hier.
__________
Afbeelding
Samson verwoest de tempel van de Filistijnen. Schilderij van Giovanni Battista Castiglione (1616-1670).

woensdag 12 augustus 2009

Rienk Bakker speelt acht werken op Martini-orgel

Orgelmuziek uit vier eeuwen
Deze week is de in 1986 geboren organist Rienk Bakker — die voorts werkzaam is als dirigent en als koorzanger — aan de beurt om het imposante orgel in de Martinikerk van Groningen te bespelen tijdens het vrijdagse Lunchpauzeconcert op vrijdag 14 augustus.
Acht composities heeft Rienk Bakker dan op het programma staan: variërend van de onvermijdelijke Johann Sebastian Bach (1685-1750) tot en met de door Bach zodanig bewonderde Dietrich Buxtehude (1637-1707) dat hij er een voettocht door Duitsland voor ondernam om Buxtehude in Lübeck te kunnen horen spelen.


Tussen die beide uitersten — althans qua programma-opbouw — worden nog zes andere werken gespeeld van evenzovele andere orgelmeesters: Jan Pieterszoon Sweelinck (1562-1621), de Fransman Jean Guilain, over wiens sterfjaar de lexicografen het niet eens zijn (1680-ca. 1740), Johann Pachelbel (1653-1706), Felix Mendelssohn Bartholdy (1809-1847), Louis Vierne (1870-1937) en tevens van de Nederlandse organist Sietze de Vries (*1973). Mocht diens Psalm 8 na de eeuwwisseling zijn gecomponeerd, dan zal Rienk Bakker zelfs orgelmuziek uit vier eeuwen spelen.

zaterdag 8 augustus 2009

Tweemaal Händels Samson — Blokzijl en Groningen

Positieve wisselwerking
Wie zal het verbazen dat in het Händel-Jaar 2009 — naast het feit dat diezelfde twaalf maanden eveneens zijn gewijd aan de nagedachtenis van drie andere muziekmeesters en die 365 dagen in kwestie tevens hun naam dragen: Henry Purcell, Joseph Haydn en Felix Mendelssohn Bartholdy — de focus meer dan andere jaren is gericht op het aardse bestaan van de componist in kwestie en met name op het oeuvre dat de meester in kwestie heeft gerealiseerd.
In het geval van Georg Friedrich Händel — geboren te Halle in hetzelfde jaar (1685) als zijn collega Johann Sebastian Bach — hebben al die festiviteiten het voordeel dat organisatoren van concerten en radioprogramma's, of zelfs van festivals, verder gaan dan de gebruikelijke, niet meer te tellen zoveelste, herhaling van het Halleluia-koor uit The Messiah of het meest spetterende gedeelte uit The Royal Fireworks. In Engeland — en wie zal het verbazen — zijn alle onbekende opera's en de minder vaak uitgevoerde koorwerken uit de kast gehaald en blijken deze zich te mogen verheugen in een meer dan gemiddelde belangstelling.
Daar zien we de wisselwerking tussen de, soms ietwat overmatige, aandacht op de persoon en zijn werk enerzijds en de weerslag daarvan in gunstige zin door de grotere belangstelling voor het minder bekende gedeelte van het oeuvre in kwestie. Dat kan op heel veel fronten leiden tot bevlogen uitvoeringen welke op hun beurt de luisteraars weer die extra dimensie bieden die het gevolg is van expanderende invloeden over en weer. En juist dat is één van die elementen welke binnen de wereld der muzische kunsten een geheel eigen, creatieve dynamiek kunnen bewerkstelligen.

Augustus 2009: tweemaal Samson
In ons land valt dit jaar eveneens meer belangstelling dan anders te bespeuren voor de eerst Duitse, tijdelijk Italiaanse, en dan Engelse meester der barokmuziek bij uitstek en ook daar heeft dat gevolgen gehad voor de omvang van de belangstelling voor diens stukken welke enigszins of heel erg naar de achtergrond waren verschoven: niet als gevolg van het ontbreken van kwaliteiten maar veeleer als gevolg van het feit dat overbekende werken het gros van de aandacht opeisen.


In de zomermaanden worden er muziekfestivals gevierd van Lapland tot op Rhodos en van Sint Petersburg tot in Winnipeg, waarvan heel veel radiostations rechtstreeks verslag doen, dan wel in een later programma. Daarbij zijn we diverse Händel-opera's tegengekomen, ook enkele die vrijwel vergeten waren of zelfs nog nooit een echte kans hadden gekregen bij het concert- en theaterpubliek van eind twintigste-, begin één en twintigste eeuw.
Het Centrum voor Oude Muziek en Dans in Groningen heeft voor medio augustus twee uitvoeringen georganiseerd van Händels oratorium Samson. Op vrijdag 14 augustus te Blokzijl en op zaterdag 15 augustus in de Martinikerk van Groningen.

De culturele duizendpoot
De dichter Alexander Pope, die bevriend was met Händel, noemde hem de gigant met de duizend handen. De componist werd in het Londen van medio achttiende eeuw bewonderd en vereerd en veel van zijn werk kan ook voor die tijd met het predikaat geliefd worden omschreven. Tegelijkertijd waren er lieden die, elk met eigen beweegredenen, de barokmeester bestreden, beschimpten of zelfs hebben verguisd. Hoezeer dat de man ook verdroot, hij bleef een ongekende werkkracht aan de dag leggen. Vijfendertig opera's binnen een periode van drie decennia is een gigantische productie. Maar daarmee hebben we alleen nog maar de aandacht gevestigd op Händels muziekdrama's. Hij had daarnaast nog wel enige andere taken: voor het overgrote deel heeft hij die opera's zelf ingestudeerd, geënsceneerd en gedirigeerd. Doch ook dat was waarlijk niet alles. In zijn functie als theaterdirecteur moest hij steeds opnieuw zien te manoeuvreren tussen alle lagen en listen van de prima donna's en de castraten, moest hij zoveel mogelijk de leugens en laster kunnen onderkennen en corrigerend optreden. Niet in de laatste plaats moest de man ervoor zorgen dat het publiek tevreden was en bleef.

Ten tijde van The Messiah
Direct nadat Händel zijn oratorium The Messiah had voltooid, ging hij in 1741 aan de slag met Samson, maar pas in februari 1743 werd het stuk in Londen in première opgevoerd. Het ligt voor de hand dat de sterk dramatisch georiënteerde Händel na zijn intense aandacht voor alle aspecten van de Messias met het bovenmenselijke dat aan zulk een fenomeen is verbonden, nu eens een meer praktisch menselijk wezen in het middelpunt van een bijbels gebeuren wilde stellen. Doch zo'n gemiddelde burgerman was die oersterke Samson echter evenmin.
Daartoe heeft Händel gebruik gemaakt van een als bewuste imitatie van een klassiek Atheens drama geconcipieerde tekst, Samson Agonistes uit 1671 door John Milton (1608-1674). De tekst is echter bedoeld als 'dramatisch gedicht' om te lezen, niet voor opvoering in een theater. De van oorsprong Ierse librettist Newburgh Hamilton (1691-1761) heeft — zoals hij wel vaker voor Händel heeft gedaan — de oorspronkelijke tekst zodanig weten om te werken dat er voor een componist eer aan te behalen viel, tijdens het werken eraan, alsook na een geslaagde uitvoering. En dat de première op 18 februari 1743 een succes was, bleek onder meer uit het gevolg: in dat seizoen werd Samson
zeven keer uitgevoerd, en ook dat fenomeen was een première binnen het kader van Händels werkzaamheid. Gedurende de rest van zijn leven werd het oratorium nog met enige regelmaat opnieuw gepresenteerd en helemaal in het vergeetboek is het nimmer terechtgekomen, vooral doordat één aria daaruit redelijk algemeen populair is gebleven:
Let the bright Seraphim.

(wordt vervolgd)

Meer gegevens over de uitvoeringen in Blokzijl en Groningen zijn te vinden op de website van het Centrum voor Oude Muziek en Dans.
___________
Afbeeldingen
1. Voorzijde van de dit jaar verschenen Händel-biografie van Franz Binder (dtv premium 24710).
2. In het bijbelboek Richteren wordt Samson(ook wel Simson) voorgesteld in de hoofdstukken 13-16. De afbeelding in kwestie toont hoe Samson een leeuw verslaat. (Overgenomen uit de reprografische herdruk van de Printbybel A.D. 1698.)
3. De Engelse dichter John Milton.

donderdag 6 augustus 2009

Zaterdagmiddag weer tango-stellen op Waagplein

Achter Stadhuis
Voor de derde achtereenvolgende zaterdagmiddag zal op 8 augustus vanaf 15:00 uur in het gedeelte van het Waagplein dat zich exact bevindt tussen het Goudkantoor en het Nieuwscafé een tango-sessie van enige uren te zien en te horen zijn. Deze wordt georganiseerd door Tango Groningen en de Stichting Tango Argentino Groningen.
De beide voorgaande zaterdagen dansten er maximaal tien paren gelijktijdig. Af en toe werden de presentaties, door enkele of meerdere en maximaal door tien paren, onderbroken door het optreden van één — in dat geval speciaal aangekondigd — koppel. Dat gebeurde gewoon op het plaveisel, en dat is voor damesschoenen met hoge hakken waarachtig moeilijker dan op een daarvoor bestemde dansvloer.

Gewoon op straat
De beide voorgaande zaterdagen kwam die verscheidenheid aan stellen — het ligt voor de hand — het beste naar voren als alle tien tegelijkertijd hun ronde deden en zich daarbij in het geheel niet uit hun concentratie lieten brengen door voorbijgangers, waarvan sommigen in gedachten waren, maar anderen die bewust wilden laten dat ook zij zich over die openbare ruimte mochten voortbewegen. Niet alleen de lichamelijke kenmerken liepen uiteen, ook de keuze van de kleding, waarbij enkele van de heren zich in een zwarte broek voortbewogen: de met een strak afgetende bilpartij, de ander in een wijdere broek met daarover heen een overhemd. Bij de dansende dames was de verscheidenheid al even groot: een enkeling in het zwart, een ander minder formeel.
Twee weken geleden viel daarbij een lange zwarte japon met speciale onderrand op: zo compleet passend in de sfeer van deze Argentijnse dans. Dat gold bij de tweede gelegenheid ook: Margriet Westerhof in een kleurrijk geschakeerd opengewekt hesje dat daarenboven oogstrelend afstak tegen een donkere rok. Ach ja, het oog wil ook wat, en dat geldt vanzelfsprekend in sterkere mate als het, zoals hier, een Latijns cultuurfenomeen betreft, uit een deel van de wereld waar qua dergelijke uiterlijkheden fellere en intensere kleuren een grotere rol spelen dan in ons ietwat calvinistisch-nuchtere lage landje.
Zaterdag 15 augustus is de vierde en laatste presentatie van dit seizoen, eveneens op het Waagplein, en misschien zelfs wel weer met 15 paren (tegelijk), zoals op zaterdag 1 augustus het geval was.

Afbeeldingen:
1. Stijldanspaar met tango.
2. Zeven zichtbare tangostellen op het Waagplein.
3. Margriet Westerhof met fotograaf Jacob Braaksma.
(Foto's van zaterdag 1 augustus; © Jacob Braaksma.)

Elly Kooiman speelt weer op Pelstergasthuisorgel

Allemaal meesters
Hoewel Elly Kooiman in haar programma van zaterdag 8 augustus — om 12:30 uur, in de Pelstergasthuiskerk van Groningen — werken heeft opgenomen van uitsluitend orgelmeesters, zijn enkelen van hen minder bekend dan de barokcomponist wiens naam, onder meer, het huidige jaar draagt: Georg Friedrich Händel (1685-1759).
Vanzelfsprekend geldt dat tevens voor de in hetzelfde jaar als Händel geboren Johann Sebastian Bach, die echter negen jaar eerder dan zijn naar Engeland uitgeweken collega is overleden. Zoals dat zo dikwijls het geval is, wordt ook deze voordracht besloten met, deze keer twee, composities uit de veder van Papa Bach.

Vier nationaliteiten
Niet alleen van deze twee hierboven genoemden speelt Elly Kooiman een compositie, maar tevens van de Nederlander Jan Pieterszoon Sweelinck (1562-1621), de Engelsman John Stanley (1713-1786), de Duitsers Georg Böhm (1661-1733) en Johann Pachelbel (1653-1706), alsmede van de beide Italianen Girolamo Frescobaldi (1583-1643) en Giuseppe Gherardeschi (1759-1815).
__________
Afbeelding: Linker vleugelstuk aan het Hoofdwerk van het orgel in het Pelstergasthuis door beeldsnijder Jan de Rijk, 1693.
Met dank aan Elly Kooiman; veel meer illustraties van orgels in deze kerk en elders zijn te vinden op http://ellykooiman.com/

woensdag 5 augustus 2009

Amerikaanse orgelwerken op Luchpauzeconcert

Het Lunchpauzeconcert dat deze week, op vrijdag 7 augustus, vanaf 12:45 uur, staat gepland in de Martinikerk van Groningen, zal met handen en voeten worden verdedigd door organist Erwin Wiersinga (*1962), die onder anderen heeft gestudeerd bij enkele internationaal hoog aangeschreven orgelisten, die tegelijkertijd docent voor hun instrument zijn. Op het programma staan zeven composities van in totaal zes Amerikaanse muziekmeesters, wier actieve werkzaamheid gedurende de laatste anderhalve eeuw ligt. Alleen Philip Glass is in de twintigste eeuw geboren (1937), de vijf anderen kwamen tussen 1837 en 1900 ter wereld. De namen van de meesten van hen zijn dan ook minder bekend dan het gros van de componisten die gewoonlijk de programma's van dergelijke concerten bevolken. Dit concert maakt onderdeel uit van het Peter de Grote Festival.


Erwin Wiersinga opent het concert met de Fantasie opus 2 nr. 1 van John Knowles (1839-1906). Dan volgt er een werk van een componist wiens naam niet bepaald Amerikaans aandoet: Kamiel Van Hulse (1897-1988, resp. 1991 [1]): Lord Jesus, Thou Art Going Forth. De van oorsprong Belgische, uit de plaats Waas afkomstige, musicus moest om gezondheidsredenen naar de Verenigde Staten uitwijken, waar hij een gevierd organist is geworden.
De naam Arthur Foote is weliswaar iets bekender dan de hieraan voorgaande twee, maar niet in eerste instantie als componist van orgelwerken. Net als bovengenoemde John Knowles Paine behoorde Foote tot een groepering musici, die zich de Boston Six noemde. Van hem worden twee stukken uit opus 71 gespeeld: Communion en de daarop volgende Toccata.
Edwin Wiersinga vervolgt zijn voordracht met Adagio Patetico uit de Symphonie II van Edwin Lemare, die in 1865 in Engeland was geboren maar het laatste gedeelte van zijn bestaan in de Verenigde Staten heeft geleefd en waar hij in 1934 is overleden.
Van Aaron Copland, die wereldfaam heeft verworven — niet in de laatste plaats door de executieve voorspraak van Leonard Bernstein — zal een Passacaglia worden gespeeld in de bewerking van J. Fespermann.
Het concert zal worden besloten met de Dance uit de Trilogy Sonata van Philip Glass.
__________
[1] De diverse auteurs zijn het niet eens over het sterfjaar van Van Hulse, die tevens als Camiel en Camille wordt geboekstaafd. Het jaartal varieert van 1988 tot en met 1991. Wel is men het erover eens dat hij onze planeet niet meer bewoont.
____________
Afbeeldingen:
1. Snijwerk aan de binnenzijde van de voet van de noorder toren met het jaartal 1542.
Met dank aan Elly Kooiman; veel meer illustraties van orgels in deze kerk en elders zijn te vinden op http://ellykooiman.com/
2. De Engelse, vervolgens Amerikaanse, componist en organist Edwin Henry Lemare.

maandag 3 augustus 2009

Bernard Foccroulle op hoofdorgel Martinikerk Stad

Vier decennia organist
In de huidige serie zomerconcerten van de Stichting Avondtmusyck Martinikerk Groningen concerteert op woensdag 5 augustus, vanaf 20:00 uur, de in 1953 te Luik geboren Bernard Foccroulle, die zowel letterlijk als figuurlijk van vele muzikale markten thuis is. Al bijna veertig jaar bespeelt deze organist tal van instrumenten in Europa, waarbij hij een duidelijke voorkeur heeft voor de mooist bewaard gebleven historische instrumenten, welke hij ook heeft ingezet voor de vertolking van het complete oeuvre voor die Koningin, geschreven door Johann Sebastian Bach (1685-1750).


Met Papa Bachs Praeludium et Fuga in b-klein, BWV 544, zal Bernard Foccroulle het concert besluiten. Direct daaraan voorafgaand zal van dezelfde barokmeester Wo Gott der Herr nicht bei uns hält, BWV 1128, ten gehore worden gebracht. Het concert zal worden geopend met Elf versen op Salve Regina, afwisselend van de organist zelf — derhalve worden dat er zes — en van Arnold Schlick (ca. 1455-1525). Voordat de composities van de oude heer Bach — die naar huidige maatstaven de staatspensioengerechtigde leeftijd weliswaar heeft bereikt, doch deze slechts vier maanden heeft kunnen uitleven — de voordracht van Bernard Foccroulle zullen besluiten, zullen eerst nog van Matthias Weckmann (1616-1674) 3 versus van Komm, heiliger Geist ten gehore worden gebracht, gevolgd door de Toccata in F van Dietrich Buxtehude (1637-1707), en diens Komm, heiliger Geist, Herre Gott.

Documentaire op Mezzo-televisie
Bernard Foccroulle is eveneens op het terrein van de opera zeer actief: gedurende vijftien jaar was hij directeur van het befaamde Théâtre de la Monnaie in Brussel, en sedert goed twee jaar is hij werkzaam als directeur van het Festival d'Art Lyrique te Aix-en-Provence. Wie meer over deze muzikale mens wil weten, doet er goed aan op 9 augustus om 18:45 uur — of op 24 augustus, 's ochtends om 10:00 uur te kijken naar de twee en vijftig minuten durende documentaire uit 2006 — Bernard Foccroulle, Directeur Festival Aix-en-Provence. Deze werd reeds jongstleden zaterdag door Mezzo-Televisie uitgezonden, maar staat voor herhaling gepland op de eerder genoemde data.
____________
Afbeeldingen
1. Orgel Martinikerk Groningen. Bekroning 1627 middentoren: stadswapen en tussenvelden draken. Zie tevens de bekroning van de Noordertoren en van de Zuidertoren.
Met dank aan Elly Kooiman; veel meer illustraties van orgels in deze kerk en elders zijn te vinden op http://ellykooiman.com/
2. Orgelist en festivaldirecteur Bernard Foccroulle.

woensdag 29 juli 2009

Jochem Schuurman geeft Lunchpauzeconcert op Martini-hoofdorgel met onder anderen Pasquini

Het is niet de eerste keer dat de nu twintigjarige Jochem Schuurman — organist van de Gereformeerde Kerk De Hoeksteen te Drachten en repetitor van het Toonkunstkoor Frisia Cantat in diezelfde stad — zijn kunsten mag verklanken op het hoofdorgel van de Martinikerk in Stad. Zes composities staan op het programma, waarvan drie uit de ganzenveer van Johann Sebastian Bach stammen, twee daarvan besluiten het concert. Tussen de Bach-stukken in zal de Vierde Sonate in Bes-groot (van 2 januari 1845) van Felix Mendelssohn ten gehore worden gebracht, die dit jaar twee eeuwen geleden werd geboren, en die in 2009 allerwegen wordt herdacht, zij het minder dan zijn beide voorgangers Georg Friedrich Händel (1685-1759) en Joseph Haydn (1732-1809), aan wie dit jaar ook wereldwijd flink wat aandacht wordt besteed.


De naam Nikolaus Bruhns (1665-1697) zijn we — niet alleen maar ook — in verband met het Martini-orgel meer dan eens tegengekomen. Jochem Schuurman opent zijn voordracht met diens Praeludium in e-klein. Als tweede werk van dit concert staan de Variazioni Capricciose van Bernardo Pasquini (1637-1710) op het programma, en dat is een naam waarmee de concertgangers heel wat minder vaak worden geconfronteerd. Een portret van deze Italiaanse componist en enkele details met betrekking tot leven en werk kunt u lezen als u hier klikt.
__________
Afbeelding: Orgel Martinikerk Groningen. Bekroning Zuidertoren, Filosofia 1542.
Met dank aan Elly Kooiman; veel meer illustraties van orgels in deze kerk en elders zijn te vinden op http://ellykooiman.com/

dinsdag 28 juli 2009

Groninger Fongers Fietsen staan 'r nog gekleurd op


In de etalage van Kunst- en Boekhandel Prentwerk in de Oude Kijk in 't Jatstraat van Stad neemt de ingelijste affiche uit 1915 bijkans de gehele achterwand van de langs één zijde schuin naar binnen lopende etalageruimte in beslag. Het is een befaamd stukje reclamekunst van F.G. Schlette, die een beroemdheid is geworden binnen het kader van dit, zich allengs meer ontwikkeld hebbende, onderdeel der beeldende kunsten.
Het stuk blijkt wel een blikvanger. Mensen die reeds voorbij gelopen waren, keren terug, sommigen vereeuwigen het bewuste object snel met behulp van een digitale camera, anderen komen er vragen over stellen. Eigenlijk is het verbazingwekkend dat deze prent op Japans papier nog niet is verkocht, maar waarom dat zo is — aangevuld met diverse andere details omtrent de prent en de oorsprong daarvan: Fongers Fietsenzaak — kunt u vinden in mijn eerdere bijdrage op de fin de siècle website All art is quite useless van Rond1900.nl.

maandag 27 juli 2009

Jacques van Oortmerssen op hoofdorgel Martini

Thema en variaties
Op woensdag 29 juli — 's avonds vanaf 20:00 uur speelt de veelvuldig geprezen orgelist en orgeldocent Jacques van Oortmerssen op het hoofdorgel van de Martinikerk in de zomerserie Avondtmusyck. Deze Nederlandse musicus, die al op zeer jonge leeftijd hoofdvakdocent aan het Amsterdams Conservatorium werd — en sedertdien flink wat gastcolleges heeft gegeven op tal van plaatsen op het ondermaanse —, bezette in het academische jaar 1993/94 de leerstoel orgelstudies aan de Universiteit van Oxford. Hij speelt op veel orgels in tal van landen ter wereld, en verder zijn er zo'n 50 compact discs verschenen waarop hij eveneens van zijn veelzijdigheid getuigt. Opvallend veel belangstelling wereldwijd ondervindt zijn integrale opname van het werk van Papa Bach.


In Groningen speelt hij werken van Dietrich Buxtehude (1637-1707), van Heinrich Scheidemann (1596-1663), van Johann Ludwig Krebs (1713-1780), en — nu wordt herdacht dat hij tweehonderd jaar geleden werd geboren — tevens van Felix Mendelssohn Bartholdy (1809-1847). Van hem staan zelfs twee stukken op het programma, dat zal worden afgesloten met drie composities van Johann Sebastian Bach (1685-1750).
__________
Afbeelding: Orgel Martinikerk Groningen. Bekroning Noordertoren, Geometria 1542.
Met dank aan Elly Kooiman; veel meer illustraties zijn te vinden op http://ellykooiman.com/

donderdag 23 juli 2009

Tweede Martini-Lunchconcert door Ji-Hyun Park

Driemaal Papa Bach, drie maal een Nederlander
Vrijdag 24 juli wordt het tweede Lunchpauzeconcert op het hoofdorgel van de Martinikerk in Groningen gerealiseerd: vanaf 12:45 uur. De voordracht wordt deze keer gegeven door de Zuid-Koreaanse Ji-Hyun Park, die in 1974 in Seoul, de hoofdstad van haar geboorteland, ter wereld kwam. Ze heeft haar bachelor-examen afgelegd in Hamburg bij Wolfgang Zerer, en haar master-examen te Leipzig bij Stefan Nusser. Met Wolfgang Zerer is ze naar Groningen gekomen om hier bij hem en bij Theo Jellema aan het Conservatorium nog verder te studeren.
Op het programma staan ditmaal zes werken, waarvan drie werden gecomponeerd door Johann Sebastian Bach (1685-1750): twee daarvan aan het begin van het concert. Daar tussenin komen, achtereen, drie Nederlanders uit verschillende perioden aan bod: Anthonie van Noordt (1620-1675) met de Fantasia in d. Van de tweede Nederlander op dit Groningse kerk-lunchpauzeuurtje, Jan Pieterszoon Sweelinck (1562-1621), zal Est-ce Mars worden uitgevoerd, waarna een op Bach senior geïnspireerd stuk van Anthon van der Horst (1899-1965) — de Variazioni sopra la sinfonia della cantata 'Christ lag in Todesbanden' di Bach — het aandeel van eigen bodem afsluit. Wat is er passender dan het concert te besluiten met een stuk van diezelfde Papa Bach: de Fantasia et Fuga BWV 537.

dinsdag 21 juli 2009

Gustav Leonhardt op Martini-hoofdorgel in Stad

Op woensdag 22 juli wordt alweer het vierde optreden in de reeks Concerten van de Stichting Avondtmusyck op het hoofdorgel van de Martinikerk in de Stad Groningen gegeven. Deze keer betreft het een optreden van Gustav Leonhardt, internationaal vermaard klavecinist, dirigent en organist, die veel bekendheid heeft verworven met zijn recitals in de jaren zestig waarbij hij steevast een Bach-pruik droeg.
Het concert begint, zoals alle andere in die serie, om 20:00 uur. Op het programma staan twee composities van Heinrich Scheidemann (1595-1663), twee van een anonieme Nederlander, dan drie van de in Mechelen geboren Abraham van den Kerkhoven (ca. 1618-1701), gevolgd door in totaal drie werken van Georg Muffat (1653-1704), welke worden afgewisseld door twee van diens tijdgenoot Henry Purcell (1659-1695), die dit jaar drie en een halve eeuw geleden werd geboren en daarom dit jaar wat meer in de schijnwerpers staat op operabühne en concertpodium — en in dit kader dus eveneens in de kerk — dan anders.

vrijdag 17 juli 2009

Pieter Pilon speelt in Pelstergasthuiskerk

Lunchconcert
Op zaterdag 18 juli, tussen 12:30 uur en 13:15 uur, geeft Pieter Pilon een concert op het befaamde Schnitgerorgel (1693/1712) van de Heilige Geest Kapel in de Pelsterstraat te Groningen. Hij speelt werken van onder anderen Dietrich Buxtehude (1637-1707) en Wolfgang Amadeus Mozart (1756-1791). In het gedenkjaar van enkele muzikale grootheden uit de geschiedenis ontbreken twee daarvan niet met een orgelwerk tijdens deze voordracht: Georg Friedrich Händel, die in hetzelfde jaar (1685) werd geboren als zijn grootste barok-collega Papa Bach, welke hij echter bijna negen jaar overleefde: Händel stierf op 14 april 1759. Een halve eeuw later, op 31 mei 1809 is Joseph Haydn gestorven, die in 1732 was geboren en tijdens zijn leven eveneens composities voor de Koningin der Instrumenten heeft geschreven. Ook van hem zal een compositie worden voorgesteld.
Foto's van het kerkgebouw en van het instrument zijn te vinden door hier te klikken. Op de bewuste site, orgel.edskes.net kunt u van tal van kerken en orgels afbeeldingen vinden.

woensdag 15 juli 2009

Wiskundig gedicht van stedelijk poëet Hans Bauer

GELUKKIG

Wiskunde trouwt
met politiek
Het leidt tot
vreemde retoriek

Want door verbreding
van de lengte
Ontstaat er een
vrij ruime engte

En door een
extra ronde ronding
Ontstaat er een
elliptisch onding

Dan vindt plots
de scheiding plaats
En rijdt het ijs
weer op de schaats


HANS BAUER, juni 2009


Meer van deze stedelijke poëet vol humor en taalstaaltjes kunt u vinden in eerder op deze site en zustersite Tempel der Letteren voorgestelde gedichten, alsmede een portret van de Dichter Dezes. Deze link volgend wordt u, lezend in het artikel met een nieuwe link doorverwezen. Ook dan hoeft u, net als hier, alleen maar weer te klikken.
Dat klikken geldt ook op de andere bijdrage, die in de regels van deze website is verschenen.

woensdag 8 juli 2009

Een Groninger veelschrijver heden hier herdacht

Een grootvaderlijke ontmoeting
Drie of vier jaar zal ik geweest zijn — dat was in 1948 dan wel 1949 — toen ik tijdens een boodschap met mijn grootvader in het centrum van de Stad terzijde van de Martinikerk meemaakte dat deze bleef staan en met een brede lach een andere, opa-achtige figuur de hand toestak. Die ander was Kornelis ter Laan, geboren op 8 juli 1871, bijna elf jaar eerder als mijn grootvader, eveneens te Slochteren. Deze had thuis al wel eens over zijn oudere bekende gesproken, want als opa's onderwijzer in Sappemeer om de één of andere reden een dag(deel) geen les kon geven, kwam Kornelis ter Laan hem vervangen, die toen nog kwekeling was.
Van de conversatie der beide heren op leeftijd is mij helemaal niets bijgebleven. Wel herinner ik me dat de, net als opa van een witte snor voorziene, ex-burgemeester van Zaandam het prettig vond mijn grootvader weer eens te spreken. Hij had, ondanks het feit dat hij tegen de tachtig liep, de zaken nog altijd goed op een rij. Diverse van zijn min of meer omvangrijke werken — waaronder de Proeve van een Groninger Spraakkunst (1953), de Groninger Encyclopedie (I: 1954, II: 1955), twee delen over het Groninger Volksleven (I: 1959, II: 1961) en zijn Geschiedenis van Slochteren (1962) — moesten nog uitkomen.
Doch niet alleen onze Stad en Ommelanden hadden de belangstelling van de veelzijdige ontwikkelde sociaal-democraat, welke niet alleen het eerste 'rode raadslid' van Den Haag was geweest, maar ook de eerste 'rode burgemeester' van ons land (Zaandam 1914-1937). Die uiterst brede interessesfeer had eveneens zijn weerslag gevonden in boeken: Letterkundig Woordenboek voor Noord en Zuid (1941; vermeerderde herdruk 1952). Een Nederlandse Encyclopedie, een Aardrijkskundige Encyclopedie, een boek over Folklore van de Joden, en nog tal van andere publicaties, die meer laten zien over de geschiedenis van ons volk of specifieke, folkloristische elementen daarvan, zowel in verhalend proza, alsook in essayïstische vorm.

Voorname man met één juiste voornaam
Nog altijd bestaat er onenigheid over de voornaam van Ter Laan. De één beweert dat het toch echt Klaas was en niet Kornelis (Gronings: Knelis); misschien kunnen we de naam zoals die in de door de bovenmeester zelf geschreven Groninger Encyclopedie als juist aanhouden: Kornelis.
Overigens was het eerste grotere werk dat van Ter Laan werd gepubliceerd, een Bloemlezing in de Groninger Volkstaal, Laandjebloumen, die hij samen met G.W. Spitzen — die veel meer bekendheid geniet onder zijn pseudoniem Geert Teis — en G. Stel heeft samengesteld, en in 1924 is uitgegeven.
Kornelis ter Laan is op 6 maart 1963 te Utrecht overleden.
___________
Afbeeldingen
1. Kornelis ter Laan, op latere leeftijd.
2. Voorkant van het boek over de Groninger Spraakkunst.
3. Voorzijde van de band van Laandjebloumen uit 1924.